Na osnovu člana 35. stav 3. Zakona o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS”, br. 72/09, 81/09 – ispravka, 64/10 – US, 24/11, 121/12, 42/13 – US, 50/13 – US, 98/13 – US, 132/14, 145/14, 83/18, 31/19, 37/19 – dr. zakon, 9/20, 52/21, 62/23 i 91/25) i člana 42. stav 1. Zakona o Vladi („Službeni glasnik RS”, br. 55/05, 71/05 – ispravka, 101/07, 65/08, 16/11, 68/12 – US, 72/12, 7/14 – US, 44/14 i 30/18 – dr. zakon),

Vlada donosi

Član 1.

Utvrđuje se Prostorni plan područja posebne namene infrastrukturnog koridora visokonaponskog dalekovoda 110 kV TS „Jagodina 4ˮ – TS „Stenjevacˮ (u daljem tekstu: Prostorni plan), koji je odštampan uz ovu uredbu i čini njen sastavni deo.

Član 2.

Prostornim planom utvrđuju se osnove organizacije, uređenja, korišćenja i zaštite područja posebne namene infrastrukturnog koridora visokonaponskog dalekovoda 110 kV TS „Jagodina 4ˮ – TS „Stenjevacˮ, na delovima teritorija sledećih jedinica lokalne samouprave:

1) na teritoriji grada Jagodina cela katastarska opština KO Majur;

2) na teritoriji opštine Ćuprija cele katastarske opštine: KO Mijatovac, KO Supska, KO Ćuprija (van varoš), KO Ivankovac, KO Paljane, KO Isakovo, KO Bigrenica i KO Kovanica;

3) na teritoriji opštine Despotovac cele katastarske opštine: KO Jezero, KO Popovnjak, KO Resavica i KO Stenjevac.

Član 3.

Prostorni plan se sastoji iz tekstualnog dela i grafičkih prikaza.

Tekstualni deo Prostornog plana objavljuje se u ,,Službenom glasniku Republike Srbijeˮ.

Grafički prikazi su:

1) Referalne karte:

(1) Referalna karta br. 1 – Posebna namena prostora, 1:50.000,

(2) Referalna karta br. 2 – Infrastrukturni sistemi i zaštita životne sredine, 1:50.000,

(3) Referalna karta br. 3 – Karta sprovođenja, 1:50.000;

2) detaljna razrada:

(1) detaljna razrada posebne namene sa elementima za sprovođenje – Namena površina, infrastrukturni sistemi, prirodni resursi, zaštita prirodnih i kulturnih dobara (listovi od 1. do 8).

Grafičke prikaze iz stava 3. ovog člana, izrađene u devet primeraka, svojim potpisom overava ovlašćeno lice organa nadležnog za poslove prostornog planiranja.

Član 4.

Prostorni plan se sprovodi, u skladu sa odredbama Zakona o planiranju i izgradnji, direktno na način utvrđen Prostornim planom. Uređenje, građenje, korišćenje i zaštita područja posebne namene sprovodiće se saglasno rešenjima iz Prostornog plana.

Član 5.

Grafički prikazi iz člana 3. ove uredbe čuvaju se trajno u Vladi (jedan komplet), Ministarstvu građevinarstva, saobraćaja i infrastrukture (dva kompleta), Agenciji za prostorno planiranje i urbanizam Republike Srbije (dva kompleta), gradu Jagodini (jedan komplet), opštini Despotovac (jedan komplet) i AD ,,Elektromreža Srbijeˮ (dva kompleta).

Član 6.

Dokumentaciona osnova Prostornog plana izrađuje se u dva primerka (u analognom i digitalnom formatu) i trajno se čuva u Agenciji za prostorno planiranje i urbanizam Republike Srbije.

Član 7.

Prostorni plan je dostupan zainteresovanim licima, u elektronskom obliku, preko Centralnog registra planskih dokumenata.

Član 8.

Ova uredba stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u ,,Službenom glasniku Republike Srbijeˮ.

05 broj 110-294/2026

U Beogradu, 22. januara 2026. godine

Vlada

Predsednik,

prof. dr Đuro Macut, s.r.

PROSTORNI PLAN PODRUČJA POSEBNE NAMENE INFRASTRUKTURNOG KORIDORA VISOKONAPONSKOG DALEKOVODA 110 kV TS „JAGODINA 4” – TS „STENjEVAC”

UVODNE ODREDBE

Izradi Prostornog plana područja posebne namene infrastrukturnog koridora visokonaponskog dalekovoda 110 kV TS „Jagodina 4” – TS „Stenjevac” (u daljem tekstu: Prostorni plan), pristupilo se na osnovu Odluke o izradi Prostornog plana područja infrastrukturnog koridora visokonaponskog dalekovoda 110 kV TS „Jagodina 4” – TS „Stenjevac” („Službeni glasnik RS”, broj 85/23).

Planiranje, korišćenje, uređenje i zaštita koridora visokonaponskog nadzemnog voda 110 kV zasnivaju se na principima uređenja i korišćenja prostora utvrđenim: Zakonom o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS”, br. 72/09, 81/09 – ispravka, 64/10 – US, 24/11, 121/12, 42/13 – US, 50/13 – US, 98/13 – US, 132/14, 145/14, 83/18, 31/19, 37/19 – dr. zakon, 9/20, 52/21, 62/23 i 91/25), Zakonom o Prostornom planu Republike Srbije od 2010. do 2020. godine („Službeni glasnik RS”, broj 88/10), Zakonom o strateškoj proceni uticaja na životnu sredinu („Službeni glasnik RS”, broj 94/24), Zakonom o energetici („Službeni glasnik RS”, br. 145/14, 95/18 – dr. zakon, 40/21, 35/23 – dr. zakon, 62/23 i 94/24) i drugim relevantnim zakonima i podzakonskim aktima.

Osnovni razlog za izradu i donošenje Prostornog plana je stvaranje uslova za ostvarivanjem dodatne 110 kV električne veze između TS 400/110 kV „Jagodina 4” i TS 110/35/10 kV „Stenjevac”, što je sagledano Planom razvoja prenosnog sistema za period od 2020. do 2029. godine i Dugoročnom studijom razvoja prenosne mreže za period do 2035. godine.

Koncepcija planiranja, korišćenja, uređenja i zaštite prostora definisani su na način da se obezbede uslovi za: izgradnju koridora visokonaponskog voda, gradnju i korišćenje objekata i površina u koridoru, prostornu, tehnološku i funkcionalnu vezu koridora sa neposrednim okruženjem, kao i pravila uređenja, građenja i korišćenja objekata i površina u koridoru.

Prostorni plan je zasnovan na studijskoj, tehničkoj i drugoj dokumentaciji i važećim planskim i razvojnim dokumentima u Republici Srbiji.

Sastavni deo Prostornog plana čini i Izveštaj o strateškoj proceni uticaja Prostornog plana na životnu sredinu.

Prostorni plan sadrži elemente detaljne razrade, čime se stvara planski osnov za direktno sprovođenje izdavanjem lokacijskih uslova, izradu tehničke dokumentacije, rešavanje imovinskih odnosa, pribavljanje dozvola u skladu sa zakonom i dr.

Za potrebe izrade Prostornog plana pribavljeni su podaci i uslovi svih relevantnih imalaca javnih ovlašćenja.

I. POLAZNE OSNOVE

1. Obuhvat i opis granica područja
Prostornog plana

1.1. Teritorijalni obuhvat područja
Prostornog plana

Odlukom o izradi Prostornog plana područja infrastrukturnog koridora visokonaponskog dalekovoda 110 kV TS „Jagodina 4” – TS „Stenjevac”, data je preliminarna granica obuhvata Prostornog plana, koja je tačno utvrđena ovim prostornim planom. Obuhvat Prostornog plana obuhvata područje Pomoravskog upravnog okruga, odnosno delove teritorija grada Jagodine i opština Ćuprija i Despotovac, ukupno 13 celih katastarskih opština, i to:

1) na teritoriji grada Jagodina obuhvata celu katastarsku opštinu Majur;

2) na teritoriji opštine Ćuprija obuhvata cele katastarske opštine Mijatovac, Supska, Ćuprija (van grad), Ivankovac, Paljane, Isakovo, Bigrenica i Kovanica;

3) na teritoriji opštine Despotovac obuhvata cele katastarske opštine Jezero, Popovnjak, Resavica i Stenjevac.

Slika – Granica obuhvata Prostornog plana u odnosu na granice jedinica lokalnih samouprava i katastarskih opština

Granica Prostornog plana definisana je po granicama navedenih katastarskih opština.

Tabela 1. Tabelarni prikaz obuhvata Prostornog plana po jedinicama lokalnih samouprava i katastarskim opštinama

Ukupna površina Prostornog plana je oko 227,50 km².

1.2. Posebna namena područja Prostornog plana

Područje posebne namene, u užem smislu, predstavljanja koridor planiranog dalekovoda 110 kV i određeno je prema funkcionalnim i tehničkim zahtevima građenja i eksploatacije, kao i obezbeđenja zaštite neposrednog okruženja od mogućeg uticaja planiranog visokonaponskog voda.

1.3. Obuhvat i opis granica područja detaljne razrade

U obuhvatu Prostornog plana, nalaze se tri prostorne celine posebne namene, i to:

1) prostorna celina 1: koridor planiranog dalekovoda 110 kV (podeljen na dve deonice: deonica „A” od TS 400/110 kV „Jagodina 4” do industrijske zone „Dobričevo” i deonica „B” od industrijske zone „Dobričevo” do TS 110/35/10 kV „Stenjevac”;

2) prostorna celina 2: transformatorska stanica (TS) 400/110 kV „Jagodina 4”;

3) prostorna celina 3: transformatorska stanica (TS) 110/35/10 kV „Stenjevac”.

U obuhvatu Prostornog plana uspostavljaju se:

1) zaštitna zona u ukupnoj širini od 60 m, odnosno po 30 m od ose dalekovoda, u dužini od oko 28 km (u okviru zaštitne zone uspostavlja se, nakon izgradnje dalekovoda, zaštitni pojas, za nadzemni elektroenergetski vod, naponskog nivoa 110 kV, sa obe strane voda od krajnjeg faznog provodnika, širine 25 m); granica detaljne razrade je određena po granici zaštitne zone;

2) izvođački pojas, koji se nalazi u okviru zaštitne zone, ukupne širine 20 m, odnosno po 10 m od ose dalekovoda, namenjen za izgradnju dalekovoda, održavanje i nadzor.

Lokacije transformatorskih stanica se nalaze u obuhvatu detaljne razrade samo u delu stvaranja planskog osnova za uvođenje planiranog dalekovoda 110 kV i biće predmet razrade u posebnom planskom ili urbanističko-tehničkom dokumentu.

Tabela 2. Tabelarni prikaz popisa katastarskih parcela u granici Prostornog plana koji sadrži elemente detaljne regulacije po katastarskim opštinama

Tabela 3. Tabelarni prikaz koordinata prelomnih tačaka granice Prostornog plana koji sadrži elemente detaljne regulacije

Tabela 4. Tabelarni prikaz popisa katastarskih parcela zaštitne zone 110 kV dalekovoda TS 400/110 kV „Jagodina 4” i TS 110/35/10 kV „Stenjevac” po katastarskim opštinama

Tabela 5. Tabelarni prikaz koordinata prelomnih tačaka zaštitne zone 110 kV dalekovoda TS 400/110 kV „Jagodina 4” i TS 110/35/10 kV „Stenjevac”

Tabela 6. Tabelarni prikaz popisa katastarskih parcela izvođačkog pojasa 110 kV dalekovoda TS 400/110 kV „Jagodina 4” i TS 110/35/10 kV „Stenjevac” po katastarskim opštinama

Tabela 7. Tabelarni prikaz koordinata1 prelomnih tačaka izvođačkog pojasa 110 kV dalekovoda TS 400/110 kV „Jagodina 4” i TS 110/35/10 kV „Stenjevac”

2. Obaveze, uslovi i smernice iz Prostornog plana Republike Srbije od 2010. do 2020. godine i drugih planskih i razvojnih dokumenata

2.1. Zakon o Prostornom planu Republike Srbije od 2010. do 2020. godine („Službeni glasnik RS”, broj 88/10)

Prema Zakonu o Prostornom planu Republike Srbije od 2010. do 2020. godine, koncepcija prostornog razvoja u sektoru elektroprenosa – razvoj prenosne mreže mora da prati rastuće potrebe za električnom energijom u Republici Srbiji. Kao osnova za dugoročan plan razvoja, koristi se Studija perspektivnog razvoja prenosne mreže Republike Srbije do 2020. godine. Drugi važan dokument je Plan razvoja prenosnog sistema koji, prema odredbama Zakona o energetici, operator prenosnog sistema izrađuje svake godine za nastupajući petogodišnji period.

U cilju sigurnijeg i pouzdanijeg snabdevanja potrošača u planskom periodu nastaviće se dalji razvoj izgradnjom novih i rekonstrukcijom postojećih prenosnih (svih snaga) i distributivnih infrastrukturnih objekata i vodova (počev od 110 kV do krajnjih potrošača).

2.2. Uredba o utvrđivanju Regionalnog prostornog plana za područje Šumadijskog, Pomoravskog, Raškog i Rasinskog upravnog okruga („Službeni glasnik RS”, broj 39/14)

Planirano je da se urade nove, savremene studije razvoja elektroenergetskog sistema planskog područja, ali i pojedinačnih gradova i opština. Postojeći elektroenergetski sistem je potrebno rekonstruisati, modernizovati i proširiti do projektovanih kapaciteta, tako da u potpunosti može da omogući i prati privredni razvoj planskog područja.

––––––––––––––

1 Koordinate su prikazane u Gaus-Krigerovoj projekciji

2.3. Planski dokumenti istog hijerarhijskog nivoa

Za izradu Prostornog plana korišćena je planska dokumentacija istog hijerarhijskog nivoa, koja se delom preklapa sa ovim Prostornim planom i sa kojom je ovaj Prostorni plan, u potpunosti usklađen.

2.3.1. Uredba o utvrđivanju Prostornog plana područja infrastrukturnog koridora autoputa E-75, deonica Beograd–Niš („Službeni glasnik RS”, br. 69/03 i 121/14)

Prostornim planom područja infrastrukturnog koridora autoputa E-75, deonica Beograd–Niš utvrđene su osnove organizacije, korišćenja, uređenja i zaštite područja infrastrukturnog koridora, na delovima teritorija gradova Beograda, Smedereva, Jagodine i Niša, i opština Smederevska Palanka, Velika Plana, Lapovo, Batočina, Svilajnac, Ćuprija, Paraćin, Ćićevac, Ražanj i Aleksinac.

Imajući u vidu trajanje objekata prenosne mreže 110, 220 i 400 kV, predviđa se revitalizacija i izgradnja delova mreže i rezerviše prostor za planirane koridore dalekovoda i postrojenja prenosne i distributivne mreže 110 i 400 kV.

Planirani visokonaponski dalekovod 110 kV TS „Jagodina 4” – TS „Stenjevac” se ukršta sa obuhvatom Prostornog plana područja infrastrukturnog koridora autoputa E-75, deonica Beograd–Niš.

2.3.2. Uredba o utvrđivanju Prostornog plana područja posebne namene infrastrukturnog koridora železničke pruge Beograd–Niš („Službeni glasnik RS”, broj 91/24)

Prostornim planom područja posebne namene infrastrukturnog koridora železničke pruge Beograd–Niš utvrđene se osnove organizacije, korišćenja, uređenja i zaštite područja posebne namene područja infrastrukturnog koridora železničke pruge Beograd–Niš na delovima teritorija gradova: Jagodina i Kruševac, gradske opštine Niš „Crveni krstˮ i opština: Velika Plana, Lapovo, Batočina, Ćuprija, Paraćin, Ćićevac i Aleksinac.

Ovim planskim dokumentom, predviđeno je, u cilju sigurnijeg i pouzdanijeg snabdevanja potrošača u planskom periodu, da se nastavi dalji razvoj, izgradnjom novih i rekonstrukcijom postojećih prenosnih (svih snaga) i distributivnih infrastrukturnih objekata i vodova (počev od 110 kV do krajnjih potrošača).

Planirani visokonaponski dalekovod 110 kV TS „Jagodina 4” – TS „Stenjevac” se ukršta sa obuhvatom Prostornog plana područja posebne namene infrastrukturnog koridora železničke pruge Beograd–Niš.

2.3.3. Uredba o utvrđivanju Prostornog plana područja posebne namene sistema produktovoda kroz Republiku Srbiju (Sombor – Novi Sad – Pančevo – Beograd – Smederevo – Jagodina – Niš), („Službeni glasnik RS”, broj 19/11)

Ovim planskim dokumentom utvrđene su osnove organizacije, korišćenja, uređenja i zaštite područja sistema produktovoda kroz Republiku Srbiju (Sombor – Novi Sad – Pančevo – Beograd – Smederevo – Jagodina – Niš) na delovima teritorije gradova Sombor, Novi Sad, Zrenjanin, Pančevo, Beograd, Smederevo, Jagodina i Niš, i opština Kula, Vrbas, Titel, Opovo, Kovin, Temerin, Smederevska Palanka, Velika Plana, Lapovo, Batočina, Svilajnac, Ćuprija, Paraćin, Ćićevac, Ražanj i Aleksinac.

Planirani visokonaponski dalekovod 110 kV TS „Jagodina 4” – TS „Stenjevac” se ukršta sa obuhvatom ovog planskog dokumenta.

2.3.4. Uredba o utvrđivanju Prostornog plana područja posebne namene magistralnog gasovoda granica Bugarske – granica Mađarske („Službeni glasnik RS”, br. 119/12, 98/13, 52/18 i 36/19)

Ovim planskim dokumentom utvrđene su osnove organizacije, korišćenja, uređenja i zaštite područja posebne namene magistralnog gasovoda granica Bugarske – granica Mađarske na delovima teritorije gradova: Beograda, Novog Sada, Zaječara, Jagodine, Smedereva, Pančeva, Zrenjanina, Sombora i opština: Boljevca, Paraćina, Ćuprije, Despotovca, Svilajnca, Velike Plane, Žabara, Kovina, Kovačice, Opova, Titela, Žablja, Temerina, Srbobrana, Vrbasa, Bečeja, Ade, Sente, Kanjiže i Kule.

Planirani visokonaponski dalekovod 110 kV TS „Jagodina 4” – TS „Stenjevac” se ukršta sa obuhvatom ovog planskog dokumenta.

2.3.5. Uredba o utvrđivanju Prostornog plana područja posebne namene turističke destinacije Kučajske planine („Službeni glasnik RS”, broj 33/24)

Ovim planskim dokumentom se obezbeđuje planski osnov za korišćenje, uređenje i zaštitu područja turističke destinacije Kučajske planine na teritoriji opština Despotovac i Žagubica.

Područje ovog Prostornog plana se preklapa sa planskim područjem Prostornog plana područja posebne namene turističke destinacije Kučajske planine u krajnjem severoistočnom delu, na teritoriji opštine Despotovac, s tim što je koridor planiranog dalekovoda izvan Parka prirode „Kučaj–Beljanica”.

2.4. Ostala dokumentacija značajna za izradu ovog Prostornog plana

U izradi Prostornog plana, korišćena je i sledeća planska dokumentacija:

1) Prostorni plan grada Jagodina („Službeni glasnik grada Jagodina”, broj 4/13);

2) Generalni urbanistički plan Jagodine („Opštinski službeni glasnik opštine Jagodina”, br. 26/81, 4-1/92, 9-94, 6/01, 18/2/03 i 5/08 i 3/09);

3) Plan detaljne regulacije raspleta dalekovoda 400 kV i 110 kV kod TS 400/110 kV „Jagodina 4ˮ („Opštinski službeni glasnik opštine Jagodina”, broj 7/05);

4) Prostorni plan opštine Ćuprija („Službeni glasnik opštine Ćuprija”, broj 13/11);

5) Plan generalne regulacije gradskog naselja Ćuprija („Službeni glasnik opštine Ćuprija”, br. 2/12, 9/18, 23/19 – ispravka, 46/20, 11/22 i 20/24);

6) Plan generalne regulacije za naselje Mijatovac („Službeni glasnik opštine Ćuprija”, broj 34/14);

7) Plan generalne regulacije za naselje Supska u opštini Ćuprija („Službeni glasnik opštine Ćuprija”, broj 36/14);

8) Plan detaljne regulacije „Industrijski park Dobričevo” („Službeni glasnik opštine Ćuprija”, br. 43/19, 38/20 i 11/21);

9) Plan detaljne regulacije radne zone u KO Mijatovac u opštini Ćuprija („Službeni glasnik opštine Ćuprija”, broj 5/22);

10) Plan detaljne regulacije „Put Senje–Ivanovacˮ („Službeni glasnik opštine Ćuprija”, broj 40/19);

11) Plan detaljne regulacije „Put Ćuprija–Jovac–Ostrikovacˮ („Službeni glasnik opštine Ćuprija”, broj 19/20);

12) Plan detaljne regulacije seoskog groblja u Isakovu, Jovcu, Ostrikovcu, Vlaškoj i Virinu („Službeni glasnik opštine Ćuprija”, broj 17/21);

13) Plan detaljne regulacije dela naselja Isakovo („Službeni glasnik opštine Ćuprija”, broj 20/24);

14) Plan detaljne regulacije rekonstrukcije i modernizacije železničke pruge Beograd–Niš, deonica Gilje–Ćuprija–Paraćin („Službeni list SO Ćuprija”, br. 3/07 i 4/07);

15) Prostorni plan opštine Despotovac („Opštinski službeni glasnik”, br. 3/09, 6/09, 7/09 i 10/12);

16) Plan detaljne regulacije MHE „Stenjevac” na reci Resavi u opštini Despotovac („Službeni glasnik opštine Despotovac”, broj 3/14).

U izradi Prostornog plana korišćena je Strategija razvoja energetike Republike Srbije do 2025. godine sa projekcijama do 2030. godine („Službeni glasnik RS”, broj 101/15).

3. Ekonomska, društvena i ekološka opravdanost izgradnje sistema u slučaju kada se ne izrađuje prethodna studija opravdanosti

Izgradnjom ovog dalekovoda omogućiće se stabilno i sigurno snabdevanje električnom energijom, rešava se napajanje industrijske zone „Dobričevo” i radijalno napajanje TS „Stenjevac”, pa predmetni dalekovod čini važan objekat za regionalni nivo.

Cilj Prostornog plana je da se na osnovu analize postojećeg stanja, planske dokumentacije šireg područja i uslova imalaca javnih ovlašćenja, zadovolje svi kriterijumi za trasiranje dalekovoda i odredi konačna trasa, u domenu tehničko-eksploatacionih karakteristika, sigurnog i bezbednog elektrosnabdevanja, ekologije i drugih parametara.

II. PRINCIPI, CILJEVI I KONCEPCIJA IZGRADNjE SISTEMA

1. Principi izgradnje sistema

Ciljevi prostornog razvoja posebne namene definisani su polazeći od principa:

1) princip održivog razvoja energetske infrastrukture, uz stabilnost i bezbednost sistema, koji podrazumeva korišćenje savremenih tehničkih i konstruktivnih rešenja pri izboru opreme i građenju planiranog visokonaponskog voda, uz visok stepen pouzdanosti, u cilju zaštite od eventualne havarije na sistemu;

2) princip minimiziranja uticaja na životnu sredinu, koji podrazumeva očuvanje i unapređenje kvaliteta životne sredine, odnosno primenu mera zaštite i prevencije od negativnih uticaja i rizika za životnu sredinu, tokom izgradnje i eksploatacije dalekovoda;

3) princip zaštite prirodnih i kulturnih dobara, koji podrazumeva adekvatnu zaštitu prirodnih resursa i ekosistema, kao i kulturnog nasleđa u koridoru planiranog visokonaponskog voda i njegovom neposrednom okruženju.

2. Opšti i posebni ciljevi

Opšti cilj izrade Prostornog plana je obezbeđenje planskog osnova za utvrđivanje javnog interesa i izgradnju objekta javne namene – visokonaponskog voda, odnosno dalekovoda, čime će se postići veća sigurnost i kvalitet napajanja električnom energijom.

Opšti cilj operacionalizuje se posebnim ciljevima, i to:

1) utvrđivanje pravila uređenja i građenja za građenje visokonaponskog voda, u cilju veće sigurnosti elektrosnabdevanja predmetnog područja i mogućnosti dugoročnog obezbeđenja porasta potrošnje na konzumnom području;

2) uspostavljanje zona zaštite, odnosno zaštitnog pojasa dalekovoda sa odgovarajućim režimima korišćenja prostora, u cilju sprečavanja potencijalnih akcidenata i negativnih uticaja na okruženja;

3) usaglašavanje trase dalekovoda sa saobraćajnom infrastrukturom i drugim infrastrukturnim objektima i instalacijama, uz primenu tehničkih mera koje obezbeđuju zaštitu neposrednog okruženja;

4) adekvatna zaštita životne sredine, prirodnih i kulturnih dobara, u skladu sa principima održivog razvoja.

3. Koncepcija rešenja sistema

U pogledu reljefa, plansko područje se prostire, većim delom u ravničarskom terenu, a manjim delom kroz brdsko blago zatalasano područje.

Dominantno je zastupljeno poljoprivredno zemljište, a u manjoj meri, šumsko i vodno zemljište, kao i postojeće građevinsko zemljište, u zoni uvođenja visokonaponskog voda u transformatorske stanice i planirano građevinsko područje naselja Supska i industrijske zone „Dobričevo”.

Koridor planiranog visokonaponskog voda je uglavnom postavljen izvan građevinskih područja naselja, osim u delu uvođenja voda u TS 400/110 kV „Jagodina 4” i TS 110/35/10 kV „Stenjevac” i delovima gde preseca građevinsko područje naselja Supska i područje industrijske zone „Dobričevo”.

Prema koncepciji tehničkog rešenja, visokonaponski vod će se realizovati u dve deonice, pri čemu prva deonica treba da poveže TS 400/110 kV „Jagodina 4” sa novim industrijskim kompleksom u Ćupriji (lociranim uz autoput E-75, Beograd–Niš), dok druga deonica treba da bude pozicionirana između pomenutog industrijskog kompleksa i TS 110/35/10 kV „Stenjevac ”, čime bi se obezbedilo dvostrano napajanje za TS „Stenjevac”, TS „Ćuprija” i rudnik „Resavica”, a samim tim, osigurala pouzdanost snabdevanja konzuma u regionu od interesa električnom energijom. Navedeni problem posebno dolazi do izražaja u slučaju ispada dalekovoda 110 kV br. 1141/2 TS „Jagodina 4” – TS „Ćuprija”.

Planirano je da prva deonica ovog visokonaponskog voda ima dužinu od oko 10,5 km, pri čemu je, na osnovu raspoloživih podataka o planiranoj snazi potrošnje predmetnog industrijskog kompleksa (oko 145 MW, u više faza), utvrđeno da ovaj vod treba sagledati kao dvosistemski, uz provodnike koji će obezbediti prenosnu moć provodnicima adekvatnog preseka. Druga deonica, približne dužine od 17,5 km, biće izvedena uz pomoć jednosistemskog voda, provodnicima odgovarajućeg preseka.

Trasa druge deonice visokonaponskog voda prolazi u neposrednoj blizini planirane lokacije transformatorske stanice (TS) 110/35 kV „Despotovac”, a prema trenutnim sagledavanjima, ova transformatorska stanica će se povezati na prenosni sistem po principu „ulaz – izlaz” rasecanjem druge deonice dalekovoda TS 400/110 kV „Jagodina 4” – TS 110/35/10 kV „Stenjevac”.

4. Regionalni značaj sistema i funkcionalne veze

Planirani infrastrukturni objekat 110 kV u prenosnom sistemu čini strateški važan objekat za regionalni i lokalni nivo.

Izgradnjom predmetnog DV 110 kV rešilo bi se napajanje planirane industrijske zone „Dobričevo” kod Ćuprije (deonica „A”) i radijalno napajanje TS „Stenjevac” (deonica „B”).

Izgradnjom ovog dalekovoda omogućiće se stabilno i sigurno snabdevanje električnom energijom, kao i povezanost više konzumnih područja i sigurnost u napajanju električnom energijom.

III. PLANSKA REŠENjA

1. Opis infrastrukturnog koridora dalekovoda

Prostornim planom razrađen je koridor visokonaponskog voda 110 kV u dve deonice:

1) na relaciji od TS „Jagodina 4” do industrijskog kompleksa u Ćupriji, dužine oko 10,5 km, kao dvosistemski vod;

2) na relaciji od industrijskog kompleksa u Ćupriji do TS „Stenjevac”, dužine oko 17,5 km, kao jednosistemski vod.

Planirani dalekovod polazi iz TS 400/110 kV „Jagodina 4”, koja se nalazi u okviru građevinskog područja naselja Majur na teritoriji grada Jagodine, zatim ide kroz ruralno, poljoprivredno i šumsko područje grada Jagodine, opština Ćuprija i Despotovac do TS 110/35 kV „Stenjevac”, u opštini Despotovac.

Koridor planiranog visokonaponskog voda prelazi preko vodotokova (reka Velika Morava i reka Resavica), ukršta se sa železničkom prugom Beograd–Niš i državnim putevima (državni put IA reda broj A1 /E-75/ i nekoliko državnih puteva IIA i IIB reda), opštinskim i nekategorisanim putevima.

Početna tačka dalekovoda je portal 110 kV u TS „Jagodina 4”, a završna tačka je portal 110 kV u TS „Stenjevac”.

Prilikom sagledavanja priključenja predmetnog dalekovod na TS „Jagodina 4”, uzet je u obzir i rasplet dalekovoda za centralno-balkanski koridor, odnosno dalekovod 2x400 kV TS „Jagodina 4” – TS „Požarevac 3”. Pri tome je potrebno izmestiti postojeći DV 400 kV br. 423/2. Takođe je uvažen i zahtev za priključenje nove vetroelektrane (VE) „Juhor”, koja se nalazi južno (jugozapadno) od TS „Jagodina 4”. Uzimajući u obzir sve prethodno navedeno za priključenje predmetnog dalekovoda 110 kV TS „Jagodina 4” – TS „Stenjevac” izabrano je najoptimalnije tehničko rešenje.

Izgradnjom predmetnog DV 110 kV rešilo bi se napajanje planirane industrijske zone „Dobričevo” kod Ćuprije (deonica „A”) i radijalno napajanje TS „Stenjevac” (deonica „B”). Predmetni dalekovod 110 kV planiran je kao dvosistemski na deonici „A”, dok je na deonici „B” planiran kao jednosistemski.

2. Opis trase dalekovoda

Novi dalekovod 110 kV od TS „Jagodina 4” polazi sa priključnih 110 kV portala. Trasa na samom izlasku iz TS ide paralelno sa DV 152/4 sve do ugaone tačke 2, gde trasa skreće desno usmeravajući se ka DV 423/2. U rasponu ugaonih tačaka 3 i 4 trasa dalekovoda ukršta DP IIA reda br. 158 na deonici 15809 i železničku prugu. Od ugaone tačke 5 do ugaone tačke 6 trasa dalekovoda ide paralelno sa DV 423/2. U rasponu ugaonih tačaka 6 i 7 trasa dalekovoda ukršta DP IA reda br. A1 na deonicama 1083 i 1084, kao i DV 152/4 i DV 1141/2. Od ugaone tačke 7 trasa dalekovoda nastavlja paralelno sa trasom DV 1141/2 prelazeći reku Veliku Moravu, sve do ugaone tačke 8 gde trasa počinje da skreće ka severoistoku usmeravajući se ka Stenjevcu. U rasponu ugaonih tačaka 9–10 trasa dalekovoda ukršta DP IIB reda br.383 na deonici 38302. Od ugaone tačke 10 trasa dalekovoda se usmerava paralelno sa DP IIA reda br.186 na deonici 18601 idući levom stranom ka Stenjevcu, zatim u rasponu ugaonih tačaka 12 i 13 trasa dalekovoda ukršta pomenuti DP i prelazi sa njegove desne strane idući tako paralelno sve do ugaone tačke 15 gde trasa skreće desno usmeravajući se ka DV 1142 i idući paralelno sa njim sve do ugaone tačke 20, gde u rasponu ugaonih tačaka 19 i 20 trasa dalekovoda ukršta železničku prugu. Od ugaone tačke 20 trasa više ne ide paralelno sa trasom DV 1142, nego skreće desno i u rasponu ugaonih tačaka 21 i 22 ukršta DP IIA reda br.160 na deonici 16010 i od ugaone tačke 22 se vraća u paralelu sa DV 1142 usmeravajući se ka TS „Stenjevac”. Preko ugaone tačke 23 dalekovod se usmerava ka priključnim 110 kV portalima u TS „Stenjevac”.

Dužina trase je oko 28 km i definisana je koordinatama prelomnih tačaka podužne ose koridora dalekovoda.

Tabela 8. Tabelarni prikaz koordinata prelomnih tačaka podužne ose koridora 110 kV dalekovoda TS „Jagodina 4” i TS „Stenjevac”

3. Uticaj na prirodu i životnu sredinu i mere zaštite

3.1. Zaštita i korišćenje prirodnih resursa

3.1.1. Poljoprivredno zemljište

Prema strukturi korišćenja zemljišta, u obuhvatu Prostornog plana, velika je zastupljenost poljoprivrednog zemljišta, što ukazuje na potencijal ovog područja, koji neće biti ugrožen, s obzirom na to da prolazak infrastrukturnog koridora dalekovoda neće značajnije uticati na promenu namene poljoprivrednog zemljišta.

Planirano je maksimalno očuvanje poljoprivrednog zemljišta i ublažavanje mogućih konflikata prilikom gradnje dalekovoda i ograničenja prilikom upotrebe poljoprivrednog zemljišta, koja proizilaze iz režima korišćenja prostora u zaštitnom pojasu dalekovoda.

3.1.2. Šume i šumsko zemljište

U obuhvatu Prostornog plana, manjim delom su zastupljene površine pod šumom i šumskim zemljištem, pretežno u privatnom vlasništvu. U delovima prostora, gde koridor dalekovoda prelazi preko šuma i šumskog zemljišta, biće neophodno krčenje i seča šume, radi nesmetanog funkcionisanja infrastrukturnog objekta i obezbeđenja uslova za prilaz i pristup, tokom gradnje i funkcionisanja visokonaponskog voda. U koridoru planiranog dalekovoda, šumsko zemljište je pretežno u privatnom vlasništvu, a u javnoj svojini Republike Srbije je samo kp.br. 2663 KO Ćuprija (van grad).

Planirano je da se minimizira krčenje i seča šume, samo na neophodne površine za funkcionisanje i nesmetan rad visokonaponskog voda.

Prema podacima nadležne institucije, u granicama Prostornog plana nalaze se delovi Gazdinskih jedinica kojima kojima gazduje Šumsko gazdinstvo „Južni Kučajˮ Despotovac: „Senjsko–Stubičkeˮ, „Despotovačke šumeˮ, „Barbušinaˮ, „Čestobrodicaˮ, „Juhor Iˮ i „Levačke šume – Carinaˮ.

Osnovna namena šuma je proizvodnja drveta, zaštita zemljišta od erozije i stalna zaštita šuma (izvan gazdinskog tretmana).

Obuhvaćene su šume visoke zaštitne vrednosti HCVF – 4 (zaštita zemljišta od erozije, stalna zaštita šuma) i predstavljaju područja koja pružaju osnovne prirodne koristi u kritičnim situacijama. Zastupljene su šume breze, jasike i bagrema, kitnjaka, cera, graba, sladuna, bukve, šibljak i veštački podignute sastojine smrče, crnog bora i ostalih četinara, veštački podignute sastojine topola i ostalih lišćara.

Stepen ugroženosti šuma od požara obuhvata I, II, III, IV, V i Vl stepen ugroženosti, u zavisnosti od sastojine.

Smernice i mere za zaštitu šuma:

1) u skladu sa osnovnom namenom šuma, proizvodnja tehničkog drveta, stalna zaštita šuma (izvan gazdinskog tretmana) i zaštita zemljišta od erozije, u cilju očuvanja šuma, šumskih kompleksa i šumskog zemljišta:

(1) zabranjena je seča stabala zaštićenih i strogo zaštićenih vrsta drveća,

(2) zabranjeno je nekontrolisano, samovoljno zauzimanje šuma,

(3) zabranjeno je uništavanje ili oštećenje šumskih zasada, oznaka i graničnih znakova i izgradnja objekata koji nisu u funkciji gazdovanja šumama,

(4) zabranjeno je odlaganje smeća, otrovnih supstanci i ostalog opasnog otpada u šumi, na šumskom zemljištu na udaljenosti manjoj od 200 m od ruba šume, kao i izgradnja objekata za skladištenje, preradu ili uništavanje smeća,

(5) nije dozvoljeno (zabranjeno je) preduzimanje drugih radnji kojima se slabi prinosna snaga šume ili ugrožavaju funkcije šume,

(6) nije dozvoljeno odvodnjavanje i izvođenje drugih radova kojima se vodni režim u šumi menja tako da se ugrožava opstanak ili vitalnost šume,

(7) obezbediti nesmetanu i sigurnu komunikaciju divljih životinja;

2) ispod i u blizini dalekovoda nije dozvoljena sadnja visokog drveća koje se svojim rastom može približiti na manje od 5 m u odnosu na provodnike dalekovoda naponskog nivoa 110 kV;

3) seča stabala, izrada, izvod, iznošenje i prevlačenje drveća i drugi način pomeranja drveta sa mesta seče vrše se u vreme i na način kojim se obezbeđuje najmanje oštećenje okolnih stabala, podmlatka, zemljišnog pokrivača, ostale flore, faune i objekata, kao i sprečavanje zagađivanja zemljišta organskim gorivima i motornim uljem, sve u skladu sa važećim Pravilnikom o šumskom redu;

4) obavezna je primena mere za zaštitu i kontrolu erozije na potencijalno ugroženim lokacijama, koje će u slučaju potrebe uključiti formiranje drenažnih odvodnih kanala, osiguranje stabilnosti kosina, orošavanje, ozelenjavanje travnim mešavinama;

5) za sve aktivnosti u šumi i na šumskom zemljištu potrebno je pribaviti saglasnost nadležne institucije.

3.1.3. Vode i vodno zemljište

Koridor dalekovoda će delom prelaziti preko vodotoka i vodnog zemljišta. Prelazak dalekovoda preko vodnog zemljišta zahteva planiranje određene visine stubova, kao i načina postavljanja stubova, u cilju nesmetanog funkcionisanja, kako vodotoka, tako i dalekovoda. Uz poštovanje svih propisanih uslova i mera, u procesu izrade tehničke dokumentacije i tokom izgradnje dalekovoda, stavljanje istog u funkciju neće imati uticaja na narušavanje kvaliteta voda.

3.1.4. Geološki resursi

Na osnovu podataka iz Uredbe o utvrđivanju Prostornog plana područja posebne namene turističke destinacije Kučajske planine i službene evidencije katastra eksploatacionih polja koja se vodi u Ministarstvu rudarstva i energetike, utvrđeno je da se na teritoriji obuhvaćenoj Prostornim planom, nalazi eksploataciono polje energetskih sirovina JP PEU „Resavica”, rudnik „Strmosten”, ležište: Strmosten i Jelovac, sirovina: mrki ugalj.

Prema podacima iz Uredbe o utvrđivanju Prostornog plana područja posebne namene turističke destinacije Kučajske planine na teritoriji u obuhvatu Prostornog plana istražene su overene rezerve sledećih mineralnih sirovina:

1) preduzeće JP PEU „Resavica”, lokalitet: Jelovac, sirovina: mrki ugalj i ugalj;

2) preduzeće JP PEU „Resavica”, lokalitet: Leskovica, sirovina: mrki ugalj;

3) preduzeće JP PEU „Rembas”, lokalitet: Ravna Reka, sirovina: ugalj.

Na prostoru koji je obuhvaćen Prostornim planom, Ministarstvo rudarstva i energetike, Sektor za geologiju i rudarstvo je primilo zahtev za istraživanje mineralnih resursa (aplikant za istraživanja), na sledećem prostoru:

Tabela 9.

Planirani visokonaponski dalekovod 110 kV TS „Jagodina 4” – TS „Stenjevac” prolazi kroz ovaj prostor, u delu KO Resavica i KO Stenjevac, na teritoriji opštine Despotovac.

Prema članu 66. Zakona o rudarstvu i geološkim istraživanjima („Službeni glasnik RS”, br. 101/15, 91/18 – dr. zakon i 40/21), propisuje se da se izgradnja zgrada, energetskih objekata, javnih puteva, železničkih pruga, kanala i drugih saobraćajnica, kao i ostalih infrastrukturnih objekata na eksploatacionom polju, može odobriti po prethodno pribavljenoj saglasnosti Ministarstva rudarstva i energetike. U slučaju kada nosilac odobrenja gradi objekat na sopstvenom eksploatacionom polju ne traži se saglasnost Ministarstva rudarstva i energetike.

Ministar nadležan za poslove zdravlja je odredio zone sanitarne zaštite na teritorijama lokalnih samouprava (Jagodina, Ćuprija i Despotovac).

Na teritoriji grada Jagodina, izvan obuhvata Prostornog plana, nalaze se:

1) „Ribare” – rešenje br. 530-01-483/2006-04 od 30. oktobra 2006. godine;

2) „Yuhor” – rešenje br. 530-02-277/2010-04 od 25. maja 2010. godine;

3) „MOL – servisna stanica Jagodina” – rešenje br. 530-01-155/2021-10 od 16. jula 2021. godine.

Na teritoriji opštine Ćuprija, u obuhvatu Prostornog plana, nalaze se:

1) „Nemanja” – rešenje br. 530-02-78/2011-04 od 18. aprila 2011. godine;

2) „Strelište” – rešenje br. 530-01-161/2018-10 od 18. jula 2018. godine.

Na teritoriji opštine Despotovac, izvan obuhvata Prostornog plana, nalaze se:

1) naselja Resavica – rešenje br. 530-02-709/07-04 od 21. avgusta 2007. godine;

2) „Toplik” – rešenje br. 530-01-28/2015-10 od 19. maja 2015. godine.

Prema Rešenju Ministarstva zdravlja na zahtev JP „Standard” iz Jagodine, br. 530-01-483/06-04 od 30. oktobra 2006. godine, određene su zone sanitarne zaštite izvorišta „Ribare” iz koga se Jagodina snabdeva vodom za piće, i to:

1) Zona neposredne zaštite uspostavlja se u krugu poluprečnika 10 m oko bunara čiji položaj u prostoru je definisan koordinatnim tačkama:

Tabela 10.

Bunari B-4a, B-1, B-3, B-5a i B-16, kao i objekti koji su u funkciji prečišćavanja vode, ograđeni su jedinstvenom ogradom čiji položaj u prostoru je definisan sledećim koordinatama:

Tabela 11.

2) Zona uže zaštite uspostavlja se nad prostorom koji je definisan koordinatnim tačkama:

Tabela 12.

3) Zona šire zaštite uspostavlja se nad prostorom koji je definisan koordinatnim tačkama:

Tabela 13.

Prema Rešenju Ministarstva zdravlja na zahtev „YUHOR” AD iz Jagodine, br. 530-02-277/2010-04 od 25. maja 2010. godine, određene su zone sanitarne zaštite izvorišta podzemne vode „YUHOR” u Jagodini, i to:

1) Zona neposredne sanitarne zaštite izvorišta „YUHOR” u Jagodini, ustanovljava se oko vodozahvatnih objekata čiji položaj u prostoru je definisan koordinatama:

Tabela 14.

2) Zona uže sanitarne zaštite izvorišta „YUHORˮ u Jagodini, ustanovljava se nad prostorom koji je definisan koordinatama:

Tabela 15.

3) Zona šire sanitarne zaštite izvorišta „YUHORˮ u Jagodini, poklapa se sa zonom uže sanitarne zaštite.

Prema Rešenju Ministarstva zdravlja na zahtev Gradske uprave za urbanizam, građevinske, stambene i imovinsko-pravne poslove grada Jagodina, br. 530-01-155/2021-10 od 16. jula 2021. godine, određene su zone sanitarne zaštite izvorišta podzemne vode „MOL – servisna stanica Jagodinaˮ na teritoriji grada Jagodina, i to:

1) Zona neposredne sanitarne zaštite određuje se oko bunara JBB-2, nad prostorom koji je definisan koordinatama prelomnih tačaka poligona:

Tabela 16.

2) Uža zona sanitarne zaštite određuje se nad prostorom koji je definisan koordinatama prelomnih tačaka poligona:

Tabela 17.

3) Šira zona sanitarne zaštite izjednačava se sa užom zonom sanitarne zaštite.

Prema Rešenju Ministarstva zdravlja na zahtev Opštine Ćuprija, br. 530-02-78/2011-04 od 18. aprila 2011. godine, određene su zone sanitarne zaštite izvorišta podzemne vode „Nemanja” u Ćupriji, i to:

1) (1) Zona neposredne sanitarne zaštite izvorišta podzemne vode „Nemanja” (opština Ćuprija), određuje se oko vodozahvatnih objekata (kaptaža „Nemanja I” i bunar IEBN-1), nad prostorom čiji položaj u prostoru je definisan koordinatama:

Tabela 18.

(2) Zona neposredne sanitarne zaštite izvorišta podzemne vode „Nemanja” (opština Ćuprija), određuje se i oko objekata i pojava, čiji položaj u prostoru je definisan koordinatama:

Tabela 19.

2) Zona uže sanitarne zaštite izvorišta podzemne vode „Nemanja” (opština Ćuprija), određuje se nad prostorom koji je definisan koordinatama:

Tabela 20.

3) Zona šire sanitarne zaštite izvorišta podzemne vode „Nemanja” (opština Ćuprija), određuje se nad prostorom koji je definisan koordinatama:

Tabela 21.

Prema Rešenju Ministarstva zdravlja na zahtev Opštine Ćuprija, br. 530-01-161/2018-10 od 18. jula 2018. godine, određene su zone sanitarne zaštite izvorišta vodosnabdevanja „Strelište” na teritoriji opštine Ćuprija, i to:

1) Zona neposredne sanitarne zaštite određuje se oko vodozahvatnih objekata (bunari B-1A, B-2 i B-3) nad prostorom čiji je položaj u prostoru definisan koordinatama:

Tabela 22.

2) Uža zona sanitarne zaštite određuje se kao zajednička oko vodozahvatnih objekata, nad prostorom čiji je položaj definisan koordinatama:

Tabela 23.

3) Šira zona sanitarne zaštite određuje se kao zajednička oko vodozahvatnih objekata, nad prostorom čiji je položaj definisan koordinatama:

Tabela 24.

Prema Rešenju Ministarstva zdravlja na zahtev Opštine Despotovac, br. 530-02-709/07-04 od 21. avgusta 2007. godine, određene su zone sanitarne zaštite novog izvorišta za vodosnabdevanja Resavice, i to:

1) Zona neposredne sanitarne zaštite novog izvorišta ustanovljava se oko bunara IEB-1R, čiji položaj u prostoru je definisan koordinatama:

X=4 876 771 Y=7 549 424 Z=437,3 mnm

2) Uža zona sanitarne zaštite novog izvorišta ustanovljava se oko bunara IEB-1R, nad prostorom koji je definisan koordinatnim tačkama:

Tabela 25.

3) Šira zona sanitarne zaštite novog izvorišta ustanovljava se oko bunara IEB-1R, nad prostorom koji je definisan koordinatnim tačkama:

Tabela 26.

Prema Rešenju Ministarstva zdravlja na zahtev Opštinske uprave Despotovac, br. 530-01-28/2015-10 od 19. maja 2015. godine, određene su zone sanitarne zaštite izvorišta „Toplik” u Despotovcu, i to:

1) Zona neposredne sanitarne zaštite izvorišta „Toplik” u Despotovcu određena je poligonom čije su prelomne tačke određene koordinatama:

Tabela 27.

2) Uža zona sanitarne zaštite izvorišta „Toplik” u Despotovcu određena je poligonom čije su prelomne tačke određene koordinatama:

Tabela 28.

3) Šira zona sanitarne zaštite izvorišta „Toplikˮ u Despotovcu određena je poligonom čije su prelomne tačke određene koordinatama:

Tabela 29.

3.2. Zaštita prirode, prirodnih dobara i biodiverziteta

Zaštita prirode, odnosno zaštita prirodnih dobara, zaštićenih vrsta i ukupnog biodiverziteta, predstavlja obavezujuću smernicu sa merama zaštite u svim fazama planiranja, realizacije i redovne eksploatacije visokonaponskog dalekovoda 110 kV TS „Jagodina 4” – TS „Stenjevac”, u skladu sa uslovima nadležnog Zavoda za zaštitu prirode. Zaštita i očuvanje prirode, biološke, geološke i predeone raznovrsnosti kao elemenata životne sredine, ostvaruje se usklađivanjem svih aktivnosti, ekonomskih i društvenih razvojnih planova, programa i projekata sa održivim korišćenjem obnovljivih i neobnovljivih resursa i dugoročnim očuvanjem prirodnih ekosistema i prirodne (ekološke) ravnoteže.

U granicama Prostornog plana (a izvan koridora planiranog dalekovoda) nalazi se prirodni prostor oko nepokretnog kulturnog dobra „Ivankovac” (Odluka o proglašenju zaštićene okoline prirodnog prostora znamenitog mesta „Ivankovacˮ, br. 06-153/90-01 od 16. novembra 1990. godine); istorijski kompleks „Šančevi Ivankovac” je memorijalni park posvećen boju na Ivankovcu 1805. godine; kompleks predstavlja park koji se nalazi na širem području same bitke, a danas tu mogu videti rekonstrukcije šančeva iz tog perioda; centralno mesto zauzima spomenik srpskim ustanicima, a celokupan kompleks je pod zaštitom Zavoda za zaštitu spomenika kulture kao „spomenik kultureˮ, područje od istorijskog i naučnog značaja.

Granica Prostornog plana se preklapa sa:

1) obuhvatom ekološki značajnog područja „Kučajske planine” ekološke mreže Republike Srbije, u okviru kojeg je definisano Emerald područje „Kučajske planine” značajno za očuvanje evropske divlje flore i faune na osnovu Bernske konvencije i ekološki značajnog područja „Gornje Pomoravlje”;

2) obuhvatom potencijalnih Područja od značaja za Zajednicu (proposed Sites of Community Importance, pSCis) ekološke mreže Natura 2000 u skladu sa propisom Evropske unije – Direktivom o staništima (Direktiva o očuvanju prirodnih staništa i divljih biljnih i životinjskih vrsta (Council Directive 92/43/EES on the conservation of natural habitats and of wild fauna and flora), pod nazivima „Velika Morava” i „Juhor”, koja samo malim severozapadnim i jugozapadnim delom ulaze u obuhvat Prostornog plana, i to na delovima gde nije planiran dalekovod i pSCI „Južna Velika Morava”, koja zauzima veću površinu u granicama Prostornog plana; ovo područje je predloženo za zaštitu zbog prisustva sledećih vrsta: 1) žutooki razroki konjic (Gomphus flavipes), 2) veliki brkati večernjak (Myotis brandtii), 3) barski večernjak (Myotis dasycneme), 4) vodeni večernjak (Myotis daubentonii), 5) šiljouhi večernjak (Myotis emarginatus), 6) obična češnjarka (Pelobates fuscus), 7) Keslerova krkuša (Romanogobio kessleri), 8) tankorepa krkuša (Romanogobio uranoscopus), 9) sitan rečni puž (Theodoxus transversalis), 10) rečna školjka (Unio crassus), 11) mali vretenar (Zingel streber), 12) veliki vretenar (Zingel zingel), koje su zaštićene u skladu sa Pravilnikom o proglašenju i zaštiti strogo zaštićenih i zaštićenih divljih vrsta biljaka, životinja i gljiva („Službeni glasnik RS”, br. 5/10, 47/11, 32/16 i 98/16);

3) granicama potencijalnog područja posebne zaštite (proposed Special Protection Area, pSPA) divljih vrsta ptica pod nazivima „Gornje Pomoravlje” ekološke mreže Natura 2000 u skladu sa propisom Evropske unije – Direktivom o pticama (Direktiva o očuvanju divljih ptica / Directive 2009/147/ES of the European Parliament and of the Council on the conservation of wild birds). Područje pSPA „Gornje Pomoravlje” je identifikovano zbog očuvanja staništa ciljnih vrsta: 1) bregunice (Riparia riparia), 2) vodomara (Alcedo atthis) i 3) obične čigre (Sterna hirundo).

U granicama Prostornog plana evidentirano je 120 strogo zaštićenih i zaštićenih divljih vrsta od kojih se posebno izdvajaju vrste koje mogu biti ugrožene predmetnim aktivnostima, a to su:

1) gak (Nycticorax nycticorax);

2) mala bela čaplja (Egretta garzetta);

3) lastavičar (Falco subbuteo);

4) mali vranac (Microcarbo pygmaeus);

5) bela roda (Ciconia ciconia);

6) belobrka čigra (Chlidonias hybrida);

7) vivak (Vanellus vanellus);

8) vetruška (Falco tinnunculus);

9) sivi soko (Falco peregrinus);

10) crvena čaplja (Ardea rirrurea);

11) obična čigra (Sterna hirundo).

Zaštita ekološke mreže, u skladu sa Uredbom o ekološkoj mreži („Službeni glasnik RS”, broj 102/10) obezbeđuje se:

1) sprovođenjem propisanih mera zaštite za očuvanje biološke i predeone raznovrsnosti, održivog korišćenja i obnavljanja prirodnih resursa i dobara;

2) sprovođenjem propisanih mera zaštite za unapređenje zaštićenih područja, tipova staništa i staništa divljih vrsta.

Zaštita vrsta sprovodi se u skladu sa Pravilnikom o proglašenju i zaštiti strogo zaštićenih i zaštićenih divljih vrsta biljaka, životinja i gljiva, kojim se:

1) zaštita strogo zaštićenih divljih vrsta sprovodi zabranom korišćenja i uništavanja;

2) sprečavanju svih aktivnosti kojima se mogu ugroziti divlje vrste i njihova staništa.

Za vreme pripreme terena i izgradnje visokonaponskog dalekovoda 110 kV TS „Jagodina 4” – TS „Stenjevac”, zbog buke, vibracija, prašine, veštačkog svetla i većeg prisustva ljudi, može doći do uznemirenja divljih životinja, napuštanja staništa i pojave migracija na druge mirnije lokacije i slična staništa. Mere zaštite prirode će se sprovoditi u skladu sa važećom zakonskom regulativom iz predmetne oblasti.

Smernice i mere zaštite prirode, prirodnih dobara i biodiverziteta:

1) sve intervencije u prostoru u granicama planskog dokumenta moraju biti planirane i izvođene na način da ne izazovu trajna oštećenja, zagađivanje ili na drugi način degradiranje prirode i životne sredine;

2) izgradnja visokonaponskog dalekovoda, odnosno postavljanje stubova mora biti u skladu sa inženjerskogeološkim uslovima svake lokacije posebno, u cilju obezbeđivanja stabilnosti tla, sprečavanje inženjerskogeoloških procesa i pojave erozije terena na lokacijama planiranih stubova i trasi dalekovoda;

3) mere prevencije i predostrožnosti u odnosu na zaštitu lokalnog stanovništva, životne sredine, prevenciju udesa i udesnih situacija i sprečavanje negativnih efekata sprovesti kroz uređenje i stalni nadzor zaštitnog pojasa dalekovoda;

4) zaštitni pojas dalekovoda, gde je god to moguće, u skladu sa namenom zemljišta i uslovima na terenu planiranog koridora, formirati očuvanjem postojećeg zelenila ili podizanjem zaštitnog zelenila (višerednog/višespratnog) od autohtonih vrsta; visoko zelenilo i vrednije primerke dendroflore (pojedinačna stabla), šumske ekosisteme i komplekse, livade i pašnjake, kao i prirodne celine koje su povezane vodotocima i krajrečnom vegetacijom i vegetacijom pored puteva;

5) širinu infrastrukturnog koridora, uređenje prostora, tehničko rešenje paralelnog vođenja i načina ukrštanja vodova i rpađenje u pojasu infrastukturnor koridora, planirati u skladu sa važećim planskim dokumentima višeg reda, kao i sa propisima i standardima za izgradnju dalekovoda;

6) obaveza je da se morfološke i hidrološke osobine reka Velike Morave i Resavice očuvaju u prirodnom i blisko-prirodnom stanju, uz veće i manje vodotoke i kanale;

7) obavezne su mere zaštite voda integralnim upravljanjem vodama, sprovođenjem mera za očuvanje površinskih i podzemnih voda i njihovih rezervi, kvaliteta i količina, u skladu sa zakonom kojim se uređuju vode;

8) obaveza je da se maksimalno očuvaju poljoprivredne, ekološke, rekreativne i pejzažno-estetske funkcije oranica, bašta, grupa stabala, pojedinačnih stabala impozantnih dimenzija, živica, međa, košanica, voćnjaka, travnih površina, bara i zelenih površina, čija struktura i namena podržava funkcije kopnenih ekoloških koridora;

9) obaveza je da se maksimalno očuva visoko zelenilo i vredniji primerci dendroflore (pojedinačna stabla), šumski ekosistemi i kompleksi, livade i pašnjaci, sve prirodne celine koje su povezane vodotocima i krajrečnom vegetacijom i vegetacijom pored puteva;

10) u slučaju da radovi na dalekovodu iziskuju eventualnu cečy stabala, obavezno je pribavljanje saglasnosti ministarstva nadležnog za poslove šumarstva;

11) sprovoditi mere zaštite kvaliteta životne sredine, u cilju sprečavanja i ublažavanja negativnih uticaja izgradnje i redovne eksploatacije visokonaponskog dalekovoda i pratećih sadržaja na neposredno i šire okruženje;

12) mere prevencije i predostrožnosti u odnosu na zaštitu staništa, treba da uključe postepeno (fazno) minimalno uklanjanje vegetacije tokom izvođenja radova na lokacijama stubova i koridoru dalekovoda; ovakav postepeni pristup raščišćavanja terena, uz prisustvo mehanizacije i ljudi na lokaciji, ostavlja mogućnost da prisutne vrste sisara i gmizavaca i ostale zastupljene faune spontano migriraju iz zone građevinskih radova;

13) prilikom uklanjanja vegetacije, potrebno je vršiti primarno i minimalno (opravdano) uklanjanje veštački podignutih sastojina, a autohtonu, prirodnu vegetaciju očuvati u najvećoj meri;

14) potrebno je primeniti sve mere prevencije da zemljani radovi i raščišćavanje vegetacije budu ograničeni na što je moguće manju površinu u cilju sprečavanja nepotrebne degradacije staništa i pojavu erozionih procesa;

15) lokacije na kojima se postavljaju stubovi dalekovoda, osim tehničkih uslova, postavljaju se tako da, u skladu sa procenom potencijalnog uticaja na karakteristike i izgled predela i staništa, neće dovesti do trajnog gubitka i fragmentacije tipova zaštićenih staništa/staništa vrsta osetljivih na takve promene;

16) izbor elektrostubova za prenos električne energije zasnivati na tipu koji obezbeđuje sprečavanje kolizije i direktnih sudara ptica i slepih miševa; ukoliko se postave rešetkasti stubovi, neophodno je postavljanje odgovarajućih izolatora, u vidu izolatorskih poklopaca, kako bi se sprečilo stradanje ptica i pravljenje „kratkih spojeva” na mestima spojeva žica dalekovoda;

17) sve instalacije moraju biti uzemljene, obezbeđene i na odgovarajući način izolovane kako bi se sprečilo, odnosno svelo na najmanju moguću meru stradanje divljih vrsta;

18) ograničava se kretanje građevinske mehanizacije i radnika na lokaciji unutar unapred određenih i označenih koridora, kako bi se umanjio rizik od uništavanja staništa, uznemiravanja ili usmrćivanja prisutnih vrsta;

19) prilikom izgradnje pristupnih i privremenih saobraćajnica ne sme se ugroziti stabilnost terena ili izazvati proces erozije;

20) obavezna je sanacija i ozelenjavanje svih degradiranih površina, nakon okončanja radova na izgradnji dalekovoda; za ozelenjavanje, odnosno sanaciju površina koje su degradirane u toku izgradnje dalekovoda, koristiti isključivo autohtone vrste;

21) zabranjeno je unošenje invazivnih biljnih vrsta za potrebe ozelenjavanja; invazivne (agresivne, alohtone) vrste u Srbiji su: Aser negundo (negundovac). Amorpha fruticosa (bagremac), Robinia pseudoacacia (bagrem). Ailanthus altissima (kiselo drvo), Fraximis americana (američki jasen), Fraximus pennsylvanica (pensilvanski jacen), Celtis occidentalis (američki koprivić), Ulmux pumila (sitnolisni sibirski brest), Prunuh rades (cremza), Prunus serotina (kasna sremza);

22) tehničko rešenje izolatora/nosača provodnika treba da bude u skladu sa Preporukom br. 110 (2004) za smanjenje štetnih efekata koje imaju objekti za prenos električne energije koji se nalaze iznad zemlje (dalekovodi) na ptice (Recommendation No. 110 (2004) Bernska konvencija (Standing Committee of the Convention on the Conservation of European Wildlife and Natural Habitats);

23) planirati bezbedno uklanjanje eventualnih gnezda ptica na trasi dalekovoda (isključivo van perioda gnežđenja ptica, odnosno do 10. februara ili posle 10. juna);

24) ako se u toku planiranja trase ili u toku izvođenja radova na trasi dalekovoda naiđe na aktivno gnezdo sa pologom ili mladuncima ptica ili potencijalnu koloniju ptica, neophodno je sačuvati ga, privremeno obustaviti sve radove na lokaciji i u što kraćem roku obavestiti Zavod za zaštitu prirode Srbije;

25) u cilju zaštite faune ptica i slepih miševa zabranjeno je izvođenje radova u toku noći;

26) kontaktne delove dalekovoda sa provodnicima, gde može doći do problema kratkog spoja, konstruisati tako da se izbegne ispadanje sistema i prekid rada, odnosno stradanje ptica na dalekovodu;

27) maksimalno očuvati zastupljene tipove staništa, u skladu sa važećim Pravilnikom o kriterijumima za izdvajanje tipova staništa, o tipovima staništa, osetljivim, ugroženim, retkim i za zaštitu prioritetnim tipovima staništa i o merama zaštite za njihovo očuvanje;

28) ukoliko se tokom radova naiđe na geološko-paleontološka dokumenta ili mineraloško-petrološke objekte, za koje se pretpostavlja da imaju svojstvo prirodnog dobra, izvođač radova je dužan da u roku od osam dana obavesti Ministarstvo zaštite životne sredine, kao i da preduzme sve mere zaštite od uništenja, oštećenja ili krađe do dolaska ovlašćenog lica;

29) neophodno je primeniti rešenja kojima se obezbeđuju uslovi za brzu i efikasnu protivpožarnu zaštitu (protivpožarni put);

30) u slučaju napuštanja predmetnog koridora, odnosno prestanka rada/eksploatacije predmetnog dalekovoda, investitor/pravni sledbenik je u obavezi da što je pre moguće evakuiše instaliranu opremu, ukloni sve objekte i u celini sanira lokacije/koridor i dovede je u stanje blisko prvobitnom.

Posebne smernice i mere zaštite prirode prirodnih dobara i biodiverziteta (u skladu sa Odlukom o proglašenju Nepokretnog kulturnog dobra „Ivankovac”, br. 06-153/90-01 od 16. novembra 1990. godine):

1) u I (prvoj) zoni zaštite Nepokretnor kulturnog dobra „Ivankovac” zabranjeno je:

(1) prevođenje vodova visokog napona i nadzemno prevođenje svih vodova,

(2) raskopavanje, rušenje, prepravljanje, preziđivanje i vršenje bilo kakvih radova koji mogu narušiti svojstva znamenitog mesta,

(3) korišćenje ili upotreba znamenitog mesta u svrhe koje nisu u skladu sa njihovom prirodom, namenom i značajem ili na način koji može da dovede do njegovog oštećenja,

(4) deponovanje svih vrsta i kategorija otpada (smeća) i ispuštanje otpadnih voda direktno u zemlju i vodotoke,

(5) seča stabala na preostalim šumskim površinama;

2) u II (drugoj) zoni zaštite Nepokretnor kulturnog dobra „Ivankovac” zabranjeno je:

(1) prevođenje vodova visokog napona od 35 kV pa naviše,

(2) deponovanje svih vrsta i kategorija otpada (smeća) i ispuštanje otpadnih voda direktno u zemlju i vodotoke;

3) u III (trećoj) zoni zaštite Nepokretnog kulturnor dobra „Ivankovac” zabranjeno je:

(1) ispuštanje otpadnih voda u zemljište i vodotoke,

(2) eksploatacija materijala iz korita reke i drugi vidovi narušavanja prirodnih obala.

Za očuvanje ekološki značajnih područja i međunarodno značajnih područja za biodiverzitet, koja se nalaze u koridoru i trasi dalekovoda obavezne mere zaštite:

1) zabranjeno je uništavanje i narušavanje staništa;

2) zabranjeno je uništavanje i uznemiravanje divljih vrsta;

3) zabranjena je promena namena površina pod prirodnom i poluprirodnom vegetacijom (livade, pašnjaci, tršćaci);

4) očuvati, zaštititi i unaprediti prirodne i poluprirodne (bliskoprirodne) elemente vegetacije u koridoru dalekovoda, u skladu sa predeonim i vegetacijskim karakteristikama područja;

5) obavezne su mere za sprečavanje, otklanjanje, smanjenje i kontrolu svih potencijalnih izvora zagađenja i sanacija svih oblika zagađivanja.

Obavezne su mere zaštite za očuvanje prostornih celina „Južna Velika Morava”, „Velika Morava” i „Juhor”, zbog prisustva zaštićenih vrsta.

3.3. Način vrednovanja činioca životne sredine u postupku procene uticaja Plana na životnu sredinu, mere za sprečavanje, ograničavanje i kompenzaciju negativnih uticaja i mere zaštite životne sredine

Na osnovu višekriterijumske analize, utvrđeni su potencijali i ograničenja na području Prostornog plana, odnosno području potencijalnih direktnih i indirektnih uticaja od značaja za zaštitu prirode, životne sredine i lokalnog stanovništva. Zaštita prirode, životne sredine i poštovanje sociološkog aspekta, podrazumeva poštovanje svih opštih i posebnih smernica i mera utvrđenih uslovima imalaca javnih ovlašćenja, zahtevima zainteresovanih organa i organizacija i zainteresovane javnosti, u skladu sa zakonskom regulativom. Kroz analizu područja Prostornog plana, odnosno postojeće i planirane namene, izvršena je ekološka valorizacija i definisan specifičan ekološki koridor Infrastrukturni koridor visokonaponskog dalekovoda 110 kV TS „Jagodina 4” – TS „Stenjevac”.

Definisanje smernica i mera zaštite ima za cilj obezbeđivanje uslova da se postojeće stanje životne sredine maksimalno očuva, u pojedinim segmentima i unapredi, a pre svega, da se spreči potencijalno negativno delovanje elektromagnetnog zračenja u koridoru dalekovoda u analiziranoj prostornoj celini. Pored procene uticaja planskih rešenja na životnu sredinu i sagledavanja mogućih značajnih negativnih uticaja, cilj procene uticaja planskog dokumenta je i propisivanje smernica i mera za njihovo smanjenje, odnosno svođenje u prihvatljive granice, definisane pozitivnom zakonskom regulativom, uz očuvanje kapaciteta i kvaliteta životne sredine i zdravlja lokalnog stanovništva u granicama planskog dokumenta.

Realizacijom planiranog infrastrukturnog koridora visokonaponskog dalekovoda 110 kV TS „Jagodina 4” – TS „Stenjevac”, obezbeđuju se uslovi za kontrolisan prenos energije. U tom smislu, može se govoriti o pozitivnim efektima Prostornog plana na aspekt kontrolisanog prenosa energije. Sa aspekta sagledavanja mogućih kumulativnih i sinergetskih efekata nisu identifikovani značajni kumulativni ni sinergetski uticaji koji mogu nastati u interakciji planiranih i postojećih projekata i aktivnosti na planskom području.

Cilj propisanih obavezujućih smernica i mera zaštite je sprečavanje potencijalnih prostornih i ekoloških konflikta na analiziranom prostoru, a u skladu sa ciljevima i principima održivog razvoja. Sprovođenje mera zaštite prirode i životne sredine uticaće na smanjenje rizika po zdravlje stanovništva, zastupljene ekosisteme, odnosno floru, faunu, biotope, zastupljena staništa, odnosno ukupnog diverziteta područja, rizika od zagađivanja i degradacije prostora u granicama Prostornog plana ali i zonama neposrednog uticaja. Mere zaštite imaju za cilj da uticaje na životnu sredinu svedu u zakonom propisane okvire i granice prihvatljivosti, odnosno spreče ugrožavanje zdravlja stanovništva, zastupljenih ekosistema na izdvojenim zonama i lokacijama, kvalitet života lokalnog stanovništva i svih korisnika prostora. Smernice i mere zaštite prostora i životne sredine sprečavaju ekološke konflikte, omogućavaju razvoj i realizaciju planirane namene u granicama Prostornog plana.

Primena i sprovođenje propisanih mera zaštite životne sredine uticaće na smanjenje rizika po zdravlje stanovništva, zastupljenu ornitofaunu, rizika po raznovrsnost zastupljenih staništa, rizika od zagađivanja i degradacije prostora i životne sredine u planskom području. U fazi definisanja mikrolokacija stubnih mesta, planirane su (i za fazu projektovanja) sve preventivne mere za sprečavanje i smanjenje štetnih uticaja stubova na životnu sredinu i za smanjenje rizika neželjenih događaja (akcidenata).

U cilju zaštite kvaliteta životne sredine, poštovana su načela zaštite životne sredine:

1) načelo prevencije i predostrožnosti – sve aktivnosti u granicama planskog dokumenta, posebno u koridoru i trasi koridora visokonaponskog dalekovoda 110 kV TS „Jagodina 4ˮ – TS „Stenjevac”, planiraju se na način da ne prouzrokuju značajne promene u životnoj sredini, tako da predstavljaju najmanji rizik po prirodu i životnu sredinu i zdravlje lokalnog stanovništva, sa ograničavanjem uticaja na životnu sredinu u zoni izvođačkog pojasa;

2) načelo očuvanja prirodnih vrednosti prostora, posebno biodiverziteta i zaštićenih prirodnih dobara u granicama Prostornog plana, pre svega u koridoru planiranog visokonaponskog dalekovoda 110 kV TS „Jagodina 4” – TS „Stenjevac”.

3.3.1. Smernice i mere za sprečavanje, ograničavanje, smanjenje, zaštitu i kompenzaciju negativnih uticaja na životnu sredinu i mere kontrole i monitoringa životne sredine

Zaštita životne sredine podrazumeva poštovanje svih opštih mera zaštite životne i društvene sredine, zaštite prirode i prirodnih vrednosti utvrđenih i propisanih zakonskom regulativom. U tom smislu se, na osnovu analize kvaliteta i kapaciteta životne sredine, prostornih karakteristika i odnosa planskog područja sa neposrednim okruženjem, planiranih aktivnosti u planskom području, procenjenih odnosno očekivano mogućih negativnih uticaja na kvalitet životne sredine i uslova nadležnih institucija, utvrđuju smernice i mere koje treba poštovati i primenjivati tokom implementacije Prostornog plana.

3.3.1.1. Zaštita vazduha

Na području Prostornog plana, zaštita vazduha obuhvata mere prevencije i kontrole emisije zagađujućih materija iz svih potencijalnih izvora zagađenja, kako bi se sprečio i umanjio njihov uticaj na kvalitet vazduha i minimizirali potencijalno negativni efekti na životnu sredinu i zdravlje ljudi.

Uticaji i negativni efekti na kvalitet vazduha su mogući u fazi realizacije linijskog infrastrukturnog koridora, odnosno visokonaponskog dalekovoda 110 kV TS „Jagodina 4ˮ – TS „Stenjevacˮ i pratećih objekata i sadržaja i nastaju pre svega kao posledica rada angažovane mehanizacije i sredstava rada na lokacijama i zonama dalekovoda. U fazi izgradnje, mogu se očekivati emisije u vazduh iz angažovane građevinske i ostale mehanizacije, putničkih i teretnih vozila, kao i drugih mašina angažovanih za dopremanje materijala i opreme. Ovakvi uticaji nisu značajni u smislu intenziteta, prostorne disperzije i vremena trajanja i moguće ih je kontrolisati adekvatnim merama zaštite i dobrom organizacijom gradilišta. U toku redovne eksploatacije planiranog dalekovoda nema emisija u vazduh. Sve smernice i mere zaštite vazduha moraju se sprovoditi u skladu sa važećom zakonskom regulativom iz predmetne oblasti.

Smernice i mere zaštite vazduha:

1) u postupku pripreme terena i izvođenja radova, angažovati ispravnu mehanizaciju, a mikrolokacije gradilišta planiranih stubova dalekovoda obezbediti saglasno propisanim uslovima nadležnog organa;

2) transport iskopanog materijala vršiti vozilima koja poseduju propisane koševe i sistem zaštite od prosipanja materijala;

3) vršiti redovno orošavanje i kvašenje zaprašenih površina i transportnih ruta u cilju sprečavanja razvejavanja i rasturanja sitnih čestica;

4) na svim delovima transportnih ruta i pristupnih puteva ograničiti brzine kretanja transportnih i ostalih vozila.

3.3.1.2. Zaštita površinskih, podzemnih voda i izvorišta vodosnabdevanja

Zaštita kvaliteta površinskih i podzemnih voda zasnovana je na merama kojima se njihov kvalitet štiti preko mera prevencije, zabrane, obavezujućih mera zaštite, kontrole i monitoringa, u cilju očuvanja kvaliteta života, postizanja standarda kvaliteta životne sredine, smanjenja zagađenja, sprečavanja daljeg pogoršanja stanja voda i obezbeđenje neškodljivog i nesmetanog korišćenja voda za različite namene.

Uticaji na kvalitet površinskih i podzemnih voda mogu se očekivati u toku izgradnje dalekovoda, pre svega u slučaju vanrednog, udesnog, odnosno havarijskog izlivanja goriva, ulja i rashladne tečnosti (antifriza) iz građevinskih mašina, teretnih i putničkih vozila na gradilištu i u transportu. Obaveza investitora/nosioca projekta/izvođača radova je da odmah, bez odlaganja, izvrši sanaciju terena, a u slučaju prodora štetnih materija u vodotok, na zemljište, dublje slojeve podzemlja, neophodna je izvršiti i remedijaciju zemljišta i zagađenih podzemnih voda.

Eksploatacija, odnosno redovni rad visokonaponskog dalekovoda 110 kV TS „Jagodina 4ˮ – TS „Stenjevacˮ neće dovoditi do generisanja otpadnih voda. Ne postoji mogućnost ugoržavanja režima voda u zoni koridora predmetnog dalekovoda.

U cilju sprečavanja, ograničavanja i kompenzacije negativnih uticaja planiranog visokonaponskog dalekovoda 110 kV TS „Jagodina 4ˮ – TS „Stenjevacˮ u granicama planskog dokumenta na površinske i podzemne vode i izvorišta vodosnabdevanja, neophodno je sprovoditi mere zaštite u fazi planiranja, projektovanja i fazi realizacije visokonaponskog dalekovoda 110 kV TS „Jagodina 4ˮ – TS „Stenjevacˮ i pratećih sadržaja. Sve smernice i mere zaštite voda i izvorišta vodosnabdevanja moraju se sprovoditi u skladu sa važećom zakonskom regulativom iz predmetne oblasti.

Zaštitu površinskih voda (Velika Morava, Suvi potok, Medarski potok, Rešetarski potok, Šišmanovački potok, Resavica, ostalih manjih vodotokova (stalnih/povremenih)) i podzemnih voda sprovoditi u skladu sa zakonskom regulativom i podzakonskim aktima.

Smernice i mere zaštite voda:

1) sve aktivnosti na planskom području, radovi na uređenju terena/lokacija, zemljani i ostali radovi, izgradnja, eksploatacija, održavanje i ostale aktivnosti na planskom području, moraju se sprovoditi isključivo prema uslovima i merama koje obezbeđuju zaštitu voda, površinskih, podzemnih i izvorišta vodosnabdevanja;

2) zabranjeno je ispuštanje, prosipanje i izlivanje svih potencijalno generisanih otpadnih voda, opasnih i štetnih materija;

3) u cilju prevencije, sprečavanja i ublažavanja nastanka i uticaja otpadnih voda tokom izvođenja radova i izgradnje, potrebno je obezbediti kontrolisano prikupljanje površinskih oticaja sa površina na kojima se izvode radovi preko privremeno izgrađenih odvodnih kanala i taložnica, radi sprečavanja direktnog upuštanja u prirodni recipijent (okolno zemljište), posebno tokom perioda sa padavinama;

4) u zonama radova nije dozvoljeno servisiranje, popravka, održavanje, dopuna goriva angažovane mehanizacije i mašina (u slučaju izuzetne potrebe, obavezne su mere zaštite i korišćenje zaštitne opreme i posuda);

5) prilikom realizacije, odnosno izgradnje visokonaponskog dalekovoda 110 kV TS „Jagodina 4” – TS „Stenjevac”, gradilišta obezbediti tako da se isključi mogućnost havarija i udesnih situacija na mehanizaciji, uređajima i pratećim sadržajima;

6) u slučaju havarijskog izlivanja, prosipanja opasnih i štetnih materija, obavezan je odgovor na udes, odnosno hitna sanacija ugrožene lokacije;

7) upravljanje fekalnim otpadnim vodama na gradilištima mora biti organizovano kao privremeno sanitarno rešenje preko mobilnog toaleta, kao samostalne sanitarno-higijenske jedinice, bez potrebe priključivanja na vodovodnu i kanalizacionu mrežu; broj samostalnih sanitarno-higijenskih jedinica (mobilnih toaleta) mora biti usaglašen sa brojem angažovanih radnika na gradilištu;

8) održavanje (redovno čišćenje, pranje i dezinfekcija toaleta ekološkim biorazgradivim dezificijensima) mora biti povereno nadležnom komunalnom preduzeću ili operateru koji upravlja mobilnim toaletima;

9) u okviru transformatorske stanice potrebno je predvideti zaštitu od curenja transformatorskog ulja, tako što će svaki transformator biti smešten u nepropusnu betonsku kadu, zapremine dovoljne da može da prihvati trafo-ulje iz transformatora;

10) u površinske i podzemne vode, zabranjeno je ispuštati bilo kakve vode osim uslovno čistih atmosferskih i prečišćenih otpadnih voda čiji kvalitet obezbeđuje održavanje minimalno dobrog ekološkog statusa (II klasa vode) recipijenta, prema Uredbi o klasifikaciji voda;

11) obavezne su mere revitalizacije lokacija / zona vegetacije, prirodnih / bliskoprirodnih staništa nakon izgradnje dalekovoda;

12) obavezne su antierozione mere na svim osetljivim i posebno ugroženim delovima trase;

13) obavezne su mere sanacije i revitalizacije/remedijacije svih degradiranih površina u slučaju havarijskih zagađenja;

14) obavezne su mere uređenja prostora u smislu uklanjanja viškova građevinskog materijala, opreme i mašina nakon izgradnje dalekovoda.

Zaštita izvorišta vodosnabdevanja, odnosno područje na kom se nalazi izvorište mora biti zaštićeno od slučajnog ili namernog, direktnog i indirektnog zagađivanja i svih uticaja koji mogu nepovoljno uticati na izdašnost izvorišta, prirodni sastav i zdravstvenu ispravnost vode na izvorištu.

U području Prostornog plana i okruženju nalaze se izvorišta vodosnabdevanja:

1) na teritoriji grada Jagodine: „Ribare” – Rešenje br. 530-01-483/2006-04 od 30. oktobra 2006. godine; „Yuhor”-Rešenje br. 530-02-277/2010-04 od 25. maja 2010. godine; „MOL-servisna stanica Jagodina” – Rešenje br. 530-01-155/2021-10 od 16. jula 2021. godine;

2) na teritoriji opštine Despotovac: naselje Resavica – Rešenje br. 530 02-709/07-04 od 21. avgusta 2007. godine; „Toplik” – Rešenje br. 530-01-28/2015-10 od 19. maja 2015. godine;

3) na teritoriji opštine Ćuprija: „Nemanja” – Rešenje br. 530-02-78/2011-04 od 18. aprila 2011. godine; „Strelište” – Rešenje br. 530-01-161/2018-10 od 18. jula 2018. godine.

Manji deo trase planiranog visokonaponskog dalekovoda 110 kV TS „Jagodina 4ˮ – TS „Stenjevacˮ, uključujući i ugaonu tačku UT16, prolazi kroz širu zonu sanitarne zaštite (zonu III) izvorišta vodosnabdevanja „Nemanja” u KO Kovanica, opština Ćuprija.

Opšte mere zaštite za širu zonu sanitarne zaštite (zonu III) izvorišta vodosnabdevanja:

1) nije dozvoljena izgradnja objekata i postrojenja koja mogu ugroziti zdravstvenu ispravnost i bezbednost vode za piće;

2) zabranjeno je podzemno i nadzemno skladištenje opasnih materija i materija koje se ne smeju direktno ili indirektno unositi u vode;

3) nije dozvoljena proizvodnja, prevoz i manipulisanje opasnim materijama i materijama koje se ne smeju direktno ili indirektno unositi u vode;

4) zabranjeno je komercijalno skladištenje nafte i naftnih derivata;

5) zabranjeno je ispuštanje svih tehnoloških otpadnih voda;

6) zabranjeno je nekontrolisano deponovanje komunalnog, opasnog otpada i svih otpada posebnih tokova;

7) nije dozvoljeno nekontrolisana proreda, seča i krčenje šuma;

8) nisu dozvoljeni površinski i podpovršinski radovi osim radova u funkciji vodosnabdevanja.

Prilikom izvođenja pripremnih i građevinskih radova na realizaciji planiranih projekata u granicama Prostornog plana, potrebno sprovesti mere zaštite primenom standardnih i posebnih mera zaštite:

1) obavezne su mere prevencije i mere za sprečavanje svih potencijalnih akcidenata, odnosno akcidentnog izlivanja opasnih i štetnih materija na i u zemljište, podzemne i površinske vode;

2) adekvatno i kontrolisano skladištenje svih opasnih i štetnih materija i u minimalnim količinama; u privremenim skladištima mogu se skladištiti materije koje mogu da zagade površinske i podzemne vode i zemljište (tečna goriva, maziva, antikorozivna sredstva, boje, odmašćivači i druge opasne materije) isključivo na adekvatan, bezbedan način i samo u količini koja je neophodna za izvođenje radova;

3) kontrolisano upravljati svim vrstama i kategorijama otpada (viškovi zemlje, građevinski otpad, ostali otpadi); odlagati, prema kategoriji u adekvatne sudove (kontejnere) koji se moraju redovno prazniti i po završetku radova obavezno ukloniti sa lokacija na kojima su izvođeni radovi;

4) sanitarno-fekalne otpadne vode se moraju odvoditi do sistema gradske kanalizacije ili preko privremenih sanitarnih kabina uz adekvatno i redovno održavanje i pražnjenje;

5) obavezno je striktno poštovanje svih preventivnih mera, mera zabrane, sanacionih mera zaštite životne sredine, zaštite zemljišta, podzemnih i površinskih voda i zona izvorišta vodosnabdevanja.

3.3.1.3. Zaštita zemljišta

Zaštita zemljišta od degradacije i zagađivanja obavezna je prilikom izvođenja pripremnih radova i radova na izgradnji visokonaponskog dalekovoda 110 kV TS „Jagodina 4ˮ – TS „Stenjevacˮ.

Zagađivanje zemljišta može nastati u toku izgradnje visokonaponskog dalekovoda 110 kV TS „Jagodina 4ˮ – TS „Stenjevacˮ, pri remontu ili drugim intervencijama na dalekovodu. Kvalitet zemljišta u granicama Prostornog plana može biti narušen hazardnim, nekontrolisanim izlivanjem goriva, ulja iz građevinskih mašina, ostalih vozila i korišćene opreme, razvejavanjem praškastih materija i prašine kao i taloženjem zagađujućih materija, produkata sagorevanja iz motora sa unutrašnjim sagorevanjem.

Zaštita poljoprivrednog zemljišta uslovljena je čuvanjem namene i funkcionalnosti obuhvaćenih parcela. Opšte mere zaštite zemljišta obuhvataju sistem praćenja kvaliteta zemljišta (sistem zaštite zemljišnog prostora) i njegovo održivo korišćenje, koje se ostvaruje primenom mera sistemskog praćenja kvaliteta zemljišta:

1) praćenje indikatora za ocenu rizika od degradacije zemljišta;

2) sprovođenje remedijacionih programa za otklanjanje posledica degradacije zemljišnog prostora, bilo da se oni dešavaju prirodno ili da su uzrokovani antropogenim aktivnostima.

Sve smernice i mere zaštite zemljišta moraju se sprovoditi u skladu sa važećom zakonskom regulativom iz predmetne oblasti.

Smernice i mere zaštite zemljišta:

1) obavezno planiranje i sprovođenje preventivnih mera zaštite prilikom korišćenja zemljišta za sve radove i aktivnosti pri realizaciji visokonaponskog dalekovoda 110 kV TS „Jagodina 4” – TS „Stenjevac”, a za koje se očekuje ili se može očekivati da će znatno oštetiti funkcije zemljišta;

2) u cilju očuvanja i zaštite produktivnog zemljišta, obezbediti da zauzimanje obradivog poljoprivrednog zemljišta bude vršeno u najmanjoj mogućoj meri;

3) na svim lokacijama gde se mogu očekivati uticaji na zemljišni sloj i pojava erozionih procesa, primeniti mere zaštite od erozije i erozionih procesa;

4) zabranjeno je usitnjavanje poljoprivrednog zemljišta na parcele čija je površina manja od pola hektara, kao i obradivog poljoprivrednog zemljišta uređenog komasacijom čija je površina manja od jednog hektara;

5) očuvati u maksimalno mogućoj meri raznovrsnost kultura i namena (oranica, bašta, livada, voćnjaka, grupa drveća/zabrana, živica i međa), u cilju očuvanja ekološke ravnoteže;

6) obavezna je sanacija i rekultivacija postojećih degradiranih lokacija u granicama planskog dokumenta;

7) zabranjeno je prosipanje, ispuštanje i akcidentno izlivanje svih vrsta i kategorija otpadnih voda na zemljište;

8) obaveza investitora/nosioca projekta/izvođača radova je da pedološki vredan površinski, humusni sloj zemljišta posebno odloži, zaštiti od atmosferskih uticaja i upotrebi za završnu prekrivku iskopa, odnosno za sanaciju i revitalizaciju degradiranih površina;

9) zemljište oko betonskih temelja, stubova i na trasi kablova sanirati po završetku radova i vratiti prvobitnoj nameni;

10) izgradnju pristupnih saobraćajnica izvesti na način koji ne ugrožava stabilnost terena i dovodi do pojave erozije;

11) na gradilištima nije dozvoljena popravka niti bilo kakva servisiranja mehanizacije i vozila, kako bi se sprečilo eventualno curenje ili prosipanje ulja i maziva u zoni izvođenja radova;

12) ukoliko tokom građevinskih radova na postavljanju stubova dalekovoda i ostale opreme dođe do havarije na građevinskim mašinama ili transportnim sredstvima, investitor/nosilac projekta/izvođač radova je dužan da odmah, bez odlaganja, izvrši sanaciju terena; sanaciju (po potrebi i remedijaciju) zagađenog zemljišta može da obavlja samo ovlašćena organizacija ili laboratorija; upravljanje sa nastalim opasnim otpadom mora biti povereno operateru koji poseduje dozvolu za upravljanje opasnim otpadom, uz dokument o kretanju opasnog otpada;

13) po završetku zemljanih i ostalih građevinskih radova na poljoprivrednom zemljištu, izvršiti nivelaciju zemljišta i ukloniti sav generisan otpad (komunalni, građevinski, inertni i ambalažni), u skladu sa uslovima nadležnog komunalnog preduzeća;

14) u slučaju pojave opasnog otpada investitor/nosilac projekta/izvođač radova je dužan da isti preda operateru koji poseduje dozvolu za upravljanje opasnim otpadom, uz dokument o kretanju opasnog otpada;

15) propisan način upravljanja opasnim otpadom i otpadnim uljima obezbeđuje sprečavanje uticaja na zemljište, površinske i podzemne vode; istih procedura, investitor/nosilac projekta/izvođač radova, se mora pridržavati i pri redovnom, odnosno vanrednom remontu dalekovoda, kada mogu nastati različite kategorije i količine otpada (metalnih delova, kablova, plastike, zauljenog otpada i krpa, ambalažnog otpada) koji se predaje operateru koji poseduje dozvolu za upravljanje otpadom, uz dokument o kretanju otpada;

16) investitor/nosilac projekta/izvođač radova je u obavezi da definiše sva radna uputstva za adekvatno rukovanje opasnim materijama;

17) u slučaju da se planiranim aktivnostima u granicama Prostornog plana, utiče na zagađivanje zemljišta, investitor/nosilac projekta/izvođač radova je u obavezi da izradi izveštaj o stanju zemljišta koji mora biti izrađen od strane stručne organizacije, akreditovane za uzorkovanje i ispitivanje zemljišta i vode prema SRPS, ISO/IEC 17025 standardu; nosilac projekta koji degradira životnu sredinu dužan je da izvrši remedijaciju ili sanaciju degradirane životne sredine, u skladu sa projektom sanacije i remedijacije na koje resorno ministarstvo daje saglasnost;

18) nosilac projekta, potencijalni zagađivač ili njegov pravni sledbenik, obavezan je da otkloni uzrok zagađenja i posledice direktnog ili indirektnog zagađenja životne sredine i snosi ukupne troškove, koji uključuju troškove rizika po životnu sredinu i troškove uklanjanja štete nanete životnoj sredini.

3.3.1.4. Buka i vibracija

U granicama Prostornog plana, buka se javlja, pre svega u toku faze izvođenja radova i izgradnje visokonaponskog dalekovoda 110 kV TS „Jagodina 4” – TS „Stenjevac”, koju izaziva rad građevinske mehanizacije i ostalih transportnih sredstava. Tokom izgradnje dalekovoda i pratećih objekata doći će do privremenog podizanja nivoa buke, sa verovatnoćom ponavljanja i povremenom pojavom impulsne buke od forsiranog rada građevinske mehanizacije, ostalih građevinskih mašina i teških teretnih vozila za prevoz građevinskog materijala i opreme. Povećanje nivoa buke je neminovno, ali je privremenog karaktera, a uticaj je kratkotrajan, prostorno ograničen i dominantan na neposrednom mestu izvođenja radova.

Sa stanovišta zakonske regulative, za procenu potencijalnih uticaja buke na zdravlje lokalnog stanovništva, usvojeni su kriterijumi koji se odnose na akustičku zonu kojoj pripadaju najbliža naseljena mesta analiziranog područja, gde je dozvoljeni nivo buke, prema strožem kriterijumu polazeći od pretpostavke da su naselja čisto stambena područja, za dan 55 dBA, za noć 45 dBA. Što se tiče širenja buke, njen intenzitet se smanjuje sa povećanjem udaljenosti osetljivog receptora. Po pravilu, intenzitet buke opada za oko 6 dBA, u slučajevima kada se udaljenost od izvora udvostruči, odnosno ako je nivo buke 60 dBA na udaljenosti od 300 m, na udaljenosti 600 m će biti oko 54 dBA.

Poređenjem ovog izvora buke sa već realizovanim sličnim projektima, može se zaključiti da se ne proizvode i ne stvaraju prekomerni intenziteti i nivoi buke. Na osnovu dostupnih podataka, zaključak je da dalekovodi naponskog nivoa 110 kV ne predstavljaju izvor buke.

Zaštita od buke sprovodiće se u skladu sa važećom zakonskom regulativom iz predmetne oblasti.

Smernice i mere zaštite od buke:

1) u cilju smanjenja uticaja buke u toku izvođenja građevinskih radova i aktivnosti na lokacijama gradilišta, pristupne puteve za građevinsku mehanizaciju odrediti na način da se izbegnu zone sa osetljivim receptorima;

2) definisati radno vreme gradilišta za redovne građevinske aktivnosti; radove koji direktno utiču na emisiju buke u životnoj sredini obavljati tokom dana, u definisanom radnom vremenu;

3) planirati radove na način da potreba za radovima van definisanog radnog vremena bude svedena na minimum;

4) u toku izvođenja građevinskih radova, koristiti redovno održavanu opremu i mehanizaciju koja ne generiše povišeni nivo buke.

3.3.1.5. Nejonizujuće zračenje

Zaštita od nejonizujućih zračenja obuhvata uslove i mere zaštite zdravlja ljudi i životne sredine od štetnog dejstva nejonizujućih zračenja, odnosno elektromagnetnog zračenja, uslove korišćenja izvora nejonizujućih zračenja i predstavljaju obavezne mere i uslove pri planiranju, korišćenju i uređenju prostora. Zaštita od nejonizujućih zračenja sprovodi se u skladu sa odredbama važeće zakonske regulative iz predmetne oblasti.

Za analizirano područje ne postoje podaci o postojećem nivou elektromagnetnog zračenja, ali se može očekivati da se u okruženju emituje od postojećih dalekovoda, transformatorskih stanica i drugih izvora elektromagnetnog zračenja.

Elektroenergetski objekti emituju nejonizujuća zračenja (električno i magnetno polje). Elektroenergetski vodovi za prenos ili distribuciju električne energije, napona većeg od 35 kV su izvori elektromagnetskog polja. Ova polja stvaraju provodnici nadzemnih visokonaponskih vodova i njihova jačina je direktno proporcionalna naponskom polju voda i intenzitetu struje, a obrnuto srazmerna kvadratu rastojanja od izvora polja. Pri izgradnji i korišćenju izvora nejonizujućih zračenja pridržavati se odredbi važeće zakonske regulative iz predmetne oblasti, preporuka Međunarodne komisije za zaštitu od nejonizujućih zračenja (INIRIC/INCNIP) i Međunarodnog udruženja za zaštitu od zračenja (IRIPA, 1998).

Smernice i mere zaštite od nejonizujućih zračenja:

1) smanjenje rizika uticaja električnog i magnetnog polja dalekovoda na zdravlje ljudi i životnu sredinu postiže se održavanjem propisanih sigurnosnih visina i udaljenosti u zaštitnoj zoni dalekovoda i širem prostoru;

2) obavezna je kontrola stepena izlaganja nejonizujućih zračenja u životnoj sredini i kontrola sprovedenih mera zaštite od nejonizujućih zračenja;

3) obavezno je sistematsko ispitivanje i praćenje nivoa nejonizujućih zračenja u životnoj sredini;

4) obavezno je vođenje evidencije o izvorima nejonizujućih zračenja od posebnog interesa;

5) obavezno je informisanje stanovništva o merama zaštite i obaveštavanje o stepenu izloženosti nejonizujućim zračenjima u životnoj sredini;

6) u cilju kontrole životne sredine, kontrole i zaštite zdravlja stanovništva od izvora nejonizujućih zračenja, propisivanja, sprovođenja i kontrole mera za zaštitu životne sredine i zdravlja stanovništva, za realizaciju objekata/uređaja izvora nejonizujućih zračenja, potrebno je pokretanje postupka procene uticaja na životnu sredinu pred nadležnim organom za zaštitu životne sredine i donošenje odluke o izradi /ne izradi Studije o proceni uticaja na životnu sredinu za planirane projekte potencijalne izvore nejonizujućih zračenja u skladu sa važećom zakonskom regulativom iz predmetne oblasti.

3.3.1.6. Upravljanje otpadom

Mere upravljanja otpadom definisane su na osnovu smernica iz dokumenata višeg reda kao i na osnovu procenjene količine i karaktera otpada koji će nastajati na području Prostornog plana. Upravljanje otpadom na području Prostornog plana mora biti deo integralnog upravljanja otpadom na lokalnim i regionalnom nivou i sprovodiće se u skladu sa odredbama važeće zakonske regulative iz predmetne oblasti.

U skladu sa planiranom namenom i planiranim radovima, na planskom području se može očekivati nastajanje sledećih vrsta i kategorija otpada:

1) otpad od građenja i rušenja (građevinski otpad i šut);

2) komunalni otpad;

3) opasan i inertan neopasan otpad.

Investitor/nosilac projekta/izvođač radova je u obavezi da, za izgradnju visokonaponskog dalekovoda 110 kV TS „Jagodina 4” – TS „Stenjevac”, obezbedi:

1) pre ishodovanja građevinske dozvole za izgradnju visokonaponskog dalekovoda 110 kV TS „Jagodina 4” – TS „Stenjevac”, Plan upravljanja otpadom od građenja i rušenja, na isti da pribavi saglasnost nadležnog organa za poslove životne sredine, u skladu sa Uredbom o načinu i postupku upravljanja otpadom od građenja i rušenja („Službeni glasnik RS”, br. 93/23 i 94/23 – ispravka) i Pravilnikom o uređivanju, upravljanju, odlaganju i deponovanju građevinskog otpada u toku izvođenja radova („Službeni glasnik RS”, broj 81/24);

2) sprovede postupke za smanjenje količine otpada za odlaganje (posebni uslovi skladištenja otpada (posebni uslovi skladištenja otpada prema katalogu otpada – indeksni broj 17 – koji sprečavaju mešanje različitih vrsta otpada, rasipanja i mešanja sa vodom) i primenu načela hijerarhije upravljanja otpadom (prevencija i smanjenje, priprema za ponovnu upotrebu, reciklaža i ostale operacije ponovnog iskorišćenja, odlaganje otpada), odnosno odvaja otpad čije se iskorišćenje može vršiti u okviru gradilišta ili u postrojenjima za upravljanje otpadom; prilikom skladištenja nastalog otpada primeniti mere zaštite od požara;

3) izveštaj o ispitivanju nastalog neopasnog i opasnog otpada kojim se na gradilištu upravlja, u skladu sa važećom zakonskom i podzakonskom regulativom iz predmetne oblasti;

4) vodi evidenciju o vrsti, klasifikaciji i količini građevinskog otpada koji nastaje na gradilištu; evidenciju o postupanju sa građevinskim otpadom (neopasnim, internim, opasnim otpadom, posebnim tokovima otpada);

5) upravljanje otpadom obavlja se isključivo preko operatera koji ima dozvolu za upravljanje otpadom sakupljanje i/ili transport i/ili skladištenje i/ili tretman;

6) obavezan je dokument o kretanju svih vrsta i kategorija otpada;

7) nije dozvoljeno skladištenje nastalog otpada na lokaciji; obaveza investitora/nosioca projekta/izvođača radova je da sa lokacije ukloni nastali otpad;

8) postupanje i upravljanje neopasnim otpadom vršiće se preko operatera koji poseduje dozvolu za upravljanje neopasnim otpadom, u skladu sa zakonskom regulativom;

9) za upravljanje komunalnim otpadom koji nastaje u granicama Prostornog plana, realizacijom i implementacijom planskih rešenja, obezbediti adekvatne sudove za prikupljanje otpada, potreban prostor, uslove za pristup vozilu komunalnog preduzeća, u skladu sa uslovima nadležnog javnog komunalnog preduzeća;

10) sa opasnim otpadom postupati u skladu sa odredbama važeće zakonske regulative, do predaje ovlašćenom operateru koji poseduje dozvolu za upravljanje opasnim otpadom;

11) zabranjeno je odlaganje, deponovanje svih vrsta otpada van granica gradilišta (prostora opredeljenih za tu namenu, u skladu sa uređenjem gradilišta).

3.3.2. Mere ekološke kompenzacije

Kompenzacijske mere predstavljaju način ublažavanja potencijalno štetnih posledica na prirodu izazvanih izvođenjem radova na realizaciji visokonaponskog dalekovoda 110 kV TS „Jagodina 4” – TS „Stenjevac”. Mere ekološke kompenzacije se planiraju, pre svega i za slučaj potrebe obnavljanja ili zamene oštećenih delova prirode, odnosno staništa u toku izvođenja radova i pratećih aktivnosti na izgradnji visokonaponskog dalekovoda.

U slučaju da se, u toku izgradnje visokonaponskog dalekovoda izazovu oštećenja delova prirode, planirane su kompenzacijske mere za obnavljanje ili zamenu oštećenih delova prirode, staništa, zaštićenih divljih vrsta i njihovih funkcija, sve u skladu sa važećim Pravilnikom o kompenzacijskim merama. Izbor mera za ublažavanje štetnih posledica na prirodu, za slučaju takvog događaja, vršiće se u skladu sa uslovima zaštite prirode, odnosno primeniće se mere sanacije, rehabilitacije ili uspostavljanje novog lokaliteta:

1) mere sanacije podrazumevaju prirodni oporavak oštećenih delova prirode i njihove funkcije;

2) mere rehabilitacije podrazumevaju prirodni oporavak, koji može uključiti sprovođenje određenih aktivnosti kao što su: uklanjanje faktora koji utiču na pogoršanje stanja prirode, aktivno intervenisanje za ubrzavanje prirodnog oporavka, obnova oštećenih ili ponovno uvođenje zaštićenih vrsta, obnavljanje postojećih staništa, setva ili ponovna sadnja vegetacije;

3) uspostavljanje novog lokaliteta se mora primeniti za slučaj takvog događaja kada se merama sanacije i primarne rehabilitacije ne dostiže prirodni oporavak i obnova delova prirode.

Kompenzacijske mere biće određene i primenjene, za slučaj potrebe i u zavisnosti od predviđenih, procenjenih ili prouzrokovanih oštećenja prirode u koridoru visokonaponskog dalekovoda 110 kV TS „Jagodina 4” – TS „Stenjevac”, odnosno stanja delova prirode u zonama potencijalnih uticaja, u skladu sa smernicama Strateške procene uticaja na životnu sredinu predmetnog planskog dokumenta.

Cilj ekološke kompenzacije na području Prostornog plana, je sanacija i revitalizacija svih degradiranih površina koje nastaju ili mogu nastati u toku intervencija i u toku izvođenja radova na prostoru planiranom za izgradnju visokonaponskog dalekovoda 110 kV TS „Jagodina 4” – TS „Stenjevac”.

Osnovne mere ekološke kompenzacije, koje treba primeniti, u svim zonama intervencije i izvođenja radova na realizaciji visokonaponskog dalekovoda 110 kV TS „Jagodina 4” – TS „Stenjevac”:

1) posle završenih radova, izvršiti biološku revitalizaciju površina na prostoru koji je degradiran i neplanski oštećen;

2) preporuka je sprovođenje svih aktivnosti koje doprinose vizuelno-estetskom poboljšanju vrednosti područja, kroz rekultivaciju, odnosno obnovu pedološkog i vegetacionog pokrivača;

3) sve aktivnosti na sprovođenju ekološke kompenzacije vršiti u skladu sa uslovima nadležnog Zavoda za zaštitu prirode.

4. Zaštita i korišćenje nepokretnih kulturnih dobara

Na osnovu uslova čuvanja, održavanja i korišćenja i merama zaštite kulturnih dobara, koje je dostavila nadležna institucija, u području Prostornog plana se nalaze 2 kulturna dobra i 25 arheoloških lokaliteta.

U koridoru planiranog visokonaponskog voda 110 kV nisu identifikovana nepokretna kulturna dobra. Najbliži lokalitet je Šančevi na Ivankovcu, kulturno dobro – znamenito mesto od velikog značaja.

Kulturna dobra:

1) Šančevi na Ivankovcu koji su utvrđeni za kulturno dobro – znamenito mesto Rešenjem Zavoda za zaštitu i naučno proučavanje spomenika kulture NRS br. 233/50 od 8. marta 1950. godine i utvrđeni za znamenito mesto od velikog značaja Odlukom o utvrđivanju nepokretnih kulturnih dobara od izuzetnog značaja i od velikog značaja („Službeni glasnik SRS”, br. 14/79 i 30/89);

2) Stara upravna zgrada poljoprivrednog dobra u Dobričevu koja je utvrđena za spomenik kulture odlukom SO Ćuprija objavljenom u „Službenom glasniku opštine Ćuprija”, broj 7/80 od 31. decembra 1980. godine.

Arheološki lokaliteti:

1) „Gradina”, KO Majur, Jagodina;

2) „Vecina mala”, KO Majur, Jagodina;

3) „Dvorište M. Veselinovića”, KO Majur, Jagodina;

4) „Njiva”, KO Majur, Jagodina;

5) „Krečana”, KO Majur, Jagodina;

6) „Njiva Ž. Miladinovića”, KO Majur, Jagodina;

7) „Obala Lugomira”, KO Majur, Jagodina;

8) „Padina–Selište”, KO Majur, Jagodina;

9) „Okućnica D. Veselinovića”, KO Majur, Jagodina;

10) „Jabučar”, KO Majur, Jagodina;

11) „Gilje”, KO Mijatovac, Ćuprija;

12) „Ledine”, KO Mijatovac, Ćuprija;

13) „Selište”, KO Mijatovac, Ćuprija;

14) „Selište”, KO Isakovo, Ćuprija:

15) „Staro Isakovo”, KO Isakovo, Ćuprija;

16) „Stubline”, KO Supska, Ćuprija;

17) „Vrh”, KO Kovanica, Ćuprija;

18) „Klisura”, KO Kovanica, Ćuprija;

19) „Đula”, KO Kovanica, Ćuprija;

20) srednjevekovna nekropola, KO Bigrenica, Ćuprija;

21) izvor Nemanja, KO Paljane, Ćuprija;

22) „Petrovčić”, KO Popovnjak, Despotovac;

23) ostaci crkvine van sela, KO Popovnjak, Despotovac;

24) crkvina Sv. Pantelejmona, KO Resavica, Despotovac;

25) „Selište”, KO Stenjevac, Despotovac.

Nije dozvoljeno prevođenje dalekovoda preko parcela koje su u obuhvatu nepokretnih kulturnih dobara, niti u granicama zahvata njihove zaštićene okoline.

Opšte mere zaštite nepokretnih kulturnih dobara i dobara koja uživaju prethodnu zaštitu:

1) kulturna dobra se ne smeju oštetiti ili uništiti, niti promeniti namenu bez saglasnosti nadležne službe zaštite;

2) sve intervencije (u enterijeru i eksterijeru), koje bi se obavljale na kulturnim dobrima, moraju imati uslove i saglasnosti nadležnih zavoda;

3) kulturna dobra se ne smeju otuđiti bez ostvarivanja prava preče kupovine koje je ustanovljeno zakonom u korist nadležne službe zaštite;

4) vlasnik, odnosno korisnik kulturnog dobra nema prava da raskopava, ruši, prepravlja, preziđuje ili vrši bilo kakve radove koje mogu dovesti do oštećenja kulturnog dobra ili narušiti njegova svojstva;

5) vlasnik, odnosno držalac kulturnog dobra dužan je da ga sa izuzetnom pažnjom čuva i održava i sprovodi utvrđene mere zaštite, kao i da obaveštava nadležni Zavod o svim pravnim ili fizičkim promenama u vezi sa kulturnim dobrom ili njegovom zaštićenom okolinom;

6) vlasnik, odnosno držalac kulturnog dobra nema prava da koristi ili upotrebljava kulturno dobro u svrhe koje nisu u skladu sa njegovom prirodom, namenom i značajem;

7) držalac je dužan da vrši kontinuirano tekuće održavanje kulturnog dobra, uz održavanje autentičnog izgleda koji objekti imaju;

8) držalac kulturnog dobra je dužan da na vreme obaveštava nadležne službe o eventualnim oštećenjima objekta i njegove okoline;

9) konzervatorsko-restauratorske elaborate koji sadrže ispitivačke radove, metodologiju intervencija, način čuvanja i prezentacije nepokretnog kulturnog dobra, neophodno je izraditi pod uslovima i stručnim nadzorom službe zaštite;

10) fotografsko ili filmsko snimanje nepokretnih kulturnih dobara koje zahteva montažu skela, kulisa ili druge tehničke opreme, korišćenje kranova, upotrebu rasvetnih tela ukupne snage preko dva kilovata ili posebne intervencije na kulturnom dobru, odnosno njegovoj zaštićenoj okolini, može se vršiti samo na osnovu uslova nadležnog zavoda za zaštitu spomenika kulture.

Opšte mere zaštite zaštićene okoline nepokretnih kulturnih dobara:

1) zabranjuju se radovi koji mogu da naruše stabilnost nepokretnog kulturnog dobra, kao što su geomehanička, sondažna ispitivanja ili druga iskopavanja bilo kakve vrste;

2) kompletno uređenje celokupnog prostora zaštićene okoline u skladu sa propisanim uslovima službe zaštite kulturnih dobara, Zavoda za zaštitu prirode i drugih nadležnih institucija;

3) projekti uređenja moraju da sadrže podatke i detalje oblikovanja slobodnih zelenih površina, popločanja svih staza i prilaza, rasvete različitog tipa, urbanog mobilijara sa svojevrsnom opremom i dr.;

4) obavezno planiranje površina za stacionarni saobraćaj (namenjen objektima iz, gore navedenog, prostora), kao i reviziju šeme saobraćaja uopšte, kako bi se poboljšali pristupi i veze;

5) potrebno je kontinuirano održavanje celokupne zone zaštite, a od strane nadležnih službi, pod uslovima, propisima i nadzorom nadležne službe zaštite;

6) svi elementi urbanog mobilijara koji se postavljaju u zaštićenoj okolini spomenika kulture (popločavanje, klupe, osvetljenje) moraju dobiti uslove i saglasnost nadležne službe zaštite;

7) eventualna izgradnja u ovoj zoni podleže posebnim uslovima i saglasnostima nadležne službe zaštite.

Mere zaštite arheoloških lokaliteta:

1) u zoni arheoloških lokaliteta planirano je obavljanje arheoloških istraživanja pre izvođenja zemljanih radova na osnovu kojih će se propisati posebne mere zaštite u skladu sa otkrivenim nalazima;

2) troškovi arheoloških istraživanja padaju na teret investitora;

3) na KO Ćuprija (van grad) i u okolini arheoloških lokaliteta na ostalom delu Prostornog plana, planirano je obavljanje arheološkog praćenja izvođenja zemljanih radova na iskopu za potrebe planirane izgradnje;

4) troškovi nadzora nad izvođenjem radova padaju na teret investitora;

5) investitor je dužan da obavesti Zavod za zaštitu spomenika kulture u Kragujevcu, 15 dana pre početka planiranih radova;

6) ukoliko se u toku izvođenja građevinskih i drugih radova naiđe na arheološka nalazišta ili arheološke predmete, izvođač radova je dužan da odmah, bez odlaganja prekine radove i obavesti nadležni zavod za zaštitu spomenika kulture, i da preduzme mere da se nalaz ne uništi i ne ošteti i da se sačuva na mestu i u položaju u kome je otkriven;

7) ukoliko se tokom zemljanih radova naiđe na arheološki materijal, neophodno je sprovesti arheološka istraživanja, troškovi arheoloških istraživanja, konzervacije otkrivenih nalaza, zaštite i čuvanja eventualnih nepokretnih arheoloških ostataka padaju na teret investitora, pod uslovima koje propisuje nadležni Zavod za zaštitu spomenika kulture;

8) planirana je konzervacija i održavanje arheološkog nasleđa na mestu nalaza (in situ);

9) planirana je eventualna izmena trase planirane izgradnje u slučaju otkrića arheološkog nasleđa (bilo tokom sprovođenja arheoloških istraživanja ili tokom izvođenja građevinskih radova) koje ne može biti uklonjeno arheološkim iskopavanjima (nalazi arhitekture) ili premešteno u okviru zasebnog postupka izmeštanja kulturnih dobara definisanog zakonom;

10) za područje Prostornog plana van zona arheoloških lokaliteta obavezno poštovanje člana 109. Zakona o kulturnim dobrima („Službeni glasnik RS”, br. 71/94, 52/11 – dr. zakon, 99/11 – dr. zakon, 6/20 – dr. zakon, 35/21 – dr. zakon, 129/21 – dr. zakon i 76/23 – dr. zakon), koji glasi: „Ako se u toku izvođenja radova naiđe na arheološka nalazišta ili arheološke predmete, izvođač radova je dužan da odmah, bez odlaganja, prekine radove i obavesti nadležan Zavod za zaštitu spomenika kulture i da preduzme mere da se nalaz ne uništi i ne ošteti i da se sačuva na mestu i u položaju u kome je otkriven”.

5. Zaštita od elementarnih nepogoda, tehničko-tehnoloških nesreća i korišćenje i uređenje prostora od interesa za odbranu zemlje

Opšte mere zaštite od elementarnih nepogoda (požari, poplave, zemljotresi, ekstremne padavine i klimatski uslovi i sl.), tehničko-tehnoloških nesreća (hazardi industrijskih postrojenja, infrastrukturnih sistema i sl.) i ratnih dejstava odnose se na: 1) korišćenje prostora u skladu sa Prostornim planom i njegovim prirodnim karakteristikama – izbegavanje intervencija na većim nagibima terena, u plavnim zonama i neposrednoj okolini eksploatacije sirovina, zaštićenim područjima i sl.; 2) uspostavljanje planskog upravljanja šumama sa preventivnim merama i biološko-tehničkim merama protiv većih šteta u slučaju pojave požara; formiranje zaštitnih šumskih pojasa; 3) planska kontrola gradnje u zoni poplavnog talasa; 4) organizacija i korišćenje prostora ne sme prouzrokovati velike koncentracije stanovništva; treba podsticati disperziju stanovanja, naseljskih funkcija i privrednih delatnosti; 5) funkcionalno zoniranje izgrađenog prostora – lociranje većih privrednih zona i objekata na potrebnoj udaljenosti od zona stanovanja i drugih objekata sa mogućom većom koncentracijom stanovništva (sportski objekti i sl.), racionalno lociranje objekata zdravstvene zaštite, objekata posebne namene, i sl.; 6) uspostavljanje funkcionalne saobraćajne mreže, sa alternativnim pravcima i dovoljnom širinom saobraćajnica za nesmetan pristup i prolaz u slučaju ruševina; izmeštanje tranzitnog saobraćaja izvan gradskog i drugih većih i turističkih naselja; 7) obezbeđivanje alternativnog vodosnabdevanja i očuvanje bunara; 8) obezbeđivanje dvostrukog napajanja električnom energijom; uspostavljanje manjih energetskih sistema koji mogu samostalno napajati najvažnije potrošače; 9) obezbeđivanje efikasnog sistema komunikacija i 10) u slučaju ratnih dejstava, sklanjanje stanovništva se vrši u skloništima i u rovovskim zaklonima.

6. Uticaj na funkcionisanje naselja

Područje Prostornog plana obuhvata delove teritorija grada Jagodine i opština Ćuprija i Despotovac. Planirana trasa, većim delom, prelazi izvan građevinskih područja naselja, preko poljoprivrednog i šumskog zemljišta. Manjim delom prelazi preko građevinskog područja naselja Majur, delu gde se dalekovod uvodi u TS 400/110 kV „Jagodina 4”, ukršta se sa krajnjim južnim delom građevinskog područja naselja Supska i preklapa u delu sa područjem industrijske zone „Dobričevo”.

Prema popisu iz 2022. godine, na području naselja u obuhvatu Prostornog plana živelo je oko 13.253 stanovnika. Mreža naselja na području Prostornog plana obuhvata segmente mreže naselja čiji su centri Jagodina, Ćuprija i Despotovac, a izborom trase dalekovoda pretežno preko poljoprivrednog i šumskog zemljišta, minimizirani su uticaji na funkcionisanje naselja.

Određeni uticaji na delove naselja ispoljiće se nakon izgradnje dalekovoda i uspostavljanja zaštitnog pojasa, zbog ograničenja koja proizilaze iz režima korišćenja prostora. Ovi uticaji su, izborom trase, svedeni na manje delove prostora, samo u delu uvođenja u transformatorske stanice.

7. Odnos prema drugim tehničkim sistemima

7.1. Položaj koridora u odnosu na saobraćajnu infrastrukturu

Drumski saobraćaj

Prema važećim propisima o kategorizaciji državnih puteva, u području Prostornog plana nalaze se:

1) državni put IA reda broj A1: državna granica sa Mađarskom (granični prelaz Horgoš) – Novi Sad – Beograd – Niš – Vranje – državna granica sa Severnom Makedonijom (granični prelaz Preševo), deonica broj 1083/1084 – od početnog čvora A141 petlja „Jagodina” kod km 336+654 do završnog čvora A142 petlja „Ćuprija” kod km 349+455;

2) državni put IIA reda broj 158: Mala Krsna – Velika Plana – Batočina – Jagodina – Ćuprija – Paraćin – Ražanj – Aleksinac – Niš – Klisura – Leskovac, deonica broj 15809, od početnog čvora 15805 „Jagodina (Bresje)” kod km 78+816 do završnog čvora 15806 „Mijatovac” kod km 82+197;

3) državni put IIA reda broj 160: Požarevac–Žabari–Svilajnac–Despotovac–Dvorište–Resavica–Senje–Ćuprija, deonica broj 16010, od početnog čvora 16007 „Dvorište” kod km 76+702 do završnog čvora 16008 „Stranac” kod km 98+561;

4) državni put IIA reda broj 186: Ćuprija–Virine–Despotovac–Dvorište–Vodna–Krepoljin), deonica broj 18601 od početnog čvora 15808 „Ćuprija (Despotovac)” kod km 0+000 do završnog čvora 16005 „Despotovac” kod km 21+914;

5) državni put IIB reda broj 383: Svilajnac–Bresje–Duboka–Glogovac–Krušar–Ćuprija), deonica broj 38302 od početnog čvora 18501 „Glogovac” kod km 32+108 do završnog čvora 15807 „Ćuprija (Glogovac)” kod km 46+034.

Planirana trasa dalekovoda se ukršta ili se paralelno vodi sa trasama državnih putev, i to:

1) km 81+155 državnog puta IIA reda broj 158 – ukršta se sa predmetnim putem;

2) km 343+709 državnog puta IA reda broj A1 – ukršta se sa predmetnim putem;

3) od km 343+917 do km 346+956 državnog puta IA reda broj A1 – vodi se paralelno sa predmetnim putem, na rastojanju od oko 315 m;

4) km 44+142 državnog puta IIB reda broj 383 – ukršta se sa predmetnim putem;

5) od km 2+594 do km 3+760 državnog puta IIA reda broj 186 – vodi se paralelno sa predmetnim putem, na rastojanju od oko 65 m;

6) km 3+790 državnog puta IIA reda broj 186 – ukršta se sa predmetnim putem;

7) od km 3+813 do km 7+678 državnog puta IIA reda broj 186 – vodi se paralelno sa predmetnim putem, na rastojanju od oko 60 m;

8) od km 78+032 do km 78+158 državnog puta IIA reda broj 160 – vodi se paralelno sa predmetnim putem, na rastojanju od oko 58 m;

9) km 77+237 državnog puta IIA reda broj 160 – ukršta se sa predmetnim putem.

Planirani dalekovod se ukršta ili paralelno vodi sa trasama opštinskih i nekategorisanih puteva (detaljniji podaci su dati u Tabeli 28).

Železnički saobraćaj

U obuhvatu Prostornog plana nalazi sledeća javna železnička infrastruktura:

1) magistralna dvokolosečna elektrificirana železnička pruga 102: Beograd Centar – Rasputnica „G” – Rakovica – Mladenovac – Lapovo – Niš – Preševo – državna granica – (Tabanovce);

2) lokalna jednokolosečna neelektrificirana železnička pruga 311: Markovac–Svilajnac–Despotovac–Resavica.

Koridor planiranog dalekovoda ukršta se:

1) na području KO Mijatovac, sa magistralnom dvokolosečnom elektrificiranom železničkom prugom 102: Beograd Centar – Rasputnica „G” – Rakovica – Mladenovac – Lapovo – Niš – Preševo – državna granica – (Tabanovce), na kojoj je organizovan javni putnički i teretni saobraćaj;

2) na području KO Resavica sa lokalnom jednokolosečnom neelektrificiranom železničkom prugom 311: Markovac–Svilajnac–Despotovac–Resavica.

Na osnovu razvojnih planova upravljača železničke infrastrukture, važeće planske dokumentacije i Nacionalnog programa javne železničke infrastrukture za period 2022–2026. planira se:

1) rekonstrukcija, izgradnja i modernizacija postojećih pruga Koridora H (E-70 i E-85) kroz Srbiju u dvokolosečne elektrificirane pruge visokih performansi za brzine 160–200 km/h, za mešoviti (putnički i teretni) saobraćaj i kombinovani transport;

2) međunarodni značaj pružnog pravca Beograd–Niš E-85 (Koridor H), koja predstavlja deo železničkog tranzitnog koridora za vezu Zapadne i Centralne Evrope sa Grčkom, Turskom i Bliskim Istokom, potvrđen je Panevropskim prioritetnim koridorima i Sporazumima (AGC, AGTC, SEECP), kojima se definišu planovi i standardi razvoja Transevropske železničke mreže, a koje je u vidu Zakona ratifikovala Republika Srbija. Pruga ima visok nacionalni značaj, istaknut kroz Prostorni plan Republike Srbije. Povezuje dva velika grada i železnička čvora: Beograd i Niš, kao i veliki broj naselja i industrijskih centara u koridoru pruge;

3) u toku je izrada izmena i dopuna Prostornog plana područja posebne namene infrastrukturnog koridora železničke pruge Beograd–Niš u skladu sa Odlukom o izradi Prostornog plana područja posebne namene infrastrukturnog koridora železničke pruge Beograd–Niš („Službeni glasnik RS”, broj 38/19) i Odluke o izradi Strateške procene uticaja Prostornog plana područja posebne namene infrastrukturnog koridora železničke pruge Beograd–Niš na životnu sredinu („Službeni glasnik RS”, broj 14/19), kao i Prostornog plana područja posebne namene infrastrukturnog koridora železničke pruge Beograd Centar – Resnik – Mladenovac – Velika Plana, koji će biti sa direktnim sprovođenjem. Takođe, u toku je izrada Studije opravdanosti i Idejnog projekta za rekonstrukciju i izgradnju železničke dvokolosečne pruge Beograd Centar – Rasputnica „G” – Rakovica – Mladenovac – Lapovo – Niš – Preševo – državna granica – (Tabanovce), deonice Beograd Centar – Rasputnica „G” – Rakovica – Mladenovac – Lapovo – Niš, koji priprema konzorcijum PPF9;

4) projekat obuhvata rekonstrukciju postojeće dvokolosečne pruge sa elementima trase za brzine do 200 km/h na minimum 50% trase pruge, dozvoljeno osovinsko opterećenje od 225 KN, 80 KN/m, (kategorija D4), slobodnim profilom koji odgovara tovarnom profilu GC radi omogućavanja intermodalnog transporta robe na Koridoru H, kao i opremanje pruge sistemom ETCS – L2 i modernizaciju telekomunikacionih uređaja i postrojenja;

5) „Infrastruktura železnice Srbije” AD zadržava zemljište na kojem se nalaze kapaciteti javne železničke infrastrukture, kao javno građevinsko zemljište sa namenom za železnički saobraćaj i realizaciju razvojnih programa železnice.

Vazdušni saobraćaj

U obuhvatu Prostornog plana nalazi se aerodrom Ćuprija, čija je referentna tačka ARP 43°56’26.37»S 21°24’32.02»I. Na osnovu izdatih uslova za potrebe izrade Prostornog plana od nadležne institucije (Direktorat civilnog vazduhoplovstva Republike Srbije), planirani visokonaponski dalekovod 110 kV ne ugrožava površi za zaštitu od prepreka koje su uspostavljene oko aerodroma.

7.2. Položaj koridora u odnosu na vodoprivrednu infrastrukturu

U obuhvatu Prostornog plana, izgrađeni su zaštitni vodni objekti u sklopu vodne jedinice „Velika Morava – Jagodina, Svilajnac”, sektor odbrane M.6. – deonica M.6.2. Zaštitni vodni objekti 6. – Levi nasip uz Lugomir od ušća u Veliku Moravu do sela Majur, 10,10 km, 7. – Desni nasip uz Lugomir od yšća u Veliku Moravu do sela Majur, 10,10 km i 8. – Levi nasip uz Veliku Moravu od ušća Lugomira do sela Mijatovac, 9,50 km (Naredba o utvrđivanju Operativnog plana za odbranu od poplava za 2024. godinu („Službeni glasnik RS”, broj 117/23)).

Vodotoci I reda u obuhvatu Prostornog plana su reka Velika Morava, reka Lugomir i reka Ravanica.

Vodotoci II reda u obuhvatu Prostornog plana su Đorđev potok, Mućava, Brestovački potok, Vodični potok, Mirosava, Suvi potok, Medarski potok, Virinski potok, Čimarski potok, Moštanička reka, Kovanička reka, Rešetarski potok, Šišmanovački potok i Resavica.

Koridor planiranog dalekovoda se ukršta sa hidrološki većim i manjim vodotocima u slivu reke Velike Morave. Od značajnijih, izdvajaju se: Velika Morava, Suvi potok, Medarski potok, Rešetarski potok, Šišmanovački potok i Resavica.

Izgradnja visokonaponskog voda, koji se postavlja nadzemno ne ugrožava javnu vodovodnu i kanalizacionu mrežu. Prilikom građenja temelja stubova visokonaponskog voda neophodno je obezbediti da se ne vrši ugrožavanje javne mreže, uz eventualno izmeštanje delova mreže o trošku investitora građenja visokonaponskog voda, ukoliko se naknadno utvrdi da je izgrađena ova vrsta infrastrukture u planskom području.

7.3. Položaj koridora u odnosu na drugu elektroenergetsku infrastrukturu

U obuhvatu predmetnog Prostornog plana, nalazi se transformatorska stanica (TS) 400/110 kV „Jagodina 4ˮ, koja je u vlasništvu „Elektromreža Srbije” AD.

Pored ove transformatorske stanice nalaze se i trase dalekovoda:

1) 400 kV br. 423/1 TS „Kragujevac 2” – TS „Jagodina 4”;

2) 400 kV br. 423/2 TS „Jagodina 4” – TS„ “Niš 2”;

3) 110 kV br. 105/3 TS „Jagodina 4” – TS „Jagodina 1”;

4) 110 kV br. 1141 /1 TS „Jagodina 1” – TS „Jagodina 4”;

5) 110 kV br. 123/6 TS „Jagodina 2” – TS „Jagodina 4”;

6) 110 kV br. 105/2 TE „Morava” – TS „Jagodina 4”;

7) 110 kV br. 1141/2 TS „Jagodina 4” – TS „Ćuprija”;

8) 110 kV br. 152/4 TS „Paraćin 1” – TS „Jagodina 4”;

9) 110 kV br. 1142 TS „Ćuprija” – TS „Stenjevac”.

Prema uslovima „Elektromreža Srbije” AD planirane su sledeće aktivnosti:

1) DV 110 kV TS „Jagodina 4” – TS „Stenjevac”, koji je predmet razrade u ovom Prostornom planu;

2) priključni vod za TS 110/35 kV „Despotovac”. Priključenje će se obaviti po principu „ulaz–izlaz”, rasecanjem druge deonice dalekovoda TS „Stenjevac” – TS „Jagodina 4”. Okvirna dužina trase je 6 km;

3) DV 2h400 kV TS „Jagodina 4” – TS „Požarevac 3”. Izgradnja novog dvosistemskog 400 kV dalekovoda kojim bi se postojeća TS „Jagodina 4” povezala sa budućom TS „Požarevac 3”;

4) rekonstrukcija DV 110 kV br. 123/1/2/3/5/6 (pravac TE „Kolubara A” – TS „Aranđelovac” – TS „Topola” – TS „Kragujevac 2” – TS „Jagodina 2” – TS „Jagodina 4”). Potpuna rekonstrukcija 110 kV dalekovoda, uz povećanje poprečnog preseka provodnika;

5) rekonstrukcija DV 110 kV br. 105/2 TE „Morava” – TS „Jagodina 4”. Rekonstrukcija postojećeg dalekovoda sa zamenom betonskih stubova (95 stubova) i adaptacija deonica na kojima postoje čelično-rešetkasti stubovi (83 stuba), uz ugradnju OPGW zaštitne užadi;

6) priključni vod za TS 110/35 kV „Paraćin 4” (Zmič). Priključenje će se obaviti po principu „ulaz–izlaz” na DV 110 kV br. 152/4 TS „Jagodina 4” – „Paraćin 1”;

7) uvođenje DV 110 kV br. 105/2 TE „Morava” – TS „Jagodina 4” u TS „Jagodina 3”. Predviđa se uvođenje dalekovoda DV 110 kV br. 105/2 TE „Morava” – TS „Jagodina 4” u TS „Jagodina 3” po principu „ulaz–izlaz”;

8) priključni vodovi za TS 110/20 kV „Svilajnac”. Uvođenje DV 110 kV br. 105/2 TE „Morava” – TS „Jagodina 4” i DV 110 kV br. 105/1 TE „Morava” – TS „Petrovac” u TS „Svilajnac” se vrši dvosistemskim vodovima;

9) VE „Čestobrodica” – Priključenje VE „Čestobrodica” će se obaviti po principu „ulaz–izlaz” na 400 kV DV br. 423/2 TS „Jagodina 4” – TS „Niš 2”, uz izgradnju PRP 400 kV „Čestobrodica”.

Pored ovih objekata, u procesu priključenja na prenosni sistem se nalaze i sledeći objekti:

1) vetroelektrana (VE) „Juhor” – Ova elektrana će se priključiti direktno na TS „Jagodina 4” na 110 kV naponskom nivou;

2) solarna elektrana (SE) „Agrosolar” – Ova elektrana će se priključiti na prenosni sistem po principu „ulaz–izlaz” na DV 110 kV br. 123/5 TS „Kragujevac 2” – TS „Jagodina 2”, uz izgradnju PRP 110 kV.

Trasa predmetnog dalekovoda se delom vodi paralelno sa dalekovodima:

1) DV 400 kV br. 423/2;

2) DV 110 kV br. 152/4;

3) DV 110 kV br. 1141/2;

4) DV 110 kV br. 1142.

Trasa predmetnog dalekovoda ukršta DV 110 kV br. 152/4 u rasponu 52–53 i DV 110 kV br. 1141/2 u rasponu 16–17.

Ukrštaji i paralelno vođenje planiranog dalekovoda su usklađeni sa postojećim i planiranim nadzemnim vodovima prenosnog sistema.

U postojećim i planiranim koridorima dalekovoda se mogu izvoditi sanacije, adaptacije i rekonstrukcije zbog potreba intervencija ili revitalizacije sistema.

Prema uslovima „Elektroprivrede Srbije” AD (u daljem tekstu: EPS AD), na teritoriji obuhvata Prostornog plana se ne nalaze postojeći objekti za proizvodnju električne energije iz njihove nadležnosti, ali je u planovima poslovanja EPS AD, planirana izgradnja HE Mijatovac (brana i akumulacija) u okviru sistema hidroelektrana na Velikoj Moravi za koji je planirana izrada posebnog planskog dokumenta. S obzirom na to da je brana HE „Mijatovac” planirana na stacionaži km 142+000 od ušća Velike Morave u Dunav, predmetni dalekovod 110 kV će se nalaziti izvan uticaja ove brane. Takođe, u granicama obuhvata Prostornog plana se ne nalaze objekti za proizvodnju uglja iz nadležnosti EPS AD, a nisu predviđene ni aktivnosti u vezi eksploatacije uglja u planovima poslovanja EPS AD.

Trasa planiranog dalekovoda 110 kV ukršta se ili paralelno vodi sa sledećim nadzemnim vodovima distributivnog sistema koji su u nadležnosti „Elektrodistribucija Srbije” DOO, ogranak „Elektrodistribucija Jagodina”:

1) DV 35 kV TS 110/35 kV „Jagodina 1” – TS 35/10 kV „Despotovac”, ukrštanje i paralelno vođenje;

2) DV 10(20) kV „Rakitovo 8”, deonica Končarevo–Mijatovac, ukrštanje;

3) DV 10 kV „pravac Supska”, deonica Nadvožnjak–Supska, ukrštanje;

4) DV 10 kV „pravac Jovac”, ogranak za TS 10/0,4 kV Rubin, ukrštanje i paralelno vođenje;

5) DV 10 kV „pravac Dvorište–Jezero”, deonica, ukrštanje na više lokacija;

6) DV 10 kV „pravac ŠIK–Dvorište”, ukrštanje i

7) pojedinačni niskonaponski vodovi 0,4 kV sa izolovanim i neizolovanim provodnicima, ukrštanje.

Ovi dalekovodi su u funkciji i od značaja za napajanje konzuma u naseljima i sadržajima van naselja.

Planira se rekonstrukcija TS 110/35 kV „Stenjevac”, što podrazumeva izgradnju drugog dalekovodnog polja 110 kV, kao i povezivanje buduće transformatorske stanice 110/h kV „Ćuprija 2” (po sistemu ulaz–izlaz), čija je izgradnja predviđena u planovima „Elektromreža Srbije” AD, na potezu Dobričevo.

Trasa planiranog dalekovoda 110 kV ukršta se ili paralelno vodi i sa podzemnim elektroenergetskim vodovima naponskog nivoa 10 kV i 0,4 kV. Izgradnja novih podzemnih vodova će se odvijati u skladu sa planovima nadležnih elektrodistributivnih preduzeća.

7.4. Položaj koridora u odnosu na elektronsku komunikacionu infrastrukturu

U obuhvatu Prostornog plana nalaze se objekti fiksne elektronske komunikacione (EK) mreže sa EK kanalizacijom i kablovskom infrastrukturom i objekti bežične EK mreže i RR koridori.

Planirani dalekovod se ukršta sa objektima fiksne elektronske komunikacione (EK) mreže u nadležnosti Preduzeća za telekomunikacije „Telekom Srbija” AD 064 i 065 – u daljem tekstu: „Telekom Srbijaˮ) i „SERBIA BROADBAND” – SRPSKE KABLOVSKE MREŽE DOO Beograd.

U fazi izrade tehničke dokumentacije, eventualne kolizije između trase planiranog dalekovoda i objekata fiksne elektronske komunikacione (EK) mreže razrešavaće se proračunima uticaja elektroenergetskih vodova na EK vodove, za kablove koji su u zoni uticaja. Na mestima gde se dalekovod ukršta sa postojećim vazdušnim EK kablovima, potrebno je isti zameniti adekvatnim podzemnim kablom.

Planirani dalekovod se ukršta sa RR koridorima bežične EK mreže.

U fazi izrade tehničke dokumentacije, eventualne kolizije između lokacija stubova dalekovoda i radiorelejnih veza, razrešavaće se u saradnji sa odgovarajućim operatorom, koji će na osnovu dostavljene dokumentacije proveravati da li stub može biti smetnja funkcionisanja veza i izdavati saglasnost na tehničku dokumentaciju.

Teritoriju obuhvata Prostornog plana pokriva emisiona stanica „Jagodina Crni vrh”, s tim da se područje Prostornog plana ne ukršta sa radiorelejnim koridorima JP „Emisiona tehnika i veze”, pa nema kolizija sa planiranim koridorom dalekovoda 110 kV.

7.5. Položaj koridora u odnosu na gasovodnu infrastrukturu

U obuhvatu Prostornog plana, izveden je i u funkciji magistralni gasovod granica Bugarske – granica Mađarske, deonica 1 faza 4. Magistralni gasovod je izgrađen od čeličnih cevi prečnika Ø 1219 mm i postavljen je podzemno na dubini od 1,0 m mereno od vrha cevi do nivoa terena. Gasovod ima katodnu zaštitu, a maksimalni radni pritisak gasovoda je 74 bar. Paralelno sa gasovodom su izgrađena dva optička kabla u PE cevima na osnom rastojanju od 3,0 m i 6,0 m sa desne strane od ose gasovoda u pravcu ka Mađarskoj. Optički kablovi su na dubini od minimalno 0,8 m.

Trasa magistralnog gasovoda je definisana Uredbom o utvrđivanju Prostornog plana područja posebne namene magistralnog gasovoda granica Bugarske – granica Mađarske.

Za deonicu 1 faza 4 magistralnog gasovoda granica Bugarske – granica Mađarske izdata je upotrebna dozvola ROP-MSGl-23046-IUP-9/2020 (broj 351-04-01496/2020-14) od 29. decembra 2020. od strane Ministarstva građevinarstva, saobraćaja i infrastrukture. Položaj izvedenog gasovoda i optičkih kablova unet je u katastar vodova rešenjem RGZ, Odeljenje za katastar vodova Kragujevac, broj 956-02-3-304-5962/2020 od 25. februara 2021. godine.

Planirana trasa dalekovoda se ukršta sa gasovodom na teritoriji KO Ivankovac (opština Ćuprija), na stacionaži gasovoda km 96+300, pod uglom od 72°.

U obuhvatu Prostornog plana se nalazi i magistralni gasovod MG 08 V. Orašje – Paraćin, pritiska većeg od 16 bar i prečnika Ø 457 mm, u nadležnosti „Transportgas Srbija” D.O.O. Planirana trasa dalekovoda se ukršta sa ovim gasovodom pod uglom od 62°.

Planirani dalekovod se ukršta i sa distributivnom gasovodnom mrežom pritiska do 16 bar koja je u nadležnosti JP „Srbijagas”, i to:

1) distributivna gasna mreža od polietilenskih cevi maksimalnog radnog pritiska (MOR) 4 bar, DGM „Ćuprija”, Mijatovac;

2) distributivni gasovod od čeličnih cevi MOR 16 bar, gradski gasovod Ćuprije, prečnika Ø 168,3 mm;

3) DGM „Ćuprija”, Supska, od polietilenskih cevi MOP 4 bar;

4) DGM „Ćuprija”, Dobričevo, od polietilenskih cevi MOP 4 bar;

5) DGM „Ćuprija”, Bigrenica, od polietilenskih cevi MOP 4 bar (ukrštanje na tri lokaliteta).

7.6. Položaj koridora u odnosu na planirani
produktovod

U području Prostornog plana, planira se izgradnja sistema produktovoda, kojim bi se transportovala motorna goriva, prema Uredba o utvrđivanju Prostornog plana područja posebne namene sistema produktovoda kroz Republiku Srbiju (Sombor – Novi Sad – Pančevo – Beograd – Smederevo – Jagodina – Niš).

Trasa planiranog dalekovoda 110 kV će se paralelno voditi sa planiranim produktovodom, u dužini od oko 3 km, kroz teritorije KO Mijatovac, KO Supska i KO Ćuprija (van grad) u opštini Ćuprija, a ukrštaće se sa planiranim produktovodom u KO Mijatovac (opština Ćuprija). S obzirom na to da je izgradnja planiranog produktovoda još uvek vremenski nedefinisana, tačna pozicija ukrštanja sa planiranim dalekovodom će se utvrditi prilikom projektovanja produktovoda.

7.7. Ukrštanje planiranog 110 kV dalekovoda sa infrastrukturom

Tabela 30. Tabelarni prikaz ukrštanja koridora planiranog visokonaponskog dalekovoda sa vodnim objektima i drugim infrastrukturnim sistemima po jedinicama lokalnih samouprava i katastarskim opštinama

8. Upotreba zemljišta

U području Prostornog plana, zemljište će se koristiti, u najvećoj meri kao poljoprivredno, šumsko i građevinsko zemljište, a manjim delom kao vodno zemljište.

Planskim rešenjem u ovom prostornom planu ne menja se način korišćenja zemljišta, već se u koridoru dalekovoda određuje režim korišćenja zemljišta, u propisanim zonama zaštite.

Tabela 31. Tabelarni prikaz površina zemljišta u okviru obuhvata prostornog plana

2 Površina je uneta prema podacima iz dostavljenih uslova Javnog preduzeća „Srbijašume”, broj 10047 od 2. jula 2024. godine.

3 Površina za reku Veliku Morave je preuzeta iz važećeg Prostornog plana opštine Ćuprija („Službeni glasnik opštine Ćuprija”, broj 13/11) i dostupnog ortofoto snimka.

4 Površina za staro korito reke Velika Morava je preuzeta iz važećeg Prostornog plana opštine Ćuprija.

5 Površine za potoke i ostale vodotokove su preuzete iz dostavljenih podataka Republičkog geodetskog zavoda.

6 Površina je preuzeta iz važećeg Prostornog plana opštine Ćuprija.

7 Površina je preuzeta iz važećeg Prostornog plana grada Jagodina („Službeni glasnik grada Jagodina”, broj 4/13).

8 Uneta površina je površina preuzeta iz važećeg Plana generalne regulacije gradskog naselja Ćuprija („Službeni glasnik opštine Ćuprija”, broj 2/12, 9/18, 23/19 – ispr., 46/20, 11/22 i 20/24) i umanjena za površinu katastarske opštine Ćuprija grad, koja nije u obuhvatu predmetnog prostornog plana.

9 Površina je preuzeta iz važećeg Plana generalne regulacije za naselje Mijatovac („Službeni glasnik opštine Ćuprija”, broj 34/14).

10 Površina je preuzeta iz važećeg Plana generalne regulacije za naselje Supska u opštini Ćuprija („Službeni glasnik opštine Ćuprija”, broj 36/14).

11 Površine su preuzete iz važećih prostornih planova za Ćupriju i Despotovac, Prostorni plan opštine Ćuprija („Službeni glasnik opštine Ćuprija”, broj 13/11) i Prostorni plan opštine Despotovac („Opštinski službeni glasnik”, br. 3/09, 6/09, 7/09 i 10/12).

12 Uneta površina je površina preuzeta iz važećeg Plana detaljne regulacije „Industrijski park Dobričevo” („Službeni glasnik opštine Ćuprija”, br. 43/19, 38/20 i 11/21) i umanjena za površinu koja se preklapa sa građevinskim područjem gradskog naselja Ćuprija i za površinu Industrijskog parka koji je na teritoriji katastarske opštine Senje, koja nije u obuhvatu predmetnog Prostornog plana.

13 Površina je preuzeta iz važećeg Prostornog plana opštine Ćuprija.

14 Površina je preuzeta iz važećeg Plana detaljne regulacije radne zone u KO Mijatovac u opštini Ćuprija („Službeni glasnik opštine Ćuprija”, broj 5/22).

15 U izračunavanju koridora javnih puteva za državni put IA reda – autoput E-75 uzet je putni pojas širine od 60 m.

16 U izračunavanju koridora javnih puteva za državne puteve II reda uzet je putni pojas širine 10m .

17 U izračunavanju koridora pruge uzet je pružni pojas širine 16 m.

IV. PRAVILA UREĐENjA I PRAVILA GRAĐENjA

1. Pravila uređenja sa bilansom površina posebne namene

Osnovna namena u području detaljne razrade je posebna namena u okviru poljoprivrednog, šumskog, vodnog i građevinskog zemljišta, na kome je planirano građenje energetskog objekta od javnog interesa, visokonaponskog voda 110 kV, koga čine stubovi dalekovoda i provodnici, za zaštitnim i izvođačkim pojasom dalekovoda.

Režimi korišćenja prostora (zaštitna zona i izvođački pojas dalekovoda)

Planirano je da se duž trase novog linijskog infrastrukturnog objekta – visokonaponskog voda 110 kV, formiraju zaštitna zona i izvođački pojas koji iznose:

1) zaštitna zona18, ukupne širine oko 60,0 m (2x30,0 m od ose dalekovoda);

2) izvođački pojas, širine oko 10,0 m (2x5,0 m od ose dalekovoda).

Zaštitni pojas dalekovoda

Zaštitni pojas dalekovoda je zona u kojoj se utvrđuju posebna pravila i uslovi korišćenja i uređenja prostora, u cilju obezbeđenja, pre svega preventivnog, tehničkog obezbeđenja za nesmetano funkcionisanje elektroenergetskog objekta, dalekovoda 110 kV i zaštite okruženja od mogućih uticaja dalekovoda. Prilikom uspostavljanja zaštitnog pojasa dalekovoda ne vrši se promena namene zemljišta, niti trajna promena vlasništva nad obuhvaćenim nepokretnostima (vrši se samo nepotpuna eksproprijacija, odnosno uspostavlja pravo stvarne službenosti).

U slučaju gradnje u zaštitnom pojasu dalekovoda potrebna je saglasnost „Elektromreža Srbijeˮ AD pri čemu važe sledeći uslovi:

1) saglasnost se daje na Elaborat koji investitor planiranih objekata treba da obezbedi, a koji izrađuje ovlašćena projektna organizacija;

2) sadržaj Elaborata i mere koje se propisuju prilikom projektovanja i pre i za vreme izvođenja radova propisuje vlasnik instalacije, a na osnovu važeće zakonske regulative.

U blizini dalekovoda, a van zaštitnog pojasa, potrebno je razmotriti mogućnost uticaja dalekovoda na potencijalno planirane objekte od elektroprovodnog materijala i potencijalno planirane telekomunikacione vodove (osim optičkih kablova).

––––––––––––––

18 U okviru zaštitne zone, prema članu 218. Zakona o energetici uspostavlja se zaštitni pojas za nadzemni elektroenergetski vod naponskog nivoa 110 kV, sa svake strane voda od krajnjeg faznog provodnika, koji ima širinu od 25 m.

Ukoliko postoje metalni cevovodi, u zavisnosti od naseljenosti područja, potrebno je analizirati induktivni uticaj na maksimalnoj udaljenosti do 1.000 m od ose dalekovoda. Ovaj uticaj, u zavisnosti od specifične otpornosti tla i naseljenosti područja, potrebno je analizirati na maksimalnoj udaljenosti do 3.000 m, od ose dalekovoda u slučaju gradnje telekomunikacionih vodova.

U slučaju da se iz elaborata utvrdi kolizija dalekovoda i planiranih objekata sa pratećom infrastrukturom i ukoliko se utvrdi javni (opšti) interes planiranog objekta i dostavi nalog mera za izmeštanje (rekonstrukciju ili adaptaciju) od strane nadležnih organa, potrebno je da se:

1) pristupi sklapanju Ugovora o poslovno-tehničkoj saradnji radi regulisanja međusobnih prava i obaveza između „Elektromreža Srbije” AD i svih relevantnih pravnih subjekata u realizaciji projekta adaptacije ili rekonstrukcije dalekovoda;

2) o trošku Investitora planiranih objekata potrebno je da se uradi tehnička dokumentacija za adaptaciju ili rekonstrukciju i dostavi „Elektromreža Srbije” AD na saglasnost;

3) o trošku Investitora planiranih objekata, eventualna adaptacija ili rekonstrukcija dalekovoda (odnosno otklanjanje svih kolizija konstatovanih Elaboratom) izvrši pre početka bilo kakvih radova na planiranim objektima u neposrednoj blizini dalekovoda;

4) pre početka bilo kakvih radova u blizini dalekovoda o tome obaveste predstavnici „Elektromreža Srbije” AD.

Izvođački pojas dalekovoda

Izvođački pojas se definiše kao prostor neposredno uz dalekovod, u okviru zaštitnog pojasa, u kome se utvrđuju posebna pravila korišćenja i uređenja za potrebe izgradnje dalekovoda. U izvođačkom pojasu dalekovoda obezbeđuje se prostor za postavljanje stubova (prema tehničkoj dokumentaciji) dalekovoda, službenosti prolaza za potrebe izvođenja radova, nadzor i redovno održavanje instalacija dalekovoda.

Tabela 32. Bilans površina namene u okviru obuhvata detaljne razrade

2. Pravila građenja

2.1. Pravila građenja za dalekovod

Izrada tehničke dokumentacije i izgradnja se vrše u svemu prema važećoj zakonskoj regulativi iz predmetne oblasti.

U zaštitnom pojasu ispod, iznad ili pored elektroenergetskog objekta mogu se graditi objekti, izvoditi druge radnje ili zasađivati drveće i drugo rastinje, ako te radnje nisu u suprotnosti sa planskim aktom, namenom zemljišta, propisima o izgradnji objekata, uslovima propisanim zakonom ili tehničkim normativima i drugim propisima.

Konačan izbor provodnika, zaštitnog užeta i stubova, izvršiće se prilikom izrade tehničke dokumentacije.

Postavljanje stubova dalekovoda se vrši u okviru izvođačkog pojasa.

Stubovi će biti ugaono-zatezni i noseći, a tačna visina biće određena tehničkom dokumentacijom za predmetni dalekovod, prema izdatim uslovima nadležnih institucija i tehničkim zahtevima, u vezi obezbeđenja sigurnosnih visina i sigurnosnih udaljenosti instalacije visokonaponskog voda.

Temelji stubova su, po pravilu, armirano betonski, a dubina fundiranja, način izrade i tip temelja se bliže definišu u tehničkoj dokumentaciji, na osnovu očekivanog opterećenja i inženjerskogeološkog ispitivanja terena.

U zaštitnom pojasu dalekovoda se ne menja namena zemljišta. Za kolski prevoz opreme i delova instalacije visokonaponskog voda, predviđeno je korišćenje najkraćih prilaza sa javnih i nekategorisanih puteva, a formiranje prilaza ili gradilišta izvan izvođačkog pojasa uslovljeno je saglasnošću vlasnika/korisnika ili ustanovljavanjem službenosti prolaza.

Predmetni dalekovod predstavlja linijski infrastrukturni objekat javne namene, za koji se može utvrditi javni interes.

2.2. Pravila ukrštanja i paralelnog vođenja koridora sa drugim infrastrukturnim sistemima i objektima

Ukrštanje, približavanje i paralelno vođenje dalekovoda sa ostalim infrastrukturnim sistemima se izvodi u skladu sa tehničkim propisima, a u fazi izrade tehničke dokumentacije, potrebno je obraditi i međusobni uticaj, u slučaju paralelnog vođenja i ukrštanja sa drugim infrastrukturnim vodovima, uz pribavljanje saglasnosti preduzeća nadležnog za predmetnu instalaciju.

Ukrštanje, približavanje i paralelno vođenje dalekovoda sa objektima i instalacijama rešavaće se u skladu sa važećim zakonskim propisima iz predmetne oblasti i izdatim uslovima nadležnih institucija. Po potrebi, za bliže rešavanje navedenih situacija, u sklopu izrade tehničke dokumentacije za predmetni dalekovod, radi se posebna tehnička dokumentacija u formi elaborata na koji se obezbeđuje saglasnost nadležnog vlasnika/upravljača konkretnog objekta/instalacije. Elaborat, pored tehničkog rešenja, po potrebi može obuhvatiti i proračun međusobnog uticaja u različitim režimima i uslovima rada.

S obzirom na predmet razrade u ovom Prostornom planu, mreža i kapaciteti javne saobraćajne, kao i komunalne i tehničke infrastrukture su zahvaćeni u meri da se obezbedi usaglašavanje sa planiranom izgradnjom dalekovoda 110 kV.

Ukoliko se propisani/zahtevani uslovi ne mogu ispuniti, investitor izgradnje dalekovoda sprovodi odgovarajuće mere tehničke zaštite, uključujući i mogućnost, privremenog ili trajnog izmeštanja lokalnih instalacija. Izvođač radova je u obavezi da pravovremeno obavesti nadležna preduzeća o početku i trajanju radova na postavljanju dalekovoda i, po potrebi, obezbedi njihov nadzor.

2.2.1. Pravila usaglašavanja sa saobraćajnom infrastrukturom

Drumski saobraćaj

Pored državnog puta obezbeđuje se zaštitni pojas tako da prvi sadržaji objekata visokogradnje moraju biti udaljeni minimalno 40 m od granice putnog zemljišta državnog puta IA reda, 20 m od granice putnog zemljišta državnog puta IB reda i 10 m od granice putnog zemljišta državnog puta IIA i IIB reda.

U zaštitnom pojasu pored javnog puta van naselja, zabranjena je izgradnja građevinskih ili drugih objekata, kao i građenje i postavljanje postrojenja, uređaja i instalacija, osim izgradnje saobraćajnih površina pratećih, funkcionalnih, sadržaja javnog puta, kao i postrojenja, uređaja i instalacija koji služe potrebama javnog puta i saobraćaja na javnom putu.

U zaštitnom pojasu pored javnog puta van naselja, mogu da se grade linijski infrastrukturni objekti komunalne i tehničke infrastrukture, uz izdavanje uslova i saglasnosti upravljača državnog puta, odnosno upravljača puta u opštinskoj nadležnosti.

Uslovi za nadzemno vođenje instalacija u odnosu na državne puteve:

1) stubove planirati izvan zaštitnog pojasa državnih puteva (40 m mereno od granice putnog zemljišta državnog puta IA reda, 20 m mereno od granice putnog zemljišta državnog puta IB reda i 10 m mereno od granice putnog zemljišta državnog puta IIA i IIB reda), a u slučaju da je visina stuba veća od propisane širine zaštitnog pojasa državnog puta, rastojanje predvideti na minimalnoj udaljenosti za visinu stuba, mereno od granice putnog zemljišta;

2) obezbediti sigurnosnu visinu od 7 m mereno od najviše kote kolovoza do lančanice, pri najnepovoljnijim temperaturnim uslovima.

Opšti uslovi za postavljanje podzemnih instalacija:

1) usaglasiti trase instalacija sa planiranim profilima državnih puteva, u skladu sa važećom planskom dokumentacijom;

2) trase novih instalacije moraju se projektno usaglasiti sa postojećim i planiranim instalacijama, u zoni državnih puteva.

Uslovi za podzemno ukrštanje instalacija sa državnim putevima:

1) da se ukrštanje sa putem predvidi isključivo mehaničkim podbušivanjem ispod trupa puta, upravno na put, u propisanoj zaštitnoj cevi;

2) zaštitna cev mora biti projektovana na celoj dužini između krajnjih tačaka poprečnog profila puta, uvećana za po 3 m sa svake strane državnog puta;

3) zaštitna cev mora biti projektovana na celoj dužini između ograde državnog puta IA reda, uvećana za po 3 m sa svake strane;

4) minimalna dubina instalacija i zaštitnih cevi od najniže kote kolovoza državnog puta do gornje kote zaštitne cevi iznosi minimalno 1,80 m;

5) minimalna dubina instalacija i zaštitnih cevi, od najniže kote kolovoza državnog puta do gornje kote zaštitne cevi, iznosi minimalno 1,35 m;

6) minimalna dubina predmetnih instalacija i zaštitnih cevi ispod putnog kanala za odvodnjavanje (postojećeg ili planiranog) od kote dna kanala do gornje kote zaštitne cevi iznosi 1,20 m.

Uslovi za paralelno podzemno vođenje instalacija sa državnim putevima:

1) instalacije planirati na minimalnoj udaljenosti od 3 m mereno od krajnje tačke poprečnog profila državnog puta;

2) instalacije planirati na minimalnoj udaljenosti od 3 m mereno na spoljnu stranu od ograde državnog puta IA reda;

3) ne dozvoljava se vođenje instalacija po bankini, po kosinama nasipa državnog puta, kroz jarkove i kroz lokacije koje mogu inicirati otvaranje klizišta ili ugroziti kosine nasipa državnog puta, a posebno one koje mogu direktno ili indirektno ugroziti elemente putnog profila državnog puta;

4) ispod kolskih prilaza i saobraćajnih priključaka planirati postavljanje instalacija kroz zaštitnu cev;

5) instalacije planirati tako da ne ugrožavaju postojeću saobraćajnu signalizaciju, opremu puta, odvodnjavanje i održavanje državnog puta.

Prilikom podzemnog postavljanja instalacija pored i ispod javnog puta u nadležnosti lokalne uprave, potrebno je poštovati sledeće uslove:

1) ukrštanje instalacija sa putem se planira podbušivanjem sa postavljanjem iste u propisnu zaštitnu cev ili raskopavanjem predmetnog puta;

2) minimalna dubina instalacija i zaštitnih cevi od najniže kote kolovoza do gornje kote zaštitne cevi iznosi 1,0 m;

3) pri paralelnom vođenju, instalacije se mogu postaviti u okviru putne parcele (pri čemu nije dozvoljeno trasiranje instalacija kroz usek ili nasip), bez ugrožavanja poprečnog profila predmetnog puta, kao i sistema odvođenja atmosferskih voda, a ukoliko nije moguće ispuniti ovaj uslov, mora se projektovati i izvesti adekvatna zaštita trupa predmetnog puta.

Pri trasiranju nadzemnih instalacija pored i ispod javnog puta u nadležnosti lokalne uprave, potrebno je poštovati sledeće uslove:

1) prilikom postavljanja stubova dalekovoda pored javnih puteva, stubovi dalekovoda moraju da budu udaljeni od ivice putnog pojasa (putne parcele), minimum 10 m, a izuzetno ova udaljenost se može smanjiti na 5,0 m;

2) ukrštanje trase dalekovoda i javnih puteva planirati tako da se ne ugrožava funkcionalnost puta, uz obezbeđenje sigurnosne visine od najviše kote kolovoza do lančanice, pri najnepovoljnijim temperaturnim uslovima (minimalno 7,0 m), u skladu sa propisima iz predmetne oblasti.

Železnički saobraćaj:

1) železničko zemljište mora ostati javno građevinsko zemljište sa postojećom namenom za javni železnički saobraćaj i realizaciju razvojnih programa železnice. Sve katastarske parcele čiji je korisnik „Infrastruktura železnice Srbije” AD ili na kojima je upisana pruga kao objekat, ne mogu biti predmet parcelacije ili preparcelacije ili predmet rešavanja imovinsko-pravnih odnosa;

2) moguće je planirati izgradnju visokonaponskog dalekovoda 110 kV tako da se nadzemna trasa novoplaniranog dalekovoda ukrsti sa predmetnim prugama pod uglom ne manjim od 45°;

3) na mestu nadzemnog ukrštaja sa trasom predmetnih železničkih pruga, planirati da minimalna sigurnosna visina visokonaponskog dalekovoda 110 kV ne bude manja od 14 m mereno od gornje ivice šine do najniže tačke provodnika dalekovoda;

4) stubove dalekovoda u zoni ukrštaja sa prugom planirati na udaljenosti od minimalno 25 m mereno upravno na osu najbližeg koloseka predmetnih železničkih pruga;

5) pristup stubovima dalekovoda, planirati isključivo preko postojećih putnih prelaza, kako u fazi izgradnje tako i u fazi eksploatacije istih;

6) ukoliko se planira podzemni ukrštaj novoplaniranog dalekovoda sa predmetnim železničkim prugama, isti planirati pod uglom od 90°, a kabl dalekovoda položiti u zaštitne cevi odgovarajