Ustavni sud u sastavu: predsednik Suda dr Vladan Petrov i sudije dr Nikola Banjac, dr Ranka Vujović, Jelena Deretić, dr Atila Dudaš (Dudás Attila), dr Zoran Lončar, dr Dobrosav Milovanović, dr Nataša Plavšić, Maja Popović, dr Mihajlo Rabrenović, dr Milan Rapajić i dr Bojan Tubić, na osnovu člana 167. stav 1. tačka 4. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 14. maja 2026. godine, doneo je

1. Utvrđuje se da odredbe člana 1. u delu koji glasi: „obveznik plaćanja, osnovica, način utvrđivanja i plaćanja, pripadnost prihoda od naknade,”, člana 7. u delu koji glasi: „i lice koje je do dana stupanja na snagu ove Odluke, postavilo sredstvo za oglašavanje – reklamne table, reklamnog panoa, uređaja za obaveštavanje ili oglašavanje pored opštinskog puta i ulice, odnosno na drugom zemljištu koje koristi upravljač, bez sprovedene procedure javnog oglašavanja”, člana 9, člana 10. stav 4. u delu koji glasi: „na osnovu ugovora sa upravljačem opštinskog puta ili ulice” i st. 5. do 7, člana 11. st. 1. do 3. i st. 5. do 8, stav 9. u delu koji glasi: „odnosno neposrednog držaoca” i stav 10, člana 12, člana 15. stav 2, člana 18. stav 2, člana 19. stav 1. u delu koji glasi: „kao i sredstava koja se postavljaju na površinama iz člana 20a ove Odluke,” člana 20a stav 1, člana 21. u delu koji glasi: „ili druge površine”, člana 24. stav 1. u delu koji glasi: „9” i stava 10, člana 25. stav 1. u delu koji glasi: „ ,kao ni javna preduzeća čiji je osnivač grad Čačak”, člana 31. stav 1. u delu koji glasi: „ ,osim ako ovom odlukom nije drugačije propisano” Odluke o naknadama za korišćenje javnih dobara („Službeni list grada Čačka”, broj 27/24) nisu u saglasnosti sa zakonom.

2. Odbacuju se inicijative za pokretanje postupka za ocenu zakonitosti odredaba čl. 4. i 8, člana 10. st. 1. do 3, člana 11. stav 4, člana 14, člana 15. stav 1, člana 16, člana 18. st. 1. i 3, člana 22, člana 23. stav 3, člana 24. st. 2. do 9. i st. 11. i 12, člana 25. stav 2, čl. 26, 27. i 29. Odluke iz tačke 1.

Obrazloženje

I

Ustavnom sudu podnete su dve inicijative za pokretanje postupka za ocenu zakonitosti odredaba Odluke o naknadama za korišćenje javnih dobara („Službeni list grada Čačka”, broj 27/24) koje su navedene u izreci. Podnosilac prve inicijative navodi da grad Čačak nije imao ovlašćenje da uredi u celini naknade propisane članom 4. Odluke, a posebno ne da propiše obveznika plaćanja, osnovicu, način utvrđivanja i plaćanja naknade, pripadnost prihoda od naknade, kao i druga pitanja od značaja za utvrđivanje i plaćanje naknade za korišćenje javnih dobara, kako je to određeno članom 1. Odluke, već samo da utvrdi visinu naknada i eventualne olakšice za plaćanje, te da su ovlašćenja jedinice lokalne samouprave u ovoj materiji određena odredbama člana 191. stav 3, člana 204. stav 2, člana 212. stav 2, člana 239. stav 4. i člana 245. stav 2. Zakona o naknadama za korišćenje javnih dobara, pa su stoga navedene odredbe Odluke u suprotnosti sa ovim zakonskim odredbama. Inicijator je posebno osporio zakonitost odredba čl. 1, 4, 7, 10, 11, 20a i člana 23. Odluke uz tvrdnje: da je članom 7. Odluke Skupština grada Čačka, suprotno odredbi člana 191. stav 2. Zakona, kao obveznika naknade za postavljanje reklamnih tabli pored opštinskog puta odredila lice koje je postavilo sredstvo za oglašavanje pored opštinskog puta i ulice bez sprovedene procedure javnog oglašavanja, čime je proširila krug obveznika naknade i prekoračila svoju zakonom utvrđenu nadležnost; da je odredbama člana 10. st. 5. do 7. Odluke propisan postupak zaključenja ugovora o postavljanju sredstava za oglašavanje sa licem koje je ova sredstva postavilo pored opštinskog puta ili ulice bez postupka javnog konkursa što je u suprotnosti sa odredbom člana 191. stav 2. Zakona; da je odredbom člana 11. stav 2. Odluke propisan postupak upravljača puta JP „Gradac”, Čačak za određivanje naknade za korišćenje delova putnog zemljišta opštinskog puta i ulice, iako donosilac Odluke nije za to bio ovlašćen jer, prema odredbi člana 204. stav 2. Zakona, jedinica lokalne samouprave svojim aktom propisuje samo visinu navedene naknade i eventualne olakšice za njeno plaćanje; da je odredbom člana 20a stav 1. Odluke, suprotno članu 236. stav 5. Zakona, propisano da se pod korišćenjem javne površine za oglašavanje ne smatra korišćenje površine objekta, odnosno sredstva za oglašavanje koje se postavlja na površinama koje nisu javne, kada se takvim korišćenjem vrši neposredni uticaj na raspoloživost, kvalitet ili neku drugu osobinu javne površine; da je odredbom člana 23. stav 3. Odluke određeno da se u slučaju korišćenja prostora na javnim površinama bez odobrenja nadležnog organa plaća propisana naknada, iako se, prema odredbi člana 240. stav 3. Zakona, u navedenom slučaju naknada uvećava za 50% u odnosu na propisanu visinu naknade za korišćenje javne površine sa dozvolom nadležnog organa.

Podnosilac druge inicijative je citirao određene odredbe Odluke i odredbe Zakona o naknadama za korišćenje javnih dobara (pored ostalog, člana 191. stav 3. i člana 204. stav 2. Zakona) za koje smatra da su „od pravnog značaja za ocenu zakonitosti osporene Odluke”. U inicijativi se navodi: da se osporenom Odlukom uvodi obaveza plaćanja naknade za postavljanje reklamnih tabli pored opštinskog puta i za lica koja su sredstva za oglašavanje postavila bez sprovedene procedure javnog oglašavanja iako Zakon izričito predviđa da obveznik naknade „mora proći kroz javni konkurs ili realizaciju projekta javno-privatnog partnerstva sa elementom koncesije”; da jedinica lokalne samouprave može bliže da uredi uslove konkursa i način određivanja naknade za postavljanje reklamnih tabli pored opštinskog puta, ali ne može da „širi obaveze izvan okvira koji Zakon dozvoljava”, te da osporena Odluka faktički omogućava „legalizaciju” reklama bez konkursa; da je Zakonom izričito propisano da naknadu za postavljanje reklamnih tabli na opštinskom putu utvrđuje jedinica lokalne samouprave prilikom zaključivanja ugovora sa obveznikom naknade po okončanom javnom konkursu, odnosno ugovora o javno-privatnom partnerstvu, dok osporena Odluka predviđa da se utvrđivanje navedene naknade vrši u postupku javnog nadmetanja ili prikupljanja pisanih ponuda putem javnom oglašavanja, koji sprovodi Javno preduzeće „Gradac”, Čačak; da Zakon predviđa da se naknada za korišćenje delova putnog zemljišta plaća izuzetno i za parkirališta kao prateći sadržaj javnog puta ako su predviđena tehničkom dokumentacijom, dok osporena Odluka automatski nameće naknadu korisnicima parkinga, bez obzira da li su ti parkinzi predviđeni u tehničkoj dokumentaciji; da Odluka daje ovlašćenje javnom preduzeću da samostalno prikuplja podatke o obveznicima naknade po službenoj dužnosti ako ih oni sami ne dostave, dok Zakon ne predviđa takvo ovlašćenje za javna preduzeća; da Odluka uvodi obavezu neposrednog držaoca nepokretnosti koji je priključenje na javni put izvršio bez dozvole nadležnog organa da u roku od 30 dana od dana otpočinjanja delatnosti u nepokretnosti koja se priključuje na javni put, dostavi podatke za identifikaciju, te kao obveznika uvodi „sva lica koja delatnost obavljaju u nepokretnosti čiji su vlasnici, odnosno neposredni držaoci, osim za fizička lica koja nepokretnosti koriste za sopstvene potrebe”; da osporena Odluka, suprotno Zakonu, proširuje osnovicu naknade za korišćenje delova putnog zemljišta na „metar kvadratni putnog zemljišta u zavisnosti od značaja puta i na korišćenje za pristup i izgradnju objekata”; da Zakon ograničava obveznike naknade za korišćenje javne površine samo na korisnike javnih površina dok osporena odredba člana 21. Odluke kao obveznike navodi i korisnike „drugih površina”. Polazeći od toga da Zakon o naknadama za korišćenje javnih dobara ne daje ovlašćenje jedinici lokalne samouprave da propiše: obveznike naknade za postavljanje reklamnih tabli pored opštinskog puta, osnovicu, visinu, način utvrđivanja i plaćanja ove naknade i pripadnost prihoda od naknade; obveznike, osnovicu, način utvrđivanja i plaćanja naknade za korišćenje delova putnog zemljišta opštinskog puta i ulice i drugog zemljišta koje koristi upravljač opštinskog puta i ulice, oslobođenja i pripadnost prihoda od ove naknade; obveznike, osnovicu, način utvrđivanja i plaćanja naknada za korišćenje javnih površina, oslobođenja i pripadnost prihoda od ove naknade, inicijator zaključuje da je donošenjem osporene Odluke Skupština grada Čačka prekoračila svoja zakonska ovlašćenja. S tim u vezi, inicijator je predložio da Ustavni sud utvrdi da osporena Odluka u celini nije u saglasnosti sa Zakonom.

Skupština grada Čačka je u odgovoru na navode iz inicijative dostavila izjašnjenje Javnog preduzeća za urbanističko i prostorno planiranje, građevinsko zemljište i puteve „Gradac”, Čačak. U odgovoru se navodi da je većina osporenih odredaba Odluke uneta u tekst Odluke na predlog navedenog javnog preduzeća, te da je usvajanjem Odluke celokupna materija naknada za korišćenje javnih dobara u gradu Čačku unapređena i da su odredbe Odluke u skladu sa Zakonom. U odgovoru su detaljno izneti razlozi kojima se Javno preduzeće „Gradac”, rukovodilo kada je predlagalo rešenja iz osporene Odluke, a koji se pretežno odnose na rešavanje zatečenih situacija na terenu, prevazilaženje praznina i nejasnoća iz Zakona o naknadama za korišćenje javnih dobara, potrebu evidentiranja velikog broja nesavesnih korisnika javnih dobara uz sagledavanje odluka drugih gradova koje uređuju ovu oblast.

II

Polazeći od navoda i razloga osporavanja iznetih u inicijativama, Ustavni sud je utvrdio da se sporna pravna pitanja koja su istaknuta u inicijativama, po svojoj pravnoj prirodi, odnose na ovlašćenje Skupštine grada Čačka da svojom odlukom reguliše određena pitanja u vezi sa naknadama za korišćenje javnih dobara, ali i na sadržinu određenih odredaba Odluke. S tim u vezi, Ustavni sud je kao osporene identifikovao odredbe čl. 1. i 4, čl. 7. do 12, čl. 14. do 16, člana 18, člana 19. stav 1, člana 20a stav 1, čl. 21. i 22, člana 23. stav 3, čl. 24. do 27, člana 29. i člana 31. stav 1. Odluke.

Osporenu Odluku o naknadama za korišćenje javnih dobara („Službeni list grada Čačka”, broj 27/24) donela je, na sednici održanoj 24, 25. i 26. decembra 2024. godine, Skupština grada Čačka na osnovu, pored ostalog, odredaba člana 191. stav 3, člana 204. stav 2, člana 212. stav 2, člana 239. stav 4. i člana 245. stav 2. Zakona o naknadama za korišćenje javnih dobara („Službeni glasnik RS”, br. 95/18, 49/19, 86/19 – usklađeni din. iznosi, 156/20 – usklađeni din. iznosi, 15/21 – dop. usklađenih din. iznosi, 15/23 – usklađeni din. iznosi, 92/23, 120/23 – usklađeni din. iznosi i 99/24 – usklađeni din. iznosi). Osporenim odredbama Poglavlja I Odluke, u delu u kome su sadržane osnovne odredbe Odluke, propisano je: da se ovom odlukom uređuju naknade za korišćenje javnih dobara na teritoriji grada Čačka i to: obveznik plaćanja, osnovica, visina, način utvrđivanja i plaćanja, pripadnost prihoda od naknade, kao i druga pitanja od značaja za utvrđivanje i plaćanje naknada za korišćenje javnih dobara, način dostavljanja i sadržaj podataka o korišćenju javne površine nadležnom organu koji utvrđuje obavezu plaćanja naknade i olakšice za plaćanje navedenih naknada (član 1.) i da se ovom odlukom uređuju naknade za korišćenje javnih dobara, i to: naknade za korišćenje javnih puteva; naknade za korišćenje javnih površina i naknada za korišćenje prirodnog lekovitog faktora (član 4.).

U Poglavlju I Odluke su, pored osnovnih odredaba Odluke, sistematizovane i odredbe kojima su regulisane naknade za korišćenje javnih puteva (čl. 6. do 19.).

Odredbama Poglavlja I tačka 2) Odluke uređena je naknada za postavljanje reklamnih tabli, reklamnih panoa, uređaja za obaveštavanje ili oglašavanje pored opštinskog puta i ulice, odnosno na drugom zemljištu koje koristi upravljač opštinskog puta i ulice (čl. 7. do 10.), kao jedna od vrsta naknade za korišćenje javnih puteva. S tim u vezi, osporenim članom 7. Odluke određeno je da je obveznik naknade za postavljanje sredstava za oglašavanje pored, odnosno na ulicama i opštinskim putevima, odnosno na drugom zemljištu koje koristi upravljač ulice ili opštinskog puta (u daljem tekstu: naknada za postavljanje reklamnih tabli pored opštinskog puta) lice koje je postavilo sredstvo za oglašavanje na osnovu plana postavljanja sredstava za oglašavanje na ulicama i opštinskim putevima, nakon sprovedenog postupka javnog konkursa, odnosno kroz realizaciju projekta javno-privatnog partnerstva sa elementom koncesije i lice koje je do dana stupanja na snagu ove odluke, postavilo sredstvo za oglašavanje-reklamne table, reklamnog panoa, uređaja za obaveštavanje ili oglašavanje pored opštinskog puta i ulice, odnosno na drugom zemljištu koje koristi upravljač, bez sprovedene procedure javnog oglašavanja. Prema osporenom članu 8. Odluke, osnovica naknade za postavljanje reklamnih tabli pored opštinskog puta ili ulice je ukupna površina svih strana za oglašavanje postavljene table izražena u metrima kvadratnim (m²). Osporenim članom 9. Odluke propisano je da početna visina naknade za postavljanje sredstava za oglašavanje pored, odnosno na ulicama i opštinskim putevima, odnosno na drugom zemljištu koje koristi upravljač ulice ili opštinskog puta u skladu sa propisima iznosi:

Osporenim članom 10. Odluke uređen je način utvrđivanja i plaćanja naknade i propisano je: da plan postavljanja sredstava za oglašavanje na ulicama i opštinskim putevima i ostalim površinama javne namene na osnovu koga se sprovodi postupak javnog nadmetanja ili prikupljanja pisanih ponuda putem javnog oglašavanja, donosi upravljač puta (stav 1.), da se utvrđivanje naknade za postavljanje reklamnih tabli pored opštinskog puta vrši u postupku javnog nadmetanja ili prikupljanja pisanih ponuda putem javnog oglašavanja, na način određen shodnom primenom propisa o izdavanju u zakup nepokretnosti, odnosno građevinskog zemljišta u javnoj svojini grada Čačka (stav 2.), da postupak iz stava 2. ovog člana sprovodi Javno preduzeće za urbanističko i prostorno planiranje, građevinskog zemljište i puteve „Gradac”, Čačak (u daljem tekstu: JP „Gradac”, Čačak), koji po sprovedenom postupku zaključuje ugovor o dodeli lokacije za postavljanje sredstava za oglašavanje iz ovog člana, sa najpovoljnijim ponuđačem (stav 3.), da je izabrani najpovoljniji ponuđač obavezan da plati najvišu ponuđenu naknadu za korišćenje javne površine na osnovu ugovora sa upravljačem opštinskog puta ili ulice (stav 4.), da je lice koje je postavilo sredstvo za oglašavanje – reklamne table, reklamni pano, uređaje za obaveštavanje ili oglašavanje pored opštinskog puta i ulice, odnosno na drugom zemljištu koje koristi upravljač, bez sprovedene procedure javnog oglašavanja, obavezno da, u roku od tri meseca od stupanja na snagu ove odluke, dostavi podatke za identifikaciju (adresa, PIB, matični broj, podatke o katastarskoj parceli na koju je postavljeno sredstvo za oglašavanje, podatke o površini svih strana za oglašavanje overene od ovlašćene projektno – geodetske organizacije, podatke o izgledu i karakteristikama sredstva za oglašavanje i sl.), na osnovu kojih će JP „Gradac”, Čačak, po utvrđivanju ispunjenosti tehničkih uslova, izvršiti obračun naknade za postavljanje sredstava za oglašavanje, koji je sastavni deo ugovora o postavljanju sredstava za oglašavanje na zemljištu koje koristi upravljač opštinskog puta i ulica (stav 5.), da ukoliko lice koje je postavilo sredstvo za oglašavanje postupi suprotno odredbama iz prethodnog stava ovog člana JP „Gradac”, Čačak može po službenoj dužnosti prikupiti zakonom propisane podatke za identifikaciju obveznika naknade i pozvati ga da u datom roku pristupi zaključenju ugovora o postavljanju sredstava za oglašavanje na zemljištu koje koristi upravljač opštinskog puta i ulica (stav 6.), da ukoliko sredstvo za oglašavanje ne ispunjava zakonom propisane uslove u pogledu površine, udaljenosti i drugih parametara i ukoliko lice koje je postavilo sredstvo za oglašavanje bez sprovedene procedure javnog oglašavanja, ne pristupi potpisivanju ugovora u datom roku, JP „Gradac”, Čačak je obavezno da pred nadležnom Gradskom upravom za inspekcijski nadzor grada Čačka pokrene postupak uklanjanja nepropisno postavljenog sredstva za oglašavanje (stav 7.).

Odredbama Poglavlja I tačka 3) Odluke (čl. 11. do 14.) uređena je naknada za korišćenje delova putnog zemljišta opštinskog puta i ulice i drugog zemljišta koje koristi upravljač opštinskog puta i ulice. Odredbama osporenog člana 11. Odluke propisano je: da je obveznik naknade za korišćenje delova putnog zemljišta opštinskog puta i ulice i drugog zemljišta koje koristi upravljač opštinskog puta i ulice (u daljem tekstu: naknada za korišćenje delova putnog zemljišta) i koje je u opštoj upotrebi, vlasnik nepokretnosti koja se priključuje na javni put (u daljem tekstu: obveznik naknade) korisnik parkinga, kao pratećeg sadržaja javnog puta ukoliko je predviđen tehničkom dokumentacijom za izgradnju ili rekonstrukciju javnog puta i neposredni držalac nepokretnosti koji je priključen na javni put bez rešenja nadležnog organa o ispunjenosti uslova za izgradnju i rekonstrukciju saobraćajnog priključna nadležnog organa (stav 1.), da JP „Gradac”, Čačak po prijemu zahteva kroz CEOP za izdavanje uslova obvezniku naknade, vrši preliminarni obračun naknade za korišćenje delova putnog zemljišta, na osnovu tehničke dokumentacije i u roku od tri dana poziva obveznika da se saglasi sa visinom naknade, uz napomenu da se pre izdavanja upotrebne dozvole za objekat koji se priključuje na javni put, vrši konačni obračun naknade, licu na koje je izdata građevinska dozvola (stav 2.), da je obveznik naknade dužan da po izdavanju rešenja o ispunjenosti izdatih uslova, a pre izdavanja upotrebne dozvole za objekat koji se priključuje na javni put, JP „Gradac”, dostavi podatke o površini zauzetog putnog zemljišta overene od ovlašćene geodetske organizacije ili projektanta na osnovu koga se vrši konačni obračun naknade, koji je sastavni deo rešenja o korišćenju delova putnog zemljišta (stav 3.), da naknada počinje da se utvrđuje od datuma uručenja rešenja o ispunjenosti uslova za izgradnju i rekonstrukciju saobraćajnog priključka, a da obaveza plaćanja naknade prestaje datumom sačinjavanja zapisnika o uklanjanju saobraćajnog priključka (stav 4.), da je neposredni držalac nepokretnosti koji je priključenje na javni put izvršio bez dozvole nadležnog organa dužan da, u roku od tri meseca od stupanja na snagu ove odluke, dostavi podatke za identifikaciju (adresa, PIB, matični broj i podatke o površini zauzetog putnog zemljišta) na osnovu čega će JP „Gradac”, Čačak izvršiti obračun naknade za korišćenje delova putnog zemljišta, koji je sastavni deo rešenja o korišćenju delova putnog zemljišta (stav 5.), da je neposredni držalac nepokretnosti koji je priključenje na javni put izvršio bez dozvole nadležnog organa, nakon stupanja na snagu ove odluke, obavezan da, u roku od 30 dana od dana otpočinjanja delatnosti u nepokretnosti koja se priključuje na javni put, dostavi podatke za identifikaciju (adresa, PIB, matični broj i podatke o površini zauzetog putnog zemljišta) na osnovu čega će JP „Gradac”, Čačak izvršiti obračun naknade za korišćenje delova putnog zemljišta, koji je sastavni deo rešenja o korišćenju delova putnog zemljišta (stav 6.), da ukoliko neposredni držalac nepokretnosti postupi suprotno odredbama st. 5. i 6. ovog člana JP „Gradac”, Čačak može po službenoj dužnosti prikupiti zakonom propisane podatke za identifikaciju obveznika naknade, neophodne za izradu rešenja o visini naknade (stav 7.), da ukoliko više obveznika naknade koristi jedno priključenje na javni put, naknada za korišćenje delova putnog zemljišta se obračunava svakome pojedinačno (stav 8.), da je obveznik naknade dužan da JP „Gradac”, Čačak dostavi podatke o promeni vlasnika, odnosno neposrednog držaoca na nepokretnosti koja je priključena na javni put, kao i o drugim podacima koji su od značaja za utvrđivanje naknade, u roku od 15 dana od dana nastanka promene (stav 9.), da se odredbe ovog člana primenjuju na sva lica koja delatnost obavljaju u nepokretnosti čiji su vlasnici, odnosno neposredni držaoci, osim za fizička lica koja nepokretnosti koriste za sopstvene potrebe (stav 10.). Prema osporenom članu 12. Odluke, osnovica naknade za korišćenje delova putnog zemljišta je metar kvadratni (m²) putnog zemljišta u zavisnosti od značaja puta, a koje obveznik naknade koristi za pristup i izgradnju objekata, osim domaćinstva. Osporenim članom 14. Odluke propisano je da se naknada za korišćenje delova putnog zemljišta opštinskog puta i ulice utvrđuje rešenjem upravljača opštinskog puta i ulice (stav 1.) i da se naknada plaća u 12 jednakih mesečnih rata, do 15. u mesecu za prethodni mesec (stav 2.).

Odredbama Poglavlja I tačka 4) Odluke (čl. 15. do 19.) regulisana je naknada za postavljanje vodovoda, kanalizacije, električnih vodova, elektronske komunikacione mreže i sl. na opštinskom putu i ulici. Prema osporenom članu 15. Odluke, obveznik naknade za postavljanje vodovoda, kanalizacije, električnih vodova, elektronske komunikacione mreže i sl. na opštinskom putu i ulici i u zaštitnom pojasu opštinskog puta i ulice (u daljem tekstu: naknada za postavljanje instalacija) je lice koje koristi opštinski put i ulicu za postavljanje instalacija (stav 1.), grad Čačak ne plaća naknadu iz stava 1. ovog člana prilikom postavljanja instalacija komunalne infrastrukture u svojini grada Čačka na opštinskom putu i ulici i u zaštitnom pojasu opštinskog puta i ulice (stav 2.). Osporenim članom 16. Odluke određeno je da je osnovica naknade za postavljanje instalacija, dužina postavljenih instalacija izražena u metrima (m). Odredbama osporenog člana 18. Odluke uređen je način utvrđivanja i plaćanja naknade i propisano je: da se naknada za postavljanje instalacija na opštinskom putu i ulici i u zaštitnom pojasu opštinskog puta i ulice utvrđuje rešenjem upravljača opštinskog puta i ulice (stav 1.), da je organ gradske uprave grada Čačka nadležan za izdavanje odgovarajućeg odobrenja za postavljanje instalacija na opštinskom putu ili ulici i u zaštitnom pojasu opštinskog puta i ulice dužan da dostavi jedan primerak odobrenja upravljaču opštinskog puta i ulice sa sledećim podacima o: obvezniku naknade (za pravna lica: poreski identifikacioni broj i matični broj pravnog lica, adresu sedišta pravnog lica, za fizička lica: poreski identifikacioni broj, matični broj, adresu stanovanja i sedište radnje); dužini i prečniku postavljene instalacije (stav 2.); da se naknada iz stava 1. ovog člana plaća u rokovima utvrđenim rešenjem (stav 3.). Prema osporenoj odredbi člana 19. stav 1. Odluke, prihodi ostvareni od naknada ostvarenih na opštinskom putu i ulici kao i sredstava koja se postavljaju na površinama iz člana 20a ove odluke, pripadaju i uplaćuju se na račun upravljača tih puteva i ulica, u skladu sa članom 214. Zakona o naknadama o korišćenju javnih dobara.

