Zastava Bosne i Hercegovine | Zastava Crne Gore
Email Print

IZRAĐEN NACRT ZAKONA O NACIONALNIM PARKOVIMA


Ministarstvo poljoprivrede i zaštite životne sredine, kao ovlašćeni predlagač, pripremilo je Nacrt zakona o nacionalnim parkovima. U toku je proces prikupljanja mišljenja od strane organa državne uprave. Republički sekretarijat za javne politike izdao je mišljenje da Nacrt zakona sadrži delimičnu analizu efekata rešenja predloženih u Nacrtu zakona. Ovo znači da je predlagač zakona odgovorio na sva pitanja predviđena članom 40. Poslovnika Vlade („Sl. glasnik RS“, br. 61/06 - prečišćen tekst, 69/08, 88/09, 33/10, 69/10, 20/11, 37/11 i 30/13), i time ispunio formalne uslove, ali da dostavljeni prilog pod nazivom Analiza efekata zakona, koji se dostavlja uz Nacrt zakona Republičkom sekretarijatu za javne politike na mišljenje, ne sadrži suštinsku analizu, te kvalitativne i kvantitativne podatke na osnovu kojih bi potencijalni pozitivni i negativni efekti Nacrta zakona mogli potpunije i objektivnije da se sagledaju.

Nacrtom zakona utvrđuju se ciljevi, vrednosti, površina, granice i režimi zaštite, upravljanje i održivo korišćenje, pravila ponašanja, finansiranje, uloga i učešće vlasnika, korisnika i druge javnosti u funkcionisanju: Nacionalnog parka „Fruška gora”, Nacionalnog parka „Đerdap”, Nacionalnog parka „Tara”, Nacionalnog parka „Kopaonik” i Nacionalnog parka „Šar planina” (u daljem tekstu: Nacionalni park), kao i drugi postupci u vezi sa ciljevima u smislu Nacrta zakona. Na upravljanje, korišćenje, čuvanje i prezentaciju Nacionalnog parka, shodno se primenjuju odredbe propisa o zaštiti prirode, ako ovim zakonom nije drukčije određeno. Nacrtom zakona predviđeno je da se ostvare sledeći ciljevi: a) očuvanje i unapređenje vrednosti biodiverziteta, geodiverziteta, kao i kulturno-istorijskih vrednosti; b) očuvanje i unapređenje ekološki značajnih područja i  raznovrsnost predela; v) očuvanje i unapređenje objekata geonasleđa; g) očuvanje i unapređenje staništa, tipova staništa i populacije divlje flore i faune; d) očuvanje kulturno-istorijskih nasleđa; đ) očuvanje tradicionalnog načina života; e) očuvanje i unapređenje adekvatnog kvaliteta života ljudi u nacionalnom parku kroz razvoj društvene, kulturne i ekonomske aktivnosti; ž) impresivan doživljaj prirode posetiocima, kao i da Nacionalni park služi potrebama obrazovanja i istraživanja; z) očuvanje prirodnih procesa i ravnoteže između prirodnih procesa i ljudske aktivnosti, odnosno održivi razvoj Nacionalnog parka.

Nacrtom zakona detaljno su regulisane vrednosti i površina navedenih nacionalnih parkova, kao i njihove granice zaštite. Predviđena je i obaveza upravljača Nacionalnog parka da, u saradnji sa Republičkim geodetskim zavodom i nadležnim zavodom za zaštitu prirode, na propisan način, izvrši identifikaciju granica zaštite na katastarskom planu Nacionalnog parka, i to najkasnije u roku od 12 meseci od dana stupanja na snagu predloženih zakonskih rešenja. Nacrtom zakona predviđeno je da će katastarski podaci neophodni za potrebe upravljanja nacionalnim parkom biti obezbeđeni iz baze podataka katastra nepokretnosti koje izdaje Republički geodetski zavod bez naknade troškova, na zahtev Upravljača Nacionalnog parka. Predviđeno je i da na operat, odnosno zapisnik o utvrđivanju granica, saglasnost daje ministarstvo nadležno za prostorno planiranje, dok će se granice utvrđene, opisane i verifikovane na opisani način smatrati merodavnim u svim stvarima koje se tiču sprovođenja predloženih zakonskih rešenja. Kada su u pitanju režimi zaštite, Nacrt zakona predlaže da se na području Nacionalnog parka utvrđuju režimi zaštite I, II i III stepena, na koje se  primenjuju zabrane i ograničenja radova i aktivnosti utvrđene Nacrtom zakona i propisima o zaštiti prirode. Takođe, predviđeno je da se mere zaštite sprovode na području Nacionalnog parka a obuhvataju ograničavanje radova i aktivnosti koje mogu narušiti osnovna obeležja i druga svojstva Nacionalnog parka. Nacrt zakona na izuzetno detaljan način reguliše i šta se zabranjuje u režimima zaštite I, II i III stepena, kao i koji radovi i aktivnosti se ograničavaju. Dodatno, predloženo je da se na području Nacionalnog parka „Fruška gora“ uspostavi zaštitna zona, sa ograničenjem radova i aktivnosti određene mere.

Nacrt zakona reguliše i upravljanje i održivo korišćenje Nacionalnog parka. Upravljanje Nacionalnim parkom i delatnost upravljača u Nacrtu zakona su okarakterisani kao poslovi od opšteg interesa. Takođe, predviđeno je da Nacionalnim parkom „Fruška gora” upravlja Javno preduzeće „Nacionalni park Fruška gora”, Nacionalnim parkom „Đerdap” upravlja Javno preduzeće „Nacionalni park Đerdap”, Nacionalnim parkom „Tara” upravlja Javno preduzeće „Nacionalni park Tara”, Nacionalnim parkom „Kopaonik” upravlja Javno preduzeće „Nacionalni park Kopaonik” i Nacionalnim parkom „Šar planina” upravlja Javno preduzeće „Nacionalni park Šar planina” (u daljem tekstu: Upravljač). Prema Nacrtu zakona, prava osnivača vrši Vlada. Očuvanje, unapređenje, održivo korišćenje, uređenje i prikazivanje prirodnih i drugih vrednosti područja Nacionalnog parka, sprovodi se prema planu upravljanja koji se donosi za period od deset godina (u daljem tekstu: Plan upravljanja), sa sadržajem i na način propisan propisima  kojim se uređuje zaštita prirode. Plan upravljanja realizuje se godišnjim programom upravljanja Nacionalnim parkom (u daljem tekstu: Program upravljanja). Upravljač je obavezan da Program upravljanja za narednu godinu, koji obuhvata aktivnosti s dinamikom izvršavanja poslova i visinom potrebnih sredstava za sledeću godinu, dostavi nadležnom organu do 15. novembra tekuće godine. Program upravljanja sadrži i finansijski plan izrađen u skladu sa propisima kojima se uređuje oblast finansija i finansijskog poslovanja Upravljača kao pravnog subjekta. Na Program upravljanja, saglasnost daje ministarstvo nadležno za poslove zaštite životne sredine (u daljem tekstu: Ministarstvo).

Prema Nacrtu zakona, sprovođenje režima zaštite, odnosno unutrašnji red i čuvanje Nacionalnog parka obezbeđuje Upravljač u skladu sa pravilnikom o unutrašnjem redu i čuvarskoj službi, koji donosi uz saglasnost Ministarstva. Pravilnik se objavljuje u „Službenom glasniku Republike Srbije” i na drugi pogodan način koji odredi Upravljač. Takođe, predviđeno je i da čuvar zaštićenog područja (u daljem tekstu: čuvar) obavlja poslove u skladu sa propisima kojima se uređuje zaštita prirode. Čuvarsku službu, Upravljač formira posebno od službi čuvanja koje se u Nacionalnom parku organizuju u skladu sa posebnim zakonima. Čuvar nosi značku čuvara zaštićenog područja, a ministar nadležan za poslove zaštite životne sredine (u daljem tekstu: Ministar) bliže propisuje izgled značke čuvara zaštićenog područja i uslove za njeno korišćenje. Konačno, napušteni i/ili dotrajali objekti na području Nacionalnog parka a koji su u vlasništvu pravnog lica, preduzetnika ili fizičkog lica, podležu naplati naknade za zauzeće prostora u Nacionalnom parku.

Nacrtom zakona uređeno je i koje poslove zaštite i razvoja Nacionalnog parka obavlja Upravljač. U slučaju da se prekomernim ili neadekvatnim korišćenjem može ugroziti ili naneti veća šteta Nacionalnom parku i prirodnim procesima u njemu, Nacrt zakona predviđa da Upravljač može ograničiti ili promeniti režim saobraćaja na javnim putevima i drugim saobraćajnicama ili naložiti druge mere iz Pravilnika o unutrašnjem redu i čuvarskoj službi. Regulisana je i obaveza Upravljača da Ministarstvu i zavodu dostavlja Izveštaj o stanju prirodnih vrednosti i radom stvorenih vrednosti do 31. marta tekuće godine za prethodnu godinu, kao i detaljan sadržaj ovog izveštaja. Predviđeno je da Ministarstvo podnosi ove izveštaje Vladi.

Nacrt zakona predvideo je da se za područje Nacionalnog parka donosi prostorni plan područja posebne namene sa režimima zaštite I, II i III stepena. Urbanistički planovi za područje Nacionalnog parka donose se po prethodno pribavljenoj saglasnosti  Ministarstva. Do donošenja urbanističkih planova, uslovi za uređenje pojedinačnih lokacija utvrđuju se po pribavljenoj saglasnosti Ministarstva. Organ nadležan za izdavanje građevinske dozvole za izgradnju objekta u Nacionalnom parku dostavlja jedan primerak dozvole Upravljaču.

Prema Nacrtu zakona, zaštita i unapređivanje flore, faune (posebno lovne i ribolovne) i vegetacije, šuma i voda, planiranje korišćenja i korišćenje prirodnih resursa i prostora, uređivanje građevinskog i poljoprivrednog zemljišta u Nacionalnom parku, sprovodi se prema posebnim planovima, programima, osnovama i projektima, u skladu sa predloženim zakonskim odredbama i drugim posebnim zakonima, kao i Planom upravljanja. Na ova akta za područje Nacionalnog parka, Ministarstvo daje saglasnost. Nacrtom zakona ostavljena je mogućnost i poveravanja pojedinih poslova od strane Upravljača specijalizovanim organizacijama, pravnim i fizičkim licima, i to onih poslova u kojima se koriste resursi Nacionalnog parka, kao što su poslovi iz oblasti šumarstva, lova i drugi, ali tek po dobijanju saglasnosti Ministarstva, u skladu sa zakonom.

Nacrtom zakona predloženo je osnivanje Stručnog saveta Nacionalnog parka. Stručni savet Nacionalnog parka (u daljem tekstu: Stručni savet) je stručno i konsultativno telo koje prati i analizira programe i projekte iz oblasti zaštite prirode i održivog korišćenja prirodnih resursa, a naročito: a) Plan upravljanja Nacionalnim parkom; b) Program upravljanja Nacionalnim parkom; v) Programe i projekte kojima se sprovode mere i aktivnosti zaštite i razvoja Nacionalnog parka; g) i razmatra druge aktivnosti Upravljača koje se odnose na poslove zaštite i razvoja Nacionalnog parka. Predloženo je da Stručni savet ima pet članova od kojih je jedan predsednik, dok se za članove Stručnog saveta imenuju lica koja svojim naučnim i stručnim radom prate i analiziraju oblast zaštite prirode i održivog korišćenja prirodnih resursa, a jedan član je predstavnik Upravljača. Predlog za člana Stručnog saveta daju obrazovne i naučne institucije, zavodi za zaštitu prirode i Upravljač. Predsednika i članove Stručnog saveta imenuje Ministarstvo, a članovi Stručnog saveta biraju se na period od četiri godine. Administrativne poslove Stručnog saveta vodi Upravljač. Stručni savet donosi Poslovnik o svom radu koji se usvaja većinom glasova članova Stručnog saveta. Članovima Stručnog saveta Nacionalnog parka za angažovanje u Stručnom savetu, Upravljač isplaćuje naknadu, čiju visinu utvrđuje Upravljač po prethodno pribavljenoj saglasnosti Ministarstva.

Nacrtom zakona predloženo je i osnivanje Saveta korisnika Nacionalnog parka, u cilju obezbeđivanja interesa lokalnog stanovništva i korisnika Nacionalnog parka. Savet korisnika, prema Nacrtu zakona, čine predstavnici lokalnih samouprava, organizacija i udruženja čija se aktivnost odvija na području Nacionalnog parka ili u zaštitnoj zoni i njega čine: a) po jedan član iz svake opštine Nacionalnog parka, koji se poimenično delegira iz svake opštine; b) jedan član predstavnik lovstva koga imenuje Lovačka komora Srbije, iz članstva regionalnog odbora Komore kome teritorijalno pripada Nacionalni park; v) jedan član iz ribolovačkih organizacija koga imenuje nadležna ribolovačka organizacija; g) jedan član predstavnik poljoprivrednika, sa područja Nacionalnog parka; d) jedan član predstavnik turističkih organizacija, sa područja Nacionalnog parka; đ) jedan član predstavnik lokalnih nevladinih organizacija, sa područja Nacionalnog parka. U rad Saveta korisnika mogu se uključivati i drugi članovi nosioci prava korišćenja i eksperti sa savetodavnim glasom. Uloga Saveta korisnika Nacionalnog parka je da donosi preporuke o lokalno značajnim stvarima u okviru zakonom propisanih mera koji se tiču Nacionalnog parka i da ih upućuju Upravljaču ili Savetu Nacionalnog parka. Nacrtom zakona ostavljena je mogućnost da se bliže organizacione odredbe regulišu poslovnikom o radu Saveta korisnika. Radi informisanja stanovništva u opštinama Nacionalnog parka i usaglašavanje njihovih interesa sa interesima Nacionalnog parka, Upravljač saziva najmanje jednom godišnje Savet korisnika. Konačno, korisnik Nacionalnog parka dužan je da poštuje mere koje nalaže Upravljač, a u cilju izvrašavanja zakonom poverenih poslova.

Nacrtom zakona predlaže se da u postupku donošenja Plana i Programa upravljanja, aktivnu ulogu imaju lokalna samouprava, lokalno stanovništvo, udruženja građana i druga zainteresovana lica. Takođe, predviđeno je da se u skladu sa Planom upravljanja, odgovarajućim aktima Vlade, mogu ustanoviti razni vidovi podsticajnih mera, subvencija i drugih pogodnosti za lokalno stanovništvo i lokalnu samoupravu na čijoj teritoriji se uspostavlja područje od nacionalnog značaja u cilju razvoja onih delatnosti koje pogoduju očuvanju nacionalnog parka. Konačno, predviđeno je da Vlada propiše vrste podsticajnih mera i subvencija, kriterijume za definisanje podsticajnih mera i subvencija i postupak realizacije pogodnosti i subvencija, za lokalnu samoupravu i stanovništvo na području Nacionalnog parka.

Nacrtom zakona predviđeno je da nadzor nad primenom odredaba Nacrta zakona vrši Ministarstvo, a da upravni nadzor nad radom Upravljača vrši Ministarstvo, pri čemu u vršenju nadzora nad radom, Ministarstvo može da: a) zahteva izveštaje o radu; b) zahteva obaveštenja o vršenju poverenih poslova; v) upozori  na neizvršavanje poverenih poslova; g) daje saglasnost na akt o unutrašnjoj sistematizaciji; d) izdaje obavezne instrukcije i vrši druge poslove u skladu sa zakonom o državnoj upravi. Predviđeno je i da inspekcijski nadzor vrši Ministarstvo, preko inspektora nadležnih za poslove zaštite životne sredine (u daljem tekstu: Inspektor), pri čemu se odredbe o inspekcijskom nadzoru, pravima, dužnostima i ovlašćenjima inspektora sadržane u zakonu kojim se uređuje zaštita prirode, shodno primenjuju u vršenju nadzora u Nacionalnom parku. Nacrtom zakona regulisani su i prekršaji, kao i da se kaznene odredbe, koje se odnose na zaštićena područja a koje su sadržane u zakonu kojim se uređuje zaštita prirode, shodno primenjuju na odredbe Nacrta zakona.

U prelaznim i završnim odredbama Nacrta zakona, predviđeno je da a) Javno preduzeće „Nacionalni park Fruška gora”, osnovano Zakonom o nacionalnim parkovima („Službeni glasnik RS”, broj 39/93), nastavlja sa radom u skladu sa ovim zakonom i Odlukom o usklađivanju poslovanja Javnog preduzeća „Nacionalni park Fruška gora” sa Zakonom o javnim preduzećima, koju je Vlada donela pod br.  023-4189/2-2013, od 20. maja 2013. godine; b) Javno preduzeće „Nacionalni park Đerdap”, osnovano Zakonom o nacionalnim parkovima („Službeni glasnik RS”, br. 39/93), nastavlja sa radom u skladu sa ovim zakonom i Odlukom o usklađivanju poslovanja Javnog preduzeća „Nacionalni park Đerdap” sa Zakonom o javnim preduzećima, koju je Vlada donela pod br. 023-4188/2013, od 20. maja 2013. godine; v) Javno preduzeće „Nacionalni park Tara”, osnovano Zakonom o nacionalnim parkovima („Službeni glasnik RS”, broj 39/93), nastavlja sa radom u skladu sa ovim zakonom i Odlukom o usklađivanju poslovanja Javnog preduzeća „Nacionalni park Tara” sa Zakonom o javnim preduzećima, koju je Vlada donela pod br. 023-4191/2013, od 20. maja 2013. godine; g) Javno preduzeće „Nacionalni park Kopaonik” osnovano Zakonom o nacionalnim parkovima („Službeni glasnik RS”, broj 39/93), nastavlja sa radom u skladu sa ovim zakonom i Odlukom o usklađivanju poslovanja Javnog preduzeća „Nacionalni park Kopaonik” sa Zakonom o javnim preduzećima, koju je Vlada donela pod br. 023-4190/2013, od 20. maja 2013. godine; d) Javno preduzeće „Nacionalni park Šar planina”, osnovano Zakonom o nacionalnim parkovima („Službeni glasnik RS”, broj 39/93), nastavlja sa radom u skladu sa ovim zakonom i Odlukom o usklađivanju poslovanja Javnog preduzeća „Nacionalni park Šar planina” sa Zakonom o javnim preduzećima, koju je Vlada donela pod br. 023-4193/2013, od 20. maja 2013. godine.

Konačno, predviđena je obaveza Upravljača da uskladi svoje upravljanje Nacionalnim parkom sa odredbama Nacrta zakona u roku od godinu dana od dana stupanja na snagu predloženih rešenja. Danom stupanja na snagu ovog zakona prestaju da važe odredbe Zakona o nacionalnim parkovima („Službeni glasnik RS”, br. 36/93, 44/93 – ispr., 53/93, 67/93, 48/94 i 101/05 – dr. zakon), čl. 6. i 7. i opis područja nacionalnih parkova. Predložene zakonske odredbe stupaju na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom glasniku Republike Srbije”.

Izvor: Redakcija, 15.4.2015.