Odredbama Poglavlja II osporene Odluke (čl. 20. do 25.) uređene su naknade za korišćenje javnih površina. Prema odredbama člana 20. stav 1. Odluke, naknade za korišćenje javne površine su: 1) naknada za korišćenje prostora na javnoj površini u poslovne i druge svrhe, osim radi prodaje štampe, knjiga i drugih publikacija, proizvoda starih i umetničkih zanata i domaće radinosti (tačka 1)); naknada za korišćenje javne površine za oglašavanje za sopstvene potrebe i za potrebe drugih lica, kao i za korišćenje površine i objekta za oglašavanje za sopstvene potrebe i za potrebe drugih lica kojim se vrši neposredni uticaj na raspoloživost, kvalitet ili neku drugu osobinu javne površine, za koje dozvolu izdaje nadležni organ jedinice lokalne samouprave (tačka 2)) i naknada za korišćenje javne površine po osnovu zauzeća građevinskim materijalom i za izvođenje građevinskih radova i izgradnju (tačka 3)). Istim članom Odluke propisano je šta se smatra pod korišćenjem prostora na javnoj površini u poslovne i druge svrhe (stav 2.) i na šta se odnosi korišćenje ovog prostora (stav 3.), kao i šta se smatra pod korišćenjem javne površine za oglašavanje (stav 4.). Prema osporenoj odredbi člana 20a stav 1. Odluke, pod korišćenjem javne površine za oglašavanje, u smislu člana 20. ove odluke, ne smatra se i korišćenje površine objekta, odnosno sredstva za oglašavanje koje se postavlja na površinama koje nisu javne, kada se takvim korišćenjem vrši neposredni uticaj na raspoloživost, kvalitet ili neku drugo osobinu javne površine. Prema osporenom članu 21. Odluke, obveznik naknade za korišćenje javne površine je korisnik javne ili druge površine. Osporenim članom 22. Odluke propisano je da osnovica naknade za korišćenje javne površine je površina utvrđena dozvolom nadležnog organa jedinice lokalne samouprave, odnosno drugim aktom nadležnog organa jedinice lokalne samouprave u slučaju korišćenja javne površine bez dozvole nadležnog organa izražena u metrima kvadratnim (m²). Odredbama člana 23. st. 1. i 2. Odluke određena je visina naknade za svaku od vrsta naknade za korišćenje javnih površina propisanih odredbama člana 20. stav 1. Odluke. Odredbom člana 23. stav 3. Odluke propisano je, u osporenom delu, da se, ako se prostor na javnim površinama koristi na način propisan prethodnim tačkama ovog člana bez odobrenja nadležnog organa ili u površini većoj od odobrene, plaća propisana naknada za korišćenje javne površine kao i za korišćenje prostora sa odgovarajućim odobrenjem nadležnog organa.

Osporenim članom 24. Odluke regulisan je način utvrđivanja i plaćanja naknada za korišćenje javnih površina i određeno je: da se naknada iz čl. 9. i 20. umanjuje za 50% u slučaju korišćenja sredstva za oglašavanje za sopstvene potrebe i za potrebe drugih lica, postavljenog na površinu koja nije javna, kojim se vrši neposredni uticaj na raspoloživost, kvalitet ili neku drugo osobinu javne površine (stav 1.), da se u slučaju korišćenja javne površine na način propisan članom 20. ove odluke, bez dozvole nadležnog organa, naknada utvrđuje prema podacima iz akta nadležne Gradske uprave za inspekcijski nadzor o površini prostora, odnosno sredstva za oglašavanje ili prema tehničko-upotrebnim karakteristikama objekta, odnosno vrsti sredstava za oglašavanje i vremenu korišćenja (stav 2.), da se naknada iz stava 2. ovog člana uvećava za 50% u odnosu na propisanu visinu naknade iz člana 23. ove odluke (stav 3.), da naknadu iz ovog člana rešenjem utvrđuje organ Gradske uprave grada Čačka, nadležan za utvrđivanje, kontrolu i naplatu javnih prihoda, na osnovu akta Gradske uprave za inspekcijski nadzor kojim je utvrđena površina zauzeća, sa ostalim podacima za identifikaciju lokacije (stav 4.), da je organ Gradske uprave grada Čačka nadležan za izdavanje odobrenja za postavljanje privremenih objekata na javnim površinama dužan da dostavi jedan primerak odobrenja organu Gradske uprave grada Čačka nadležnom za utvrđivanje, kontrolu i naplatu javnih prihoda sa sledećim podacima o: obvezniku naknade (za pravna lica: poslovno ime, adresu sedišta pravnog lica, poreski identifikacioni broj, matični broj pravnog lica, tekući račun za preduzetnike: poslovno ime, adresu sedišta, poreski identifikacioni broj, matični broj, tekući račun, za fizička lica: poreski identifikacioni broj, jedinstveni matični broj građana, tekući račun, adresu stanovanja); površini prostora koja je odobrena za korišćenje (izraženu u m²); zoni u kojoj se nalazi prostor odobren za korišćenje i adresi lokacije; periodu korišćenja prostora (stav 5.), da se naknada po osnovu zauzeća javne površine građevinskim materijalom i za izvođenje građevinskih radova uvećava za 100% ako investitor produži dozvoljeni rok za zauzimanje javne površine (stav 6.), da se pod produženjem roka podrazumeva prekoračenje roka završetka izgradnje evidentiranog u pismenoj izjavi investitora o početku građenja, odnosno izvođenja radova i roku završetka građenja, odnosno izvođenja radova prema Zakonu o planiranju i izgradnji (stav 7.), da se, izuzetno, ne smatra produženjem roka u smislu stava 7. ovog člana ako investitor prekorači rok završetka izgradnje evidentiranog u pismenoj izjavi investitora o početku građenja, odnosno izvođenja radova i roku završetka građenja, u slučajevima kada organ jedinice lokalne samouprave ne odobri zauzeće javne površine u traženom roku zbog nedostatka saobraćajno-tehničkih uslova koji su postojali u vreme traženja odobrenja (stav 8.), da je obveznik naknade obavezan da utvrđenu obavezu po osnovu naknade plati do 15. u mesecu za prethodni mesec, a za mesece za koje je obaveza dospela u momentu uručenja rešenja u roku od 15 dana od dana dostavljanja rešenja (stav 9.), da se naknada za korišćenje javne površine ne plaća od trenutka prestanka korišćenja javne površine za namene utvrđene iz rešenja iz stava 4. ovog člana (stav 10.), da prestanak korišćenja javne površine za namene utvrđene rešenjem iz stava 4. ovog člana utvrđuje organ Gradske uprave grada Čačka, nadležan za utvrđivanje, kontrolu i naplatu javnih prihoda na osnovu pisane izjave (prijave) obveznika naknade i zapisnika Gradske uprave za inspekcijski nadzor – Komunalne inspekcije o utvrđenom prestanku korišćenja javne površine po prethodnom vršenju inspekcijskog nadzora nad nadziranim subjektom (stav 11.), da se protiv rešenja iz stava 4. ovog člana može izjaviti žalba ministarstvu u čijoj su nadležnosti poslovi finansija, preko prvostepenog organa i određeni su brojevi uplatnih računa i pozivi na broj odobrenja za plaćanje naknada za korišćenje javnih površina (stav 12.).

Osporenim članom 25. Odluke propisano je da naknadu za korišćenje javnih površina ne plaćaju direktni i indirektni korisnici budžetskih sredstava, Crveni krst Srbije i nedobitne organizacije kada sprovode aktivnosti od opšteg interesa koje se finansiraju sredstvima grada, kao ni javna preduzeća čiji je osnivač grad Čačak (stav 1.) i da se naknada za korišćenje javnih površina po osnovu zauzeća građevinskim materijalom i za izvođenje građevinskih radova ne plaća ako se raskopavanje, odnosno zauzimanje javne površine vrši zbog izgradnje, rekonstrukcije kolovoza, trotoara ili druge javne saobraćajne površine, kao i prilikom izvođenja radova javnih komunalnih preduzeća, odnosno upravljača javnog puta, u svrhu dovođenja objekata u funkciju. Pod dovođenjem objekta u funkciju podrazumevaju se radovi na tekućem (redovnom) održavanju objekta, za koje se ne izdaje odobrenje po Zakonu o planiranju i izgradnji (stav 2.).

Odredbama Poglavlja III Odluke (čl. 26. do 31.) uređena je naknada za korišćenje prirodnog lekovitog faktora. Osporenim članom 26. Odluke određeno je: da je obveznik naknade za korišćenje prirodnog lekovitog faktora lice koje, u skladu sa zakonom koji uređuje banje, ima pravo da koristi prirodni lekoviti faktor u banji u svrhu prevencije, lečenja i rehabilitacije (u daljem tekstu: banjske zdravstvene usluge), kao i u okviru obavljanja ugostiteljske delatnosti u smislu zakona koji uređuje turizam, osim lica kome prirodni lekoviti faktor isporučuje putem svojih vodnih objekata i sistema nosilac eksploatacije koji ima odobrenje za eksploataciju geotermalnih resursa (stav 1.), da je obveznik naknade dužan da pribavi i stavi u funkciju merne instrumente radi kontrole utrošene količine vode sa prirodnim lekovitim faktorom (stav 2.), da banja ima značenje shodno zakonu kojim se uređuju banje i da je prirodni lekoviti faktor, u smislu ovog zakona, termalna i mineralna voda (st. 3. i 4.). Prema osporenom članu 27. Odluke, osnovica za obračun naknade za korišćenje prirodnog lekovitog faktora je količina zahvaćene vode izražena u metrima kubnim (m3), koja sadrži prirodni lekoviti faktor. Odredbama osporenog člana 29. Odluke regulisan je način utvrđivanja i plaćanja naknade i određeno je: da utvrđivanje naknade za korišćenje prirodnog lekovitog faktora vrši Gradska uprava za lokalnu poresku administraciju grada Čačka rešenjem (stav 1.), da se naknada za korišćenje prirodnog lekovitog faktora utvrđuje za kalendarsku godinu, a plaća se akontaciono u jednakim tromesečnim ratama, u roku od 15 dana od isteka tromesečja (stav 2.), da se, ako je iznos plaćenih akontacija iz stava 2. ovog člana u toku godine manji od iznosa konačnog obračuna naknade po isteku godine, razlika plaća u roku od 15 dana od dana prijema rešenja, a ako je iznos plaćenih akontacija iz stava 2. ovog člana u toku godine već od iznosa konačnog obračuna naknade po isteku godine više plaćena naknada uračunava se kao akontacija za naredni period (stav 3.), da je do donošenja rešenja o utvrđivanju naknade iz stava 1. ovog člana za tekuću godinu, obveznik dužan da plaća akontaciju u visini tromesečne obaveze za prethodnu godinu u roku iz stava 2. ovog člana (stav 4.), da je nakon donošenja rešenja o utvrđivanju naknade iz stava 1. ovog člana za tekuću godinu obveznik dužan da akontaciju za tekuću godinu uveća ili umanji tako da se ukupno plaćene akontacije od početka tekuće godine dovedu na iznos kao da je uplata akontacija vršena u skladu sa rešenjem o utvrđivanju naknade iz stava 1. ovog člana za tekuću godinu (stav 5.), da je lice koje u toku godine otpočne prvi put da koristi prirodni lekoviti faktor, dužno da organu nadležnom za utvrđivanje naknade iz stava 1. ovog člana, u roku od 15 dana računajući od isteka tromesečja u kome je započelo korišćenje prirodnog lekovitog faktora dostavi na propisanom obrascu podatke od značaja za utvrđivanje naknade (stav 6.), da je obveznik dužan da organu nadležnom za utvrđivanje naknade iz stava 1. ovog člana dostavi podatke o iskorišćenoj količini prirodnog lekovitog faktora u prethodnoj godini, na osnovu uređaja za merenje, do 31. januara tekuće godine, na propisanom obrascu (stav 7.), da kontrolu plaćanja naknade iz stava 1. ovog člana vrši Gradska uprava za lokalnu poresku administraciju grada Čačka preko ovlašćenog inspektora (stav 8.), da se protiv rešenja iz stava 1. ovog člana može izjaviti žalba ministarstvu u čijoj su nadležnosti poslovi finansija u roku od 15 dana od dana dostavljanja rešenja (stav 9.), da žalba na rešenje ne odlaže izvršenje rešenja (stav 10.), da oblik i sadržinu obrasca iz st. 6. i 7. ovog člana utvrđuje Gradska uprava za lokalnu poresku administraciju grada Čačka svojim aktom (stav 11.). Prema osporenoj odredbi člana 31. stav 1. Odluke, sredstva od naknada, obezbeđena u skladu sa odredbama ove odluke, prihod su budžeta grada Čačka u skladu sa Zakonom, osim ako ovom odlukom nije drugačije propisano.

III

Zakonom o naknadama za korišćenje javnih dobara („Službeni glasnik RS”, br. 95/18, 49/19, 92/23 i 109/25) propisano je: da se ovim zakonom uređuju naknade za korišćenje javnih dobara i to: obveznik plaćanja, osnovica, visina, način utvrđivanja i plaćanja, pripadnost prihoda od naknade, kao i druga pitanja od značaja za utvrđivanje i plaćanje naknada za korišćenje javnih dobara (član 1.); da se naknade za korišćenje javnih dobara mogu uvoditi samo ovim zakonom (član 3.); da se ovim zakonom uvode, pored ostalog, sledeće naknade za korišćenje javnih dobara: naknade za korišćenje javnih puteva, naknada za korišćenje javne površine i naknada za korišćenje prirodnog lekovitog faktora (član 4. tač. 10), 12) i 13)).

Odredbama člana 186. stav 1. Zakona propisano je da su naknade za korišćenje javnih puteva u smislu ovog zakona, pored ostalog: naknada za postavljanje reklamnih tabli, reklamnih panoa, uređaja za obaveštavanje ili oglašavanje pored javnog puta, odnosno na drugom zemljištu koje koristi upravljač javnog puta, u skladu sa propisima (tačka 2)), naknada za korišćenje delova putnog zemljišta javnog puta i drugog zemljišta koje koristi upravljač javnog puta (tačka 4)) i naknada za postavljanje vodovoda, kanalizacije, električnih vodova, elektronske komunikacione mreže i sl. na javnom putu (tačka 6)).

Odredbama čl. 191. do 194. Zakona uređena je naknada za postavljanje reklamnih tabli, reklamnih panoa, uređaja za obaveštavanje ili oglašavanje pored javnog puta, odnosno na drugom zemljištu koje koristi upravljač javnog puta. Prema odredbama člana 191. Zakona, obveznik naknade za postavljanje sredstava za oglašavanje pored, odnosno na ulicama i opštinskim putevima, odnosno na drugom zemljištu koje koristi upravljač ulice ili opštinskog puta (u daljem tekstu: naknada za postavljanje reklamnih tabli pored opštinskog puta) je lice koje je postavilo sredstvo za oglašavanje na osnovu plana postavljanja sredstava za oglašavanje na ulicama i opštinskim putevima nakon sprovedenog postupka javnog konkursa, odnosno kroz realizaciju projekta javno-privatnog partnerstva sa elementom koncesije (stav 2.), da se bliže uslove i kriterijume za sprovođenje javnog konkursa, odnosno za realizaciju projekta javno-privatnog partnerstva sa elementom koncesije, iz stava 2. ovog člana, uključujući i način određivanja naknade za postavljanje reklamnih tabli pored opštinskog puta, uređuje aktom nadležnog organa jedinice lokalne samouprave (stav 3.). Osnovica naknade za postavljanje reklamnih tabli pored opštinskog puta je ukupna površina svih strana za oglašavanje postavljene table izražena u metrima kvadratnim (m²) (član 192.). Odredbom člana 193. stav 2. Zakona propisano je da je visina minimalne naknade za postavljanje reklamnih tabli pored opštinskog puta propisana u Prilogu 10, Tabela 9. ovog zakona. Prema odredbi člana 194. stav 3. Zakona, naknadu za postavljanje reklamnih tabli na opštinskom putu, utvrđuje jedinica lokalne samouprave prilikom zaključivanja ugovora sa obveznikom naknade po okončanom javnom konkursu, odnosno ugovora o javno-privatnom partnerstvu. U Prilogu 10. Tabela 9. Zakona određeno je da usklađena najniža visina dnevne naknade za postavljanje sredstava za oglašavanje pored opštinskih puteva, odnosno ulica, odnosno na drugom zemljištu koje koristi upravljač ulice ili opštinskog puta iznosi 20,65 dinara po m².

Odredbama čl. 202. do 205a Zakona regulisana je naknada za korišćenje delova putnog zemljišta javnog puta i drugog zemljišta koje koristi upravljač javnog puta. Odredbama člana 202. Zakona propisano je da je obveznik naknade za korišćenje delova putnog zemljišta javnog puta i drugog zemljišta koje koristi upravljač javnog puta (u daljem tekstu: naknada za korišćenje delova putnog zemljišta), a koje je u opštoj upotrebi, vlasnik nepokretnosti koja se priključuje na javni put kome je izdato rešenje nadležnog organa o ispunjenosti uslova za izgradnju i rekonstrukciju saobraćajnog priključka, osim fizičkog lica koje nepokretnost koristi za sopstvene potrebe, uključujući i neposrednog držaoca nepokretnosti koji je priključen na javni put bez rešenja nadležnog organa o ispunjenosti uslova za izgradnju i rekonstrukciju saobraćajnog priključka nadležnog organa (stav 1.), da se pod korišćenjem delova putnog zemljišta javnog puta i drugog zemljišta koje koristi upravljač javnog puta podrazumeva korišćenje zemljišta koje je zauzeto izgradnjom saobraćajnog priključka (dodatnih traka i pristupnog puta bez zelenih površina) na delu putne parcele (stav 2.), da se, izuzetno, pod korišćenjem delova putnog zemljišta javnog puta u naselju podrazumeva i korišćenje putnog zemljišta za parking, kao prateći sadržaj javnog puta ukoliko je predviđen tehničkom dokumentacijom za izgradnju ili rekonstrukciju javnog puta (stav 3.). Prema članu 203. Zakona, osnovica naknade za korišćenje delova putnog zemljišta je metar kvadratni (m²) putnog zemljišta koje je zauzeto izgradnjom saobraćajnog priključka (dodatnih traka i pristupnog puta bez zelenih površina) na delu putne parcele. Odredbom člana 204. stav 2. Zakona ovlašćena je jedinica lokalne samouprave da propisuje svojim aktom iznos naknade i olakšice za naknade za opštinske puteve i ulice. Odredbama člana 205. Zakona propisan je način utvrđivanja i plaćanja naknade i određeno je, pored ostalog: da se naknada za korišćenje delova putnog zemljišta opštinskog puta utvrđuje rešenjem upravljača opštinskog puta i ulice za kalendarsku godinu, a plaćanje se vrši mesečno, do 15. u mesecu za prethodni mesec (stav 2.), da naknada počinje da se utvrđuje od datuma uručenja rešenja o ispunjenosti uslova za izgradnju i rekonstrukciju saobraćajnog priključka (stav 3.), da je obveznik kome su izdati uslovi za izgradnju i rekonstrukciju saobraćajnog priključka na javni put dužan da, organu nadležnom za utvrđivanje ove naknade, u tehničkoj dokumentaciji koju dostavlja u postupku izdavanja rešenja o ispunjenosti izdatih uslova, dostavi podatke o površini zauzetog putnog zemljišta javnog puta i drugog zemljišta koje koristi upravljač (stav 6.), da je obveznik naknade dužan da organu nadležnom za utvrđivanje naknade dostavi podatke o promeni vlasništva na nepokretnosti koja je priključena na javni put, kao i o drugim podacima koji su od značaja za utvrđivanje naknade, u roku od 15 dana od dana nastanka promene (stav 7.), da je neposredni držalac nepokretnosti koji je priključenje na javni put izvršio bez dozvole nadležnog organa dužan da upravljaču javnog puta dostavi podatke za identifikaciju (adresa, PIB, matični broj i podatke o površini zauzetog putnog zemljišta overene od ovlašćene geodetske organizacije) (stav 8.).

Odredbama čl. 210. do 213a Zakona uređena je naknada za postavljanje vodovoda, kanalizacije, električnih vodova, elektronske komunikacione mreže i sl. na javnom putu. Prema odredbi člana 210. Zakona, obveznik naknade za postavljanje vodovoda, kanalizacije, električnih vodova, elektronske komunikacione mreže i sl. na javnom putu i u zaštitnom pojasu javnog puta (u daljem tekstu: naknada za postavljanje instalacija) je lice koje koristi javni put za postavljanje instalacija. Članom 211. Zakona određeno je da je osnovica naknade za postavljanje instalacija, dužina postavljenih instalacija izražena u metrima (m). Odredbom člana 212. stav 2. Zakona ovlašćena je jedinica lokalne samouprave da svojim aktom propiše iznos naknade u zavisnosti od broja stanovnika, stepena razvijenosti i dr. kriterijuma, kao i olakšice za plaćanje naknade za opštinske puteve i ulice. Saglasno odredbama člana 213. Zakona, jednokratnu naknadu za postavljanje instalacija na opštinskom putu ili ulici utvrđuje rešenjem upravljač opštinskog puta i ulice (stav 1.) i naknada iz stava 1. ovog člana plaća se u rokovima utvrđenim rešenjem (stav 2.). Prema odredbi člana 214. Zakona, prihodi ostvareni od naknada iz člana 186. stav 1. ovog zakona na državnom putu pripadaju upravljaču državnog puta i uplaćuju se upravljaču državnog puta, a prihodi od naknada ostvarenih na opštinskom putu i ulici pripadaju i uplaćuju se na račun upravljača tih puteva i ulica.

Odredbama čl. 236. do 242. Zakona uređene su naknade za korišćenje javnih površina. Prema odredbama člana 236. stav 1. Zakona, naknade za korišćenje javne površine su: 1) naknada za korišćenje prostora na javnoj površini u poslovne i druge svrhe, osim radi prodaje štampe, knjiga i drugih publikacija, proizvoda starih i umetničkih zanata i domaće radinosti; 2) naknada za korišćenje javne površine za oglašavanje za sopstvene potrebe i za potrebe drugih lica, kao i za korišćenje površine i objekta za oglašavanje za sopstvene potrebe i za potrebe drugih lica kojim se vrši neposredni uticaj na raspoloživost, kvalitet ili neku drugu osobinu javne površine, za koje dozvolu izdaje nadležni organ jedinice lokalne samouprave i 3) naknada za korišćenje javne površine po osnovu zauzeća građevinskim materijalom i za izvođenje građevinskih radova i izgradnju. Odredbama člana 236. Zakona je, takođe, propisano: šta se smatra pod korišćenjem prostora na javnoj površini u poslovne i druge svrhe (stav 2.), na šta se odnosi korišćenje prostora na javnoj površini u poslovne i druge svrhe (stav 3.) i šta se smatra pod korišćenjem javne površine za oglašavanje (stav 4.), da se pod korišćenjem javne površine za oglašavanje, u smislu stava 1. tačke 2) ovog člana, smatra i korišćenje površine objekta, odnosno sredstva za oglašavanje koje se postavlja na površinama koje nisu javne, kada se takvim korišćenjem vrši neposredni uticaj na raspoloživost, kvalitet ili neku drugu osobinu javne površine, za koje dozvolu izdaje nadležni organ jedinice lokalne samouprave (stav 5.). Odredbom člana 237. Zakona određeno je da je obveznik naknade za korišćenje javne površine korisnik javne površine. Članom 238. Zakona određeno je da osnovica naknade za korišćenje javne površine je površina utvrđena dozvolom nadležnog organa jedinice lokalne samouprave, odnosno drugim aktom nadležnog organa jedinice lokalne samouprave u slučaju korišćenja javne površine bez dozvole nadležnog organa izražena u metrima kvadratnim (m²). Odredbama člana 239. Zakona propisano je da je najviši iznos naknade za korišćenje javne površine propisan u Prilogu 12. ovog zakona (stav 1.), da izuzetno, iznos naknade iz stava 1. ovog člana može biti viši od propisanog u slučaju korišćenja javne površine bez dozvole nadležnog organa (stav 2.), da su kriterijumi za propisivanje visine naknade: vreme korišćenja, zona ukoliko je zona utvrđena aktom jedinice lokalne samouprave, tehničko-upotrebne karakteristike objekta, odnosno vrsta sredstva za oglašavanje (stav 3.) i da se aktom jedinice lokalne samouprave utvrđuje visina naknade u skladu sa st. 1. i 3. ovog člana, olakšice, način dostavljanja i sadržaj podataka o korišćenju javne površine nadležnom organu koji utvrđuje obavezu plaćanja naknade (stav 4.). Prema odredbama člana 240. Zakona, kojim je uređen način utvrđivanja i plaćanja naknade za korišćenje javnih površina, utvrđivanje naknade za korišćenje javne površine vrši se prema površini prostora, odnosno sredstva za oglašavanje ili prema tehničko-upotrebnim karakteristikama objekta, odnosno vrsti sredstva za oglašavanje, srazmerno odobrenom vremenu korišćenja, utvrđenog dozvolom nadležnog organa jedinice lokalne samouprave (stav 1.), da se naknada iz stava 1. ovog člana umanjuje za 50% u slučaju korišćenja sredstva za oglašavanje za sopstvene potrebe i za potrebe drugih lica, postavljenog na površinu koja nije javna, kojim se vrši neposredni uticaj na raspoloživost, kvalitet ili neku drugu osobinu javne površine (stav 2.), da se, u slučaju korišćenja javne površine na način propisan članom 236. ovog zakona, bez dozvole nadležnog organa, naknada utvrđuje prema podacima iz akta nadležne inspekcije o površini prostora, odnosno sredstva za oglašavanje ili prema tehničko-upotrebnim karakteristikama objekta, odnosno vrsti sredstva za oglašavanje i vremenu korišćenja (stav 3.), da se naknada iz stava 3. ovog člana uvećava za 50% u odnosu na propisanu visinu naknade za korišćenje javne površine sa dozvolom nadležnog organa (stav 4.), da naknadu iz ovog člana rešenjem utvrđuje organ jedinice lokalne samouprave nadležan za utvrđivanje, kontrolu i naplatu javnih prihoda (stav 5.), da se naknada iz stava 1. ovog člana po osnovu zauzeća javne površine građevinskim materijalom i za izvođenje građevinskih radova uvećava za 100% ako investitor produži dozvoljeni rok za zauzimanje javne površine, a pod produženjem roka podrazumeva se prekoračenje roka završetka izgradnje evidentiranog u pismenoj izjavi investitora o početku građenja, odnosno izvođenja radova i roku završetka građenja, odnosno izvođenja radova prema zakonu o planiranju i izgradnji (stav 6.), da se, izuzetno, ne smatra produženjem roka u smislu stava 6. ovog člana ako investitor prekorači rok završetka izgradnje evidentiranog u pismenoj izjavi investitora o početku građenja, odnosno izvođenja radova i roku završetka građenja, u slučajevima kada organ jedinice lokalne samouprave ne odobri zauzeće javne površine u traženom roku zbog nedostatka saobraćajno-tehničkih uslova koji su postojali u vreme traženja odobrenja (stav 7.), da je obveznik naknade dužan da utvrđenu obavezu po osnovu naknade plati do 15. u mesecu za prethodni mesec, a za mesece za koje je obaveza dospela u momentu uručenja rešenja u roku od 15 dana od dana dostavljanja rešenja (stav 8.), da se protiv rešenja iz stava 5. ovog člana može izjaviti žalba ministarstvu u čijoj su nadležnosti poslovi finansija, preko nadležnog organa jedinice lokalne samouprave (stav 9.). Članom 241. Zakona određeno je da naknadu za korišćenje javnih površina ne plaćaju direktni i indirektni korisnici budžetskih sredstava, Crveni krst Srbije i nedobitne organizacije kada sprovode aktivnosti od opšteg interesa koje se finansiraju sredstvima jedinice lokalne samouprave (stav 1.), da se naknada za korišćenje javnih površina po osnovu zauzeća građevinskim materijalom i za izvođenje građevinskih radova ne plaća ako se raskopavanje, odnosno zauzimanje javne površine vrši zbog izgradnje, rekonstrukcije kolovoza, trotoara ili druge javne saobraćajne površine, kao i prilikom izvođenja radova javnih komunalnih preduzeća, odnosno upravljača javnog puta u svrhu dovođenja objekata u funkciju, kao i da se pod dovođenjem objekta u funkciju podrazumevaju radovi na tekućem (redovnom) održavanju objekta, za koje se ne izdaje odobrenje po Zakonu o planiranju i izgradnji (stav 2.). Prema članu 242. Zakona, prihodi ostvareni od naknade za korišćenje javnih površina pripadaju budžetu jedinica lokalne samouprave.

Odredbama čl. 243. do 247. Zakona uređena je naknada za korišćenje prirodnog lekovitog faktora. Prema odredbama člana 243. Zakona, obveznik naknade za korišćenje prirodnog lekovitog faktora je lice koje, u skladu sa zakonom koji uređuje banje, ima pravo da koristi prirodni lekoviti faktor u banji u svrhu prevencije, lečenja i rehabilitacije (u daljem tekstu: banjske zdravstvene usluge), kao i u okviru obavljanja ugostiteljske delatnosti u smislu zakona koji uređuje turizam, osim lica kome prirodni lekoviti faktor isporučuje putem svojih vodnih objekata i sistema nosilac eksploatacije koji ima odobrenje za eksploataciju geotermalnih resursa (stav 1.), da je obveznik naknade iz stava 1. ovog člana dužan da pribavi i stavi u funkciju merne instrumente radi kontrole utrošene količine vode sa prirodnim lekovitim faktorom, u roku od šest meseci od dana stupanja na snagu ovog zakona (stav 2.), da banja ima značenje shodno zakonu kojim se uređuju banje, a da je prirodni lekoviti faktor, u smislu ovog zakona, termalna i mineralna voda (st. 3. i 4.). Osnovica za obračun naknade za korišćenje prirodnog lekovitog faktora je količina zahvaćene vode izražena u metrima kubnim (m3), koja sadrži prirodni lekoviti faktor (član 244.). Prema odredbama člana 245. Zakona, najviši iznos naknade za korišćenje prirodnog lekovitog faktora propisan je u Prilogu 13 ovog zakona (stav 1.) i aktom skupštine jedinice lokalne samouprave utvrđuje se visina naknade u skladu sa stavom 1. ovog člana (stav 2.). Odredbama člana 246. Zakona regulisan je način utvrđivanja i plaćanja naknade i određeno je: da utvrđivanje naknade za korišćenje prirodnog lekovitog faktora vrši nadležni organ jedinice lokalne samouprave, rešenjem (stav 1.), da se naknada za korišćenje prirodnog lekovitog faktora utvrđuje za kalendarsku godinu, a plaća akontaciono u jednakim tromesečnim ratama, u roku od 15 dana od isteka tromesečja (stav 2.), da se, ako je iznos plaćenih akontacija iz stava 2. ovog člana u toku godine manji od iznosa konačnog obračuna naknade po isteku godine, razlika plaća u roku od 15 dana od dana prijema rešenja, a ako je iznos plaćenih akontacija iz stava 2. ovog člana u toku godine veći od iznosa konačnog obračuna naknade po isteku godine više plaćena naknada uračunava se kao akontacija za naredni period (stav 3.), da je do donošenja rešenja o utvrđivanju naknade iz stava 1. ovog člana za tekuću godinu, obveznik dužan da plaća akontaciju u visini tromesečne obaveze za prethodnu godinu u roku iz stava 2. ovog člana (stav 4.), da je nakon donošenja rešenja o utvrđivanju naknade iz stava 1. ovog člana za tekuću godinu obveznik dužan da akontaciju za tekuću godinu uveća ili umanji tako da se ukupno plaćene akontacije od početka tekuće godine dovedu na iznos kao da je uplata akontacija vršena u skladu sa rešenjem o utvrđivanju naknade iz stava 1. ovog člana za tekuću godinu (stav 5.), da je lice koje u toku godine otpočne prvi put da koristi prirodni lekoviti faktor, dužno da organu nadležnom za utvrđivanje naknade iz stava 1. ovog člana, u roku od 15 dana računajući od isteka tromesečja u kome je započelo korišćenje prirodnog lekovitog faktora dostavi na propisanom obrascu podatke od značaja za utvrđivanje naknade (stav 6.), da je obveznik dužan da organu nadležnom za utvrđivanje naknade iz stava 1. ovog člana dostavi podatke o iskorišćenoj količini prirodnog lekovitog faktora u prethodnoj godini, na osnovu uređaja za merenje, do 31. januara tekuće godine, na propisanom obrascu (stav 7.), da kontrolu plaćanja naknade iz stava 1. ovog člana vrši jedinica lokalne samouprave preko ovlašćenog inspektora (stav 8.), da se protiv rešenja iz stava 1. ovog člana može izjaviti žalba ministarstvu u čijoj su nadležnosti poslovi finansija u roku od 15 dana od dana dostavljanja rešenja (stav 9.), da žalba na rešenje ne odlaže izvršenje rešenja (stav 10.), da oblik i sadržinu obrasca iz st. 6. i 7. ovog člana utvrđuje nadležni organ jedinice lokalne samouprave svojim aktom (stav 11.). Članom 248. Zakona određeno je da prihodi ostvareni od naknade za korišćenje prirodnog lekovitog faktora pripadaju budžetu jedinica lokalne samouprave.

IV

Razmatrajući navode inicijatora o nezakonitosti odredaba Poglavlja I tačka 2) Odluke o naknadama za korišćenje javnih dobara kojima je uređena naknada za postavljanje reklamnih tabli, reklamnih panoa, uređaja za obaveštavanje ili oglašavanje pored opštinskog puta i ulice, odnosno na drugom zemljištu koje koristi upravljač opštinskog puta i ulice, kao vrsta naknade za korišćenje javnih puteva, zbog nepostojanja ovlašćenja Skupštine grada Čačka da svojim aktom odredi obveznika naknade (član 7.), osnovicu (član 8.) i visinu naknade (član 9.) i način utvrđivanja i plaćanja naknade (član 10). Ustavni sud je utvrdio da Zakon o naknadama za korišćenje javnih dobara ne daje ovlašćenje jedinici lokalne samouprave da uredi ova pitanja, te da su obveznik naknade za postavljanje reklamnih tabli pored opštinskog puta, osnovica i visina naknade i način utvrđivanja i plaćanja naknade regulisani odredbama člana 191. stav 2, člana 192, člana 193. stav 2. i člana 194. stav 3. Zakona. Prema odredbi člana 191. stav 3. Zakona, nadležni organ jedinice lokalne samouprave ima ovlašćenje da svojim aktom uredi bliže uslove i kriterijume za sprovođenje javnog konkursa za postavljanje reklamnih tabli pored opštinskog puta, odnosno za realizaciju projekta javno-privatnog partnerstva sa elementom koncesije za postavljanje ovih tabli, uključujući i način određivanja naknade za postavljanje reklamnih tabli pored opštinskog puta. S tim u vezi, Ustavni sud je utvrdio da je Skupština grada Čačka prekoračila svoja ovlašćenja iz člana 191. stav 3. Zakona kada je osporenim odredbama čl. 7. do 10. Odluke uredila obveznika naknade, osnovicu i visinu naknade i način njenog utvrđivanja i plaćanja.

Uvidom u sadržinu osporenog člana 7. Odluke, Ustavni sud je utvrdio da je Skupština grada Čačka odredila obveznika naknade za postavljanje reklamnih tabli pored opštinskog puta tako što je doslovno preuzela odredbu člana 191. stav 2. Zakona kojom je određen obveznik ove naknade. S tim u vezi, Ustavni sud ukazuje da prema višedecenijskoj praksi Suda preuzimanje zakonskih odredaba u akt niže pravne snage, kao što je u konkretnom slučaju osporena Odluka, ne čini samo po sebi osporeni akt nezakonitim, ukoliko je preuzimanje izvršeno na način da se ne vrše promene u tekstu preuzete odredbe, odnosno ukoliko je odredba koja se preuzima tako formulisana da se iz nje jasno vidi da su određena pitanja i odnosi izvorno uređeni zakonom, a ne podzakonskim propisom koji je donet za njegovo izvršenje.

Pored toga što je osporenim članom 7. Odluke preuzela zakonsku definiciju obveznika naknade, Skupština grada Čačka je istom odredbom, suprotno Zakonu, proširila ovu definiciju i kao obveznika naknade odredila i lice koje je do dana stupanja na snagu Odluke, postavilo sredstvo za oglašavanje pored opštinskog puta i ulice, odnosno na drugom zemljištu koje koristi upravljač, bez sprovedene procedure javnog oglašavanja. Saglasno iznetom, Ustavni sud je utvrdio da odredba člana 7. Odluke u delu koji glasi: „i lice koje je do dana stupanja na snagu ove odluke, postavilo sredstvo za oglašavanje-reklamne table, reklamnog panoa, uređaja za obaveštavanje ili oglašavanje pored opštinskog puta i ulice, odnosno na drugom zemljištu koje koristi upravljač, bez sprovedene procedure javnog oglašavanja” nije u saglasnosti sa Zakonom, pa je odlučio kao u tački 1. izreke.

Ustavni sud je takođe utvrdio da je osporenim članom 8. Odluke Skupština grada Čačka preuzela članom 192. Zakona određenu osnovicu naknade za postavljanje reklamnih tabli pored opštinskog puta, te je stoga, kao neosnovane, ocenio navode inicijatora o nezakonitosti ove odredbe Odluke. S tim u vezi, Ustavni sud je, saglasno članu 53. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS”, br. 109/07, 99/11, 18/13 – Odluka US, 40/15 – dr. zakon, 103/15, 10/23 i 92/23), odbacio inicijative u ovom delu jer je našao da razlozima iznetim u inicijativama nisu potkrepljene tvrdnje da ima osnova za pokretanje postupka za ocenu zakonitosti člana 8. Odluke. Saglasno iznetom, Ustavni sud je rešio kao u tački 2. izreke.

Osporenim članom 9. Odluke, Skupština grada Čačka je propisala visinu naknade za postavljanje reklamnih tabli pored opštinskog puta tako što je odredila mesečni iznos početne cene ove naknade od 431,84 dinara za svetleću reklamu „displej” i od 318,74 dinara za plakat „bilbord”, po jednom kvadratnom metru reklamnog prostora. Kako je, saglasno odredbi člana 193. stav 2. Zakona, visina minimalne naknade za postavljanje reklamnih tabli pored opštinskog puta određena u Prilogu 10. Tabela 9. Zakona, tako što je propisana najniža visina dnevne naknade po metru kvadratnom u iznosu od 20,65 dinara, Ustavni sud je utvrdio da je osporenim članom 9. Odluke Skupština grada Čačka odredila visinu naknade suprotno odredbi člana 193. stav 2. Zakona, pa je odlučio kao u tački 1. izreke.

Kada je u pitanju osporeni član 10. Odluke, Ustavni sud je ocenio da je odredbama st. 1. i 2. ovog člana Odluke, Skupština grada Čačka odredila da plan postavljanja sredstava za oglašavanje na ulicama i opštinskim putevima donosi upravljač puta, tj. JP „Gradac”, Čačak, da se naknada za postavljanje reklamnih tabli pored opštinskog puta utvrđuje u postupku javnog nadmetanja ili prikupljanja pisanih ponuda putem javnog oglašavanja na način određen shodnom primenom propisa kojim se uređuje izdavanje u zakup građevinskog zemljišta u javnoj svojini grada Čačka. Nakon što je sprovelo postupak javnog nadmetanja ili prikupljanja pisanih ponuda, Javno preduzeće „Gradac”, Čačak zaključuje ugovor o dodeli lokacije za postavljanje sredstva za oglašavanje sa licem koje je ponudilo najviši iznos naknade za korišćenje javnog puta (stav 3.) i koje je u obavezi da plati ovaj iznos naknade na osnovu ugovora sa upravljačem opštinskog puta ili ulice (stav 4.). Imajući u vidu da prema odredbi člana 194. stav 3. Zakona naknadu za postavljanje reklamnih tabli na opštinskom putu utvrđuje jedinica lokalne samouprave prilikom zaključivanja ugovora sa obveznikom naknade po okončanom javnom konkursu, a ne upravljač opštinskog puta, Ustavni sud je ocenio da odredba člana 10. stav 4. Odluke u delu koji glasi: „na osnovu ugovora sa upravljačem opštinskog puta ili ulice” nije u saglasnosti sa Zakonom, pa je odlučio kao u tački 1. izreke. Ustavni sud je, na osnovu odredbe člana 53. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu, odbacio inicijative za pokretanje postupka za ocenu zakonitosti odredaba člana 10. st. 1. do 3. Odluke jer je našao da je ove odredbe Odluke Skupština grada Čačka donela u granicama ovlašćenja iz člana 191. stav 3. Zakona da propisuje uslove i kriterijume za sprovođenje javnog konkursa, uključujući i način određivanja naknade za postavljanje reklamnih tabli pored opštinskog puta. S tim u vezi, Ustavni sud je rešio kao u tački 2. izreke.

Ustavni sud je utvrdio da je osporenim odredbama člana 10. st. 5. do 7. Odluke Skupština grada Čačka uredila način određivanja naknade za postavljanje reklamnih tabli pored opštinskog puta za lica koja su sredstva za oglašavanje postavila pored opštinskog puta i ulice, odnosno na drugom zemljištu koje koristi upravljač puta bez sprovedenog postupka javnog oglašavanja. Kako obveznik naknade za postavljanje reklamnih tabli pored opštinskog puta, saglasno odredbi člana 191. stav 2. Zakona, može da bude samo ono lice koje je sredstvo za oglašavanje postavilo na osnovu plana postavljanja sredstava za oglašavanje na ulicama i opštinskim putevima, nakon sprovedenog postupka javnog konkursa, Ustavni sud je ocenio da je osporenim odredbama člana 10. st. 5. do 7. Odluke Skupština grada Čačka uredila način određivanja naknade suprotno Zakonu, pa je odlučio kao u tački 1. izreke.

V

U vezi sa tvrdnjama inicijatora o nezakonitosti odredaba Poglavlja I tačka 3) Odluke kojima je uređena naknada za korišćenje delova putnog zemljišta opštinskog puta i ulice i drugog zemljišta koje koristi upravljač opštinskog puta i ulice, kao vrsta naknade za korišćenje javnih puteva, zbog nepostojanja ovlašćenja Skupštine grada Čačka da svojim aktom odredi obveznika naknade (član 11.), osnovicu naknade (član 12.) i način utvrđivanja i plaćanja naknade (član 14.) Ustavni sud je utvrdio da Zakon o naknadama za korišćenje javnih dobara ne daje ovlašćenje jedinici lokalne samouprave da uredi ova pitanja, te da su obveznik naknade za korišćenje delova putnog zemljišta javnog puta i drugog zemljišta koje koristi upravljač javnog puta, osnovica naknade i način njenog utvrđivanja i plaćanja regulisani odredbama čl. 202, 203. i 205. Zakona. Saglasno odredbi člana 204. stav 2. Zakona, jedinica lokalne samouprave jedino ima ovlašćenje da svojim aktom propiše iznos naknade i olakšice za naknade za opštinske puteve i ulice. S tim u vezi, Ustavni sud je utvrdio da je Skupština grada Čačka prekoračila svoja ovlašćenja iz člana 204. stav 2. Zakona kada je osporenim odredbama čl. 11, 12. i 14. Odluke uredila obveznika naknade, osnovicu naknade i način njenog utvrđivanja i plaćanja.

Uvidom u sadržinu osporenih odredaba člana 11. st. 1. i 10. Odluke, Ustavni sud je utvrdio da je Skupština grada Čačka tumačeći odredbe člana 202. Zakona kojima je određen obveznik naknade i definisano šta se podrazumeva pod korišćenjem delova putnog zemljišta javnog puta, za obveznika naknade odredila vlasnika nepokretnosti koja se priključuje na javni put i neposrednog držaoca nepokretnosti koji je priključen na javni put bez rešenja nadležnog organa o ispunjenosti uslova za izgradnju i rekonstrukciju saobraćajnog priključka koji obavljaju delatnost u ovim nepokretnostima, kao i korisnika parkinga kao pratećeg sadržaja javnog puta ukoliko je predviđen tehničkom dokumentacijom za izgradnju ili rekonstrukciju javnog puta. Iz odredbe stava 10. člana 11. Odluke proizlazi da obveznici naknade nisu fizička lica koja navedene nepokretnosti koriste za sopstvene potrebe. Kako jedinica lokalne samouprave nije ovlašćena da svojim aktom tumači Zakonom definisan pojam obveznika naknade, već ga eventualno samo može doslovno preuzeti, Ustavni sud je utvrdio da osporene odredbe člana 11. st. 1. i 10. Odluke nisu u saglasnosti sa Zakonom, pa je odlučio kao u tački 1. izreke.

Osporenim odredbama člana 11. st. 2. i 3. Odluke Skupština grada Čačka je uredila način utvrđivanja naknade za korišćenje delova putnog zemljišta tako što je uvela mogućnost preliminarnog obračuna naknade na osnovu podataka iz tehničke dokumentacije koju je obveznik naknade dostavio nadležnom organu prilikom podnošenja zahteva za izdavanje uslova za izgradnju i rekonstrukciju saobraćajnog priključka na javni put (stav 2.) i, s tim u vezi, propisala dužnost za obveznika naknade da po izdavanju rešenja o ispunjenosti navedenih uslova (a pre izdavanja upotrebne dozvole za objekat koji se priključuje na javni put), radi konačnog obračuna naknade, organu nadležnom za utvrđivanje naknade dostavi podatke o površini zauzetog putnog zemljišta (stav 3.). Imajući u vidu da Zakonom nije propisana mogućnost preliminarnog obračuna naknade za korišćenje delova putnog zemljišta i da ova naknada počinje da se utvrđuje od datuma uručenja rešenja o ispunjenosti uslova za izgradnju i rekonstrukciju saobraćajnog priključka (član 205. stav 3.) na osnovu podataka o površini zauzetog putnog zemljišta koje je obveznik naknade dostavio organu nadležnom za utvrđivanje naknade u tehničkoj dokumentaciji koju je priložio u postupku izdavanja navedenog rešenja (član 205. stav 6.), Ustavni sud je utvrdio da je osporenim odredbama člana 11. st. 2. i 3. Odluke Skupština grada Čačka uredila pitanje utvrđivanja naknade suprotno Zakonu. Saglasno iznetom, Ustavni sud je odlučio kao u tački 1. izreke.

Osporenom odredbom stava 4. člana 11. Odluke Skupština grada Čačka je doslovno preuzela odredbe člana 205. st. 3. i 4. Zakona kojima je određeno kada počinje da se utvrđuje naknada za korišćenje delova putnog zemljišta, a kada prestaje obaveza njenog plaćanja te je stoga Ustavni sud, na osnovu odredbe člana 53. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu, odbacio inicijative u ovom delu kao neosnovane i rešio kao u tački 2. izreke.

Osporenim odredbama člana 11. st. 5. i 6. Odluke Skupština grada Čačka je odredila rokove (tri meseca od dana stupanja na snagu osporene Odluke, odnosno 30 dana od dana otpočinjanja delatnosti u nepokretnosti koja se priključuje na javni put) u kojima je neposredni držalac nepokretnosti, koji je priključenje na javni put izvršio bez dozvole nadležnog organa, dužan da JP „Gradac”, Čačak, kao upravljaču opštinskih puteva, dostavi određene podatke za identifikaciju radi obračuna naknade. Osporenim stavom 7. istog člana Odluke Skupština grada Čačka je propisala i ovlašćenje upravljača da podatke iz st. 5. i 6. ovog člana Odluke može da pribavi po službenoj dužnosti ukoliko ih neposredni držalac nepokretnosti ne dostavi. S tim u vezi, Ustavni sud ukazuje da je odredbom člana 205. stav 8. integralnog teksta Zakona propisana obaveza neposrednog držaoca nepokretnosti koji se priključio na javni put bez dozvole nadležnog organa da upravljaču javnog puta dostavi podatke za identifikaciju radi obračuna naknade. Navedena obaveza neposrednog držaoca nepokretnosti uvedena je odredbom člana 47. Zakona o izmenama i dopunama Zakona o naknadama za korišćenje javnih dobara („Službeni glasnik RS”, broj 92/23) koji je stupio na snagu 4. novembra 2023. godine, a primenjuje se od 1. januara 2024. godine, osim odredaba člana 17, čl. 29–34, čl. 93, 94, 95. i 98. ovog zakona koje se primenjuju od dana stupanja na snagu ovog zakona, kao i odredaba člana 41. stav 5. i člana 43. stav 1. ovog zakona koje se primenjuju od 1. juna 2024. godine (član 100.). Odredbom člana 96. navedenog zakona propisano je da je neposredni držalac nepokretnosti iz člana 47. ovog zakona koji je priključenje na javni put izvršio bez dozvole nadležnog organa, a do dana stupanja na snagu ovog zakona nije dostavio podatke za identifikaciju (adresa, PIB, matični broj), kao i podatke o površini zauzetog putnog zemljišta overene od ovlašćene geodetske organizacije, dužan da upravljaču javnog puta dostavi podatke u roku od tri meseca od dana stupanja na snagu ovog zakona. Polazeći od navedenog, Ustavni sud je ocenio da je osporenim odredbama člana 11. st. 5. do 7. Odluke Skupština grada Čačka uredila način utvrđivanja naknade suprotno odredbama Zakona. S tim u vezi, Ustavni sud je odlučio kao u tački 1. izreke.

Osporenom odredbom člana 11. stav 8. Odluke Skupština grada Čačka je propisala način obračuna naknade za korišćenje delova putnog zemljišta kada više obveznika koristi jedno priključenje na javni put i time samostalno uredila ovo pitanje za šta nema zakonskog osnova, pa je Ustavni sud utvrdio nezakonitost ove odredbe Odluke i odlučio kao u tački 1. izreke.

Uvidom u sadržinu osporene odredbe člana 11. stav 9. Odluke Ustavni sud je utvrdio da je ovom odredbom Odluke Skupština grada Čačka preuzela odredbu član 205. stav 7. Zakona kojom je propisana dužnost obveznika naknade da organu nadležnom za utvrđivanje naknade dostavi podatke o promeni vlasništva na nepokretnosti koja je priključena na javni put, kao i o drugim podacima koji su od značaja za utvrđivanje naknade, u roku od 15 dana od dana nastanka promene. Međutim, određivanjem da je obveznik naknade dužan da JP „Gradac”, Čačak dostavi podatke i o promeni neposrednog držaoca na nepokretnosti koja je priključena na javni put Skupština grada Čačka je, suprotno odredbi člana 205. stav 7. Zakona, proširila zakonsku obavezu lica koje je obveznik ove naknade. Polazeći od navedenog, Ustavni sud je ocenio da odredba člana 11. stav 9. u delu koji glasi: „odnosno neposrednog držaoca” Odluke nije u saglasnosti sa Zakonom, pa je odlučio kao u tački 1. izreke.

Ustavni sud je takođe ocenio da kako je osporenim članom 12. Odluke određeno da je osnovica naknade za korišćenje delova putnog zemljišta metar kvadratni (m²) putnog zemljišta u zavisnosti od značaja puta, a koje obveznik naknade koristi za pristup i izgradnju objekata, osim domaćinstva, da je Skupština grada Čačka propisala osnovicu naknade suprotno odredbi člana 203. Zakona prema kojoj je osnovica naknade za korišćenje delova putnog zemljišta metar kvadratni (m²) putnog zemljišta koje je zauzeto izgradnjom saobraćajnog priključka (dodatnih traka i pristupnog puta bez zelenih površina) na delu putne parcele. S tim u vezi, Ustavni sud je utvrdio nezakonitost člana 12. Odluke i odlučio kao u tački 1. izreke.

Odredbama osporenog člana 14. Odluke propisano je da se naknada za korišćenje delova putnog zemljišta opštinskog puta i ulice utvrđuje rešenjem upravljača opštinskog puta i ulice (stav 1.) i da se naknada plaća u 12 jednakih mesečnih rata, do 15. u mesecu za prethodni mesec (stav 2.). Kako je odredbom člana 205. stav 2. Zakona propisano da se naknada za korišćenje delova putnog zemljišta opštinskog puta utvrđuje rešenjem upravljača opštinskog puta i ulice za kalendarsku godinu, a plaćanje se vrši mesečno, do 15. u mesecu za prethodni mesec, Ustavni sud je ocenio da je osporenim članom 14. Odluke preuzeta odredba člana 205. stav 2. Zakon na način koji nije u suprotnosti sa Zakonom. Saglasno iznetom, Ustavni sud je, na osnovu odredbe člana 53. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu, odbacio inicijative u ovom delu kao neosnovane i rešio kao u tački 2. izreke.

VI

Razmatrajući navode inicijatora o nezakonitosti odredaba Poglavlja I tačka 4) Odluke kojima je uređena naknada za postavljanje vodovoda, kanalizacije, električnih vodova, elektronske komunikacione mreže i sl. na opštinskom putu i ulici (naknada za postavljanje instalacija), kao vrsta naknada za korišćenje javnih puteva, zbog nepostojanja ovlašćenja Skupštine grada Čačka da svojim aktom odredi obveznika naknade (član 15. stav 1.), oslobođenje od plaćanja naknade (član 15. stav 2.), osnovicu naknade (član 16.), način utvrđivanja i plaćanja naknade (član 18.) i pripadnost prihoda od naknada za korišćenje javnih puteva (član 19. stav 1.) Ustavni sud je utvrdio da Zakon o naknadama za korišćenje javnih dobara ne daje ovlašćenje jedinici lokalne samouprave da uredi ova pitanja, te da su obveznik naknade za postavljanje instalacija, osnovica naknade, način njenog utvrđivanja i plaćanja, oslobođenja od plaćanja ove naknade i pripadnost prihoda od naknada za korišćenje javnih puteva regulisani odredbama čl. 210, 211, 213, 213a i 214. Zakona. Saglasno odredbi člana 212. stav 2. Zakona, jedinica lokalne samouprave jedino ima ovlašćenje da svojim aktom propiše iznos naknade u zavisnosti od broja stanovnika, stepena razvijenosti i dr. kriterijuma, kao i olakšice za plaćanje naknade za opštinske puteve i ulice. S tim u vezi, Ustavni sud je utvrdio da je Skupština grada Čačka prekoračila ovlašćenja iz člana 212. stav 2. Zakona kada je osporenim odredbama Odluke odredila obveznika naknade, oslobođenje od plaćanja naknade, osnovicu naknade, način utvrđivanja i plaćanja naknade i pripadnost prihoda od naknada za korišćenje javnih puteva.

Ustavni sud konstatuje da je osporenom odredbom člana 15. stav 1. Odluke Skupština grada Čačka preuzela odredbu člana 210. Zakona i za obveznika naknade za postavljanje instalacija odredila lice koje koristi opštinski put i ulicu za postavljanje instalacija. Saglasno iznetom, Ustavni sud je kao neosnovane ocenio navode inicijatora o nezakonitosti ove odredbe Odluke.

Osporenom odredbom člana 15. stav 2. Odluke, određeno je da grad Čačak ne plaća naknadu za postavljanje instalacija prilikom postavljanja instalacija komunalne infrastrukture u svojini grada Čačka na opštinskom putu i ulici i u zaštitnom pojasu opštinskog puta i ulice. Odredbom člana 213a Zakona određeno je da naknadu za postavljanje instalacija ne plaćaju direktni i indirektni korisnici budžetskih sredstava koji su utvrđeni Zakonom kojim se uređuje budžetski sistem. Prema odredbama člana 2. Zakona o budžetskom sistemu („Službeni glasnik RS”, br. 54/09, 73/13, 101/10, 101/11, 93/12, 62/13, 63/13 – ispravka, 108/13, 142/14, 68/15 – dr. zakon, 193/15, 99/16, 113/17, 95/18, 31/19, 72/19, 149/20, 118/21, 118/21 – dr. zakon, 138/22, 92/23 i 94/24), direktni korisnici budžetskih sredstava su organi i organizacije Republike Srbije, odnosno organi i službe lokalne vlasti (tačka 7)), a indirektni korisnici budžetskih sredstava su pravosudni organi, mesne zajednice, ustanove osnovane od strane Republike Srbije, odnosno lokalne vlasti, nad kojima osnivač, preko direktnih korisnika budžetskih sredstava, vrši zakonom utvrđena prava u pogledu upravljanja i finansiranja (tačka 8)). Kako iz navedenog proizlazi da naknadu za postavljanje instalacija ne plaćaju svi direktni i indirektni korisnici budžetskih sredstava koji su utvrđeni Zakonom o budžetskom sistemu, propisivanjem osporenom odredbom člana 15. stav 2. Odluke da ovu naknadu ne plaća samo grad Čačak, Skupština grada Čačka je, prema oceni Ustavnog suda, uredila oslobođenje od plaćanja naknade suprotno Zakonu o naknadama za korišćenje javnih dobara. Saglasno iznetom, Ustavni sud je odlučio kao u tački 1. izreke.

Uvidom u sadržinu osporenog člana 16. Odluke Ustavni sud je utvrdio da je Skupština grada Čačka doslovno preuzela odredbu člana 211. Zakona kojom je određena osnovica naknade za postavljanje instalacija, pa je Sud kao neosnovane ocenio navode inicijatora o nezakonitosti ovog člana Odluke.

U vezi sa osporenim članom 18. Odluke kojim je propisan način utvrđivanja i plaćanja naknade, Ustavni sud je utvrdio da su odredbama st. 1. i 3. ovog člana Odluke preuzete odredbe člana 213. st. 1. i 2. Zakona kojima je utvrđeno da naknadu za postavljanje instalacija na opštinskom putu ili ulici utvrđuje rešenjem upravljač opštinskog puta i ulice i da se ova naknada plaća u rokovima utvrđenim rešenjem. Saglasno iznetom, Ustavni sud je kao neosnovane ocenio navode inicijatora o nezakonitosti ovih odredaba Odluke.

Na osnovu izloženog, Ustavni sud je, na osnovu odredbe člana 53. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu, odbacio inicijative za utvrđivanje nezakonitosti odredaba člana 15. stav 1, člana 16. i člana 18. st. 1. i 3. Odluke i rešio kao u tački 2. izreke.

Osporenim odredbama člana 18. stav 2. Odluke Skupština grada Čačka je propisala obavezu organa gradske uprave grada Čačka nadležnog za izdavanje odobrenja za postavljanje instalacija na opštinskom putu ili ulici da primerak ovog odobrenja dostavi upravljaču opštinskog puta ili ulice sa podacima koji su utvrđeni ovim članom Odluke, a koji se odnose na obveznika naknade, dužinu i prečnik postavljene instalacije. Imajući u vidu da Zakonom o naknadama za korišćenje javnih dobara nije propisana navedena obaveza organa nadležnog za izdavanje odobrenja za postavljanje instalacija, Ustavni sud je utvrdio da su odredbe člana 18. stav 2. Odluke u suprotnosti sa ovim zakonom, pa je odlučio kao u tački 1. izreke.

Iz osporene odredbe člana 19. stav 1. Odluke proizlazi da je Skupština grada Čačka odredila pripadnost prihoda od naknada za korišćenje javnih puteva ostvarenih na opštinskom putu i ulici, tako što je preuzela odredbu člana 214. Zakona kojom je određena pripadnost ovih prihoda, uz upućivanje na ovu zakonsku odredbu iz koje je izvršeno preuzimanje. S obzirom na izneto, Ustavni sud smatra da je osporenom odredbom člana 19. stav 1. Odluke pripadnost prihoda od naknada za korišćenje javnih puteva određena u skladu sa Zakonom. Međutim, istom odredbom člana 19. stav 1. Odluke Skupština grada Čačka je odredila i pripadnost prihoda od naknade za korišćenje javne površine za oglašavanje za sopstvene potrebe i za potrebe drugih lica, kao i za korišćenje površine i objekta za oglašavanje za sopstvene potrebe i za potrebe drugih lica kojim se vrši neposredni uticaj na raspoloživost, kvalitet ili neku drugi osobinu javne površine, za koje dozvolu izdaje nadležni organ jedinice lokalne samouprave, kao jedne od vrsta naknada za korišćenje javnih površina. S tim u vezi, Skupština grada Čačka je propisala da ovi prihodi pripadaju i uplaćuju se na račun upravljača opštinskih puteva i ulica uz upućivanje na član 214. Zakona. Polazeći od navedenog, Ustavni sud ukazuje da je pripadnost prihoda od naknada za korišćenje javnih puteva uređena članom 214. Zakona, a da je pripadnost prihoda od naknada za korišćenje javnih površina regulisana članom 242. Zakona kojim je propisano da prihodi ostvareni od naknade za korišćenje javnih površina pripadaju budžetu jedinica lokalne samouprave. Saglasno iznetom, Ustavni sud je utvrdio da je osporenom odredbom člana 19. stav 1. Odluke Skupština grada Čačka uredila pripadnost prihoda od naknade za korišćenje javne površine za oglašavanje suprotno Zakonu. Polazeći od navedenog, Ustavni sud je utvrdio da odredba člana 19. stav 1. u delu koji glasi: „kao i sredstava koja se postavljaju na površinama iz člana 20a ove Odluke,” Odluke nije u saglasnosti sa Zakonom, pa je odlučio kao u tački 1. izreke.

VII

Ceneći ovlašćenje Skupštine grada Čačka da odredbama Poglavlja II Odluke kojima su uređene naknade za korišćenje javnih površina odredi obveznika naknade (član 21.), osnovicu naknade (član 22.), način utvrđivanja i plaćanja naknade (član 24.) i oslobođenja od plaćanja naknade (član 25.), Ustavni sud je utvrdio da Zakon o naknadama za korišćenje javnih dobara ne daje ovlašćenje jedinici lokalne samouprave da uredi ova pitanja, te da su obveznik naknade za korišćenje javnih površina, osnovica naknade, način utvrđivanja i plaćanja naknade i oslobođenja od plaćanja naknade regulisani odredbama čl. 237, 238, 240. i 241. Zakona. Saglasno odredbi člana 239. stav 4. Zakona, jedinica lokalne samouprave jedino ima ovlašćenje da svojim aktom utvrdi visinu naknade u skladu sa odredbama st. 1. i 3. ovog člana Zakona (vodeći računa o Zakonom propisanom najvišem iznosu naknade i Zakonom određenim kriterijumima za propisivanje visine naknade), olakšice, način dostavljanja i sadržaj podataka o korišćenju javne površine nadležnom organu koji utvrđuje obavezu plaćanja naknade. S tim u vezi, Ustavni sud je utvrdio da je Skupština grada Čačka prekoračila ovlašćenja iz člana 239. stav 4. Zakona kada je osporenim odredbama Odluke odredila obveznika naknade, osnovicu naknade, način utvrđivanja i plaćanja naknade i oslobođenja od plaćanja naknade. Pored ovlašćenja za uređivanje navedenih pitanja, inicijatori su posebno osporili zakonitost odredaba člana 20a stav 1. i člana 23. stav 3. Odluke u materijalno pravnom smislu.

Ustavni sud ukazuje da su odredbama člana 20. Odluke preuzete odredbe člana 236. Zakona kojima su određene naknade za korišćenje javnih površina (stav 1.) i odredbe kojima je propisano šta se smatra pod korišćenjem prostora na javnoj površini u poslovne i druge svrhe (stav 2.), na šta se odnosi korišćenje prostora na javnoj površini u poslovne i druge svrhe (stav 3.) i šta se smatra pod korišćenjem javne površine za oglašavanje (stav 4.).

Osporenom odredbom člana 20a stav 1. Odluke Skupština grada Čačka je propisala da se pod korišćenjem javne površine za oglašavanje, u smislu člana 20. ove odluke, ne smatra i korišćenje površine objekta, odnosno sredstva za oglašavanje koje se postavlja na površinama koje nisu javne, kada se takvim korišćenjem vrši neposredni uticaj na raspoloživost, kvalitet ili neku drugu osobinu javne površine. Kako je odredbom člana 236. stav 5. Zakona određeno da se upravo navedeni način korišćenja površine objekta, odnosno sredstva za oglašavanje smatra korišćenjem javne površine za oglašavanje, Ustavni sud je utvrdio da je odredbom člana 20a stav 1. Odluke Skupština grada Čačka uredila ovo pitanje suprotno Zakonu, pa je odlučio kao u tački 1. izreke.

Osporenim članom 21. Odluke Skupština grada Čačka je preuzela odredbu člana 237. Zakona kojom je određeno da je obveznik naknade za korišćenje javne površine korisnik javne površine. Međutim, istim članom Odluke Skupština grada Čačka je, pored korisnika javne površine, za obveznika naknade odredila i lice koje je korisnik „druge površine” čime je uredila ovo pitanje suprotno Zakonu. Polazeći od navedenog, Ustavni sud je utvrdio da odredba člana 21. u delu koji glasi: „ili druge površine” Odluke nije u saglasnosti sa Zakonom, pa je odlučio kao u tački 1. izreke.

Osporenim članom 22. Odluke Skupština grada Čačka je doslovno preuzela odredbu člana 238. Zakona kojom je određena osnovica naknade za korišćenje javne površine, pa je Ustavni sud ocenio da su neosnovane inicijative za ocenu zakonitosti ove odredbe Odluke.

Odredbom člana 23. stava 3. Odluke Skupština grada Čačka je, u osporenom delu, odredila da ako se prostor na javnim površinama koristi na način propisan članom 23. Odluke bez odobrenja nadležnog organa ili u površini većoj od odobrene, plaća se propisana naknada za korišćenje javne površine kao i za korišćenje prostora sa odgovarajućim odobrenjem nadležnog organa. S tim u vezi, Ustavni sud ukazuje da se u odgovoru na navode iz inicijative koje je dostavilo JP „Gradac”, Čačak, koje je zajedno sa Gradskom upravom za finansije grada Čačka učestvovalo u izradi nacrta osporene Odluke, navodi da određivanje članom 23. stav 3. Odluke da se kod korišćenja javne površine bez odobrenja nadležnog organa „plaća propisana naknada za korišćenje javne površine”, upućuje na odredbe Zakona o uvećanju naknade za 50% za slučaj kada se javna površina koristi na navedeni način. U prilog razumevanja odredbe člana 23. stav 3. Odluke na opisani način govori i činjenica da je odredbama člana 24. Odluke Skupština grada Čačka preuzela odredbe člana 240. st. 3. i 4. Zakona i propisala da se u slučaju korišćenja javne površine na način propisan članom 20. ove odluke, bez dozvole nadležnog organa, naknada utvrđuje prema podacima iz akta nadležne Gradske uprave za inspekcijski nadzor o površini prostora, odnosno sredstva za oglašavanje ili prema tehničko-upotrebnim karakteristikama objekta, odnosno vrsti sredstava za oglašavanje i vremenu korišćenja (stav 2.) i da se naknada iz stava 2. ovog člana uvećava za 50% u odnosu na propisanu visinu naknade iz člana 23. ove odluke (stav 3.). Polazeći od navedenog, Ustavni sud smatra da osporeni način utvrđivanja naknade propisan odredbom člana 23. stav 3. Odluke nije u suprotnosti sa Zakonom, pa je Sud tvrdnje inicijatora o nezakonitosti ove odredbe Odluke ocenio kao neosnovane.

Osporenom odredbom člana 24. stav 1. Odluke Skupština grada Čačka je propisala umanjenje naknade iz čl. 9. (naknada za postavljanje reklamnih tabli pored opštinskog puta) i 20. Odluke (naknade za korišćenje javne površine za koje dozvolu izdaje nadležni organ jedinice lokalne samouprave) za 50% u slučaju korišćenja sredstva za oglašavanje za sopstvene potrebe i za potrebe drugih lica, postavljenog na površinu koja nije javna, kojim se vrši neposredni uticaj na raspoloživost, kvalitet ili neku drugu osobinu javne površine. Imajući u vidu da je umanjenje naknade za korišćenje javne površine Skupština grada Čačka uredila tako što je osporenom odredbom člana 24. stav 1. Odluke preuzela odredbu člana 240. stav 2. Zakona, Ustavni sud smatra da je ovo pitanje uređeno u skladu sa Zakonom. Međutim, kako odredbama čl. 191. do 194. Zakona kojima je uređena naknada za postavljanje reklamnih tabli, reklamnih panoa, uređaja za obaveštavanje ili oglašavanje pored javnog puta, odnosno na drugom zemljištu koje koristi upravljač javnog puta (naknada za postavljanje reklamnih tabli pored opštinskog puta) nije propisano umanjenje ove naknade, Ustavni sud je utvrdio da odredba člana 24. stav 1. u delu koji glasi: „9” Odluke nije u saglasnosti sa Zakonom, pa je odlučio kao u tački 1. izreke.

Kako je osporenim odredbama člana 24. st. 2. i 3. Odluke, Skupština grada Čačka, kao što je Ustavni sud već konstatovao, preuzela odredbe člana 240. st. 3. i 4. Zakona, Sud je kao neosnovane ocenio navode inicijatora o nezakonitosti navedenih odredaba Odluke.

Kada je u pitanju osporena odredba člana 24. stav 4. Odluke Ustavni sud je utvrdio da je ovom odredbom Odluke Skupština grada Čačka preuzela odredbe člana 240. st. 3. i 5. Zakona na način da ih je interpretirala i propisala da naknadu za korišćenje javnih površina (kada se javna površina koristi na neki od Zakonom određenih načina ali bez dozvole nadležnog organa jedinice lokalne samouprave) rešenjem utvrđuje organ gradske uprave grada Čačka nadležan za utvrđivanje, kontrolu i naplatu javnih prihoda na osnovu akta gradske uprave za inspekcijski nadzor kojim je utvrđena površina zauzeća, sa ostalim podacima za identifikaciju lokacije. Polazeći od navedenog, Ustavni sud smatra da osporeni način utvrđivanja naknade iz člana 24. stav 4. Odluke nije u suprotnosti sa Zakonom, pa je navode inicijatora o njegovoj nezakonitosti ocenio kao neosnovane.

Osporenim odredbama stava 5. člana 24. Odluke uređena je obaveza organa gradske uprave grada Čačka nadležnog za izdavanje odobrenja za postavljanje privremenih objekata na javnim površinama da jedan primerak odobrenja dostavi organu gradske uprave nadležnom za utvrđivanje, kontrolu i naplatu javnih prihoda i određeni su podaci koje ovo odobrenje treba da sadrži. S tim u vezi, Ustavni sud smatra da je ove odredbe člana 24. Odluke Skupština grada Čačka donela saglasno ovlašćenju iz člana 239. stav 4. Zakona da uređuje način dostavljanja i sadržaj podataka o korišćenju javne površine nadležnom organu koji utvrđuje obavezu plaćanja naknade, pa je navode inicijatora o nezakonitosti odredaba člana 24. stav 5. Odluke ocenio kao neosnovane.

Odredbama osporenog člana 24. Odluke Skupština grada Čačka je: uredila pitanje uvećanja naknade po osnovu zauzeća javne površine građevinskim materijalom i za izvođenje građevinskih radova ako investitor produži dozvoljeni rok za zauzimanje javne površine (stav 6.), propisala šta se podrazumeva pod produženjem roka (stav 7.) i šta se, izuzetno, ne smatra produženjem roka (stav 8.) i uredila plaćanje utvrđene obaveze po osnovu naknade (stav 9.) tako što je doslovno preuzela odredbe člana 240. st. 6. do 8. Zakona kojima su regulisana ova pitanja. Polazeći od navedenog, Ustavni sud je ocenio da su neosnovani navodi inicijatora o nezakonitosti navedenih odredaba člana 24. Odluke.

Osporenom odredbom člana 24. stav 10. Odluke Skupština grada Čačka je propisala da se naknada za korišćenje javne površine ne plaća od trenutka prestanka korišćenja javne površine za namene utvrđene rešenjem iz stava 4. ovog člana Odluke, čime je uredila prestanak obaveze plaćanja naknade za korišćenje javne površine koja je utvrđena prema podacima iz akta nadležne inspekcije, u smislu odredbe člana 240. stav 3. Zakona. Imajući u vidu da Zakon o naknadama za korišćenje javnih dobara ne uređuje pitanje prestanka obaveze plaćanja naknade za korišćenje javnih površina, niti daje ovlašćenje jedinici lokalne samouprave da ovo pitanje uredi svojim aktom, Ustavni sud je utvrdio da je osporenom odredbom člana 24. stav 10. Odluke Skupština grada Čačka uredila prestanak obaveze plaćanja naknade po osnovu korišćenja javne površine suprotno Zakonu, te je odlučio kao u tački 1. izreke.

Kada je u pitanju osporena odredba stava 11. navedenog člana Odluke kojom je propisano da prestanak korišćenja javne površine utvrđuje organ Gradske uprave grada Čačka nadležan za utvrđivanje, kontrolu i naplatu javnih prihoda, na osnovu pisane izjave (prijave) obveznika naknade i zapisnika Gradske uprave za inspekcijski nadzor – Komunalne inspekcije o utvrđenom prestanku korišćenja javne površine po prethodnom vršenju inspekcijskog nadzora nad nadziranim subjektom, Ustavni sud smatra da je ovom odredbom Odluke Skupština grada Čačka odredila sadržaj podataka o korišćenju javne površine koji se dostavljaju organu nadležnom za utvrđivanje obaveze plaćanja navedene naknade u skladu sa ovlašćenjem iz člana 239. stav 4. Zakona. Polazeći od navedenog, Ustavni sud je ocenio da su neosnovani navodi inicijatora o nezakonitosti odredbe člana 24. stav 11. Odluke.

Osporenim stavom 12. člana 24. Odluke Skupština grada Čačka je preuzela odredbe člana 240. st. 5. i 9. Zakona na način da ih je interpretirala i propisala da se protiv rešenja organa gradske uprave grada Čačka nadležnog za utvrđivanje, kontrolu i naplatu javnih prihoda (kojim se utvrđuje naknada za korišćenje javnih površina bez odobrenja nadležnog organa jedinice lokalne samouprave) može izjaviti žalba ministarstvu u čijoj su nadležnosti poslovi finansija, preko prvostepenog organa. Polazeći od navedenog, Ustavni sud smatra da osporena odredba stava 12. navedenog člana Odluke nije u suprotnosti sa Zakonom, pa je kao neosnovane ocenio navode inicijatora o nezakonitosti ove odredbe Odluke.

Osporenom odredbom člana 25. stav 1. Odluke Skupština grada Čačka je preuzela odredbu člana 241. stav 1. Zakona kojom je propisano da naknadu za korišćenje javnih površina ne plaćaju direktni i indirektni korisnici budžetskih sredstava, Crveni krst Srbije i nedobitne organizacije kada sprovode aktivnosti od opšteg interesa koje se finansiraju sredstvima grada. Međutim, propisujući osporenim stavom 1. navedenog člana Odluke da naknadu za korišćenje javnih površina ne plaćaju ni javna preduzeća čiji je osnivač grad Čačak, Skupština grada Čačka je, prema mišljenju Ustavnog suda, odredila subjekte koji su oslobođeni plaćanja naknade za korišćenje javne površine suprotno Zakonu o naknadama za korišćenje javnih dobara imajući u vidu da javna preduzeća osnovana od strane javne vlasti nisu odredbama člana 2. tač. 7) i 8) Zakona o budžetskom sistemu određena kao direktni ili indirektni korisnici budžetskih sredstava. Polazeći od navedenog, Ustavni sud je utvrdio da odredba člana 25. stav 1. u delu koji glasi: „kao ni javna preduzeća čiji je osnivač grad Čačak” Odluke nije u saglasnosti sa Zakonom, pa je odlučio kao u tački 1. izreke.

U vezi sa osporenom odredbom člana 25. stav 2. Odluke, Ustavni sud je utvrdio da je ovom odredbom Odluke Skupština grada Čačka doslovno preuzela odredbu člana 241. stav 2. Zakona kojom je propisano kada se ne plaća naknada za korišćenje javnih površina po osnovu zauzeća građevinskim materijalnom i za izvođenje građevinskih radova, pa je Sud ocenio kao neosnovane navode inicijatora o nezakonitosti ove odredbe Odluke.

Na osnovu izloženog, Ustavni sud je, na osnovu odredbe člana 53. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu, odbacio inicijative za utvrđivanje nezakonitosti odredaba člana 22, člana 23. stav 3, člana 24. st. 2. do 9. i st. 11. i 12, člana 25. stav 2. Odluke i rešio kao u tački 2. izreke.

VIII

Ceneći navode inicijatora kojima se dovodi u pitanje ovlašćenje Skupštine grada Čačka da odredbama Poglavlja III Odluke kojima je uređena naknada za korišćenje prirodnog lekovitog faktora odredi obveznika naknade (član 26.), osnovicu naknade (član 27.), način utvrđivanja i plaćanja naknade (član 29.), Ustavni sud je utvrdio da Zakon o naknadama za korišćenje javnih dobara ne daje ovlašćenje jedinici lokalne samouprave da uredi ova pitanja, te da su obveznik naknade za korišćenje prirodnog lekovitog faktora, osnovica naknade i način utvrđivanja i plaćanja naknade regulisani odredbama čl. 243, 244. i 246. Zakona. Saglasno odredbi člana 245. stav 2. Zakona, jedinica lokalne samouprave jedino ima ovlašćenje da svojim aktom utvrdi visinu naknade u skladu sa stavom 1. člana 245. Zakona kojim je propisan najviši iznos ove naknade. Polazeći od navedenog, Ustavni sud je utvrdio da je Skupština grada Čačka prekoračila svoja ovlašćenja iz člana 245. stav 2. Zakona kada je osporenim čl. 26, 27. i 29. Odluke odredila obveznika naknade, osnovicu naknade i način njenog utvrđivanja i plaćanja.

Uvidom u sadržinu osporenih čl. 26, 27. i 29. Odluke Ustavni sud je utvrdio da je ovim odredbama Odluke Skupština grada Čačka preuzela odredbe čl. 243, 244. i 246. Zakona, te je stoga Sud odbacio inicijative u ovom delu kao neosnovane i rešio kao u tački 2. izreke.

Osporenom odredbom člana 31. stav 1. Odluke, koji je sistematizovan u Poglavlju III Odluke, propisano je da su sredstva od naknada obezbeđena u skladu sa odredbama ove odluke prihod budžeta grada Čačka u skladu sa Zakonom, osim ako ovom odlukom nije drugačije propisano. Iz navedenog proizlazi da je ovom odredbom Odluke uređena pripadnost prihoda od naknada za korišćenje javnih površina i naknade za korišćenje prirodnog lekovitog faktora, s obzirom na to da je pripadnosti prihoda od naknada za korišćenje javnih puteva propisana odredbom člana 19. stav 1. Odluke. S tim u vezi, Ustavni sud je utvrdio da Zakon o naknadama za korišćenje javnih dobara ne daje ovlašćenje jedinici lokalne samouprave da uredi ova pitanja, te da je pripadnost prihoda od naknada za korišćenje javnih površina i naknade za korišćenje prirodnog lekovitog faktora uređena odredbama čl. 242. i 248. Zakona. Polazeći od navedenog, Ustavni sud smatra da je Skupština grada Čačka prekoračila svoja ovlašćenja kada je osporenom odredbom člana 31. stav 1. Odluke uredila navedena pitanja.

Kada je u pitanju saglasnost odredbe člana 31. stav 1. Odluke sa Zakonom u materijalno pravnom smislu, Ustavni sud je utvrdio da je ovom odredbom Odluke pripadnost prihoda od naknada za korišćenje javnih površina i naknade za korišćenje prirodnog lekovitog faktora budžetu grada Čačka određena uz upućivanje na odredbe Zakona koje uređuju ovu materiju („u skladu sa Zakonom”) i kojima je propisano da prihodi ostvareni od naknade za korišćenje javnih površina pripadaju budžetu jedinica lokalne samouprave (član 242.), odnosno da prihodi ostvareni od naknade za korišćenje prirodnog lekovitog faktora pripadaju budžetu jedinica lokalne samouprave (član 248.). S tim u vezi, Ustavni sud smatra da je, u ovom delu, osporenom odredbom člana 31. stav 1. Odluke pripadnost navedenih prihoda određena u skladu sa Zakonom. Međutim, kako je pripadnost prihoda od naknada za korišćenje javnih površina i naknade za korišćenje prirodnog lekovitog faktora određena Zakonom i kako Zakon ne daje ovlašćenje jedinici lokalne samouprave da ovo pitanje uredi na drugačiji način, Ustavni sud smatra da osporena odredba člana 31. stav 1. u delu koji glasi: „osim ako ovom odlukom nije drugačije propisano” Odluke nije u skladu sa Zakonom, pa je odlučio kao u tački 1. izreke.

Polazeći od prethodno izvršene ocene zakonitosti osporenih odredaba Odluke, kako u formalnom, tako i u materijalno pravnom smislu, Ustavni sud je utvrdio da odredba člana 1. u delu koji glasi: „obveznik plaćanja, osnovica, način utvrđivanja i plaćanja, pripadnost prihoda od naknade,” Odluke nije u saglasnosti sa Zakonom, pa je Ustavni sud odlučio kao u tački 1. izreke. S tim u vezi, Ustavni sud je odbacio inicijativu za pokretanje postupka za ocenu zakonitosti člana 4. Odluke i rešio kao u tački 2. izreke.

IX

Kako je u toku postupka ocene zakonitosti osporenih odredaba Odluke pravno stanje potpuno utvrđeno i prikupljeni podaci pružaju pouzdan osnov za odlučivanje, Ustavni sud je, saglasno odredbi člana 53. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu, odlučio bez donošenja rešenja o pokretanju postupka.

Polazeći od svega izloženog, na osnovu odredaba člana 42a stav 1. tačka 2), člana 45. tačka 4) i člana 46. tačka 5) Zakona o Ustavnom sudu i odredbe člana 89. Poslovnika o radu Ustavnog suda („Službeni glasnik RS”, broj 103/13), Ustavni sud je doneo Odluku kao u izreci.

Na osnovu člana 168. stav 3. Ustava, odredbe Odluke o naknadama za korišćenje javnih dobara („Službeni list grada Čačka”, broj 27/24) navedene u tački 1. izreke prestaju da važe danom objavljivanja Odluke Ustavnog suda u „Službenom glasniku Republike Srbije”.

Broj IUo-14/2025

Predsednik Ustavnog suda,

dr Vladan Petrov, s.r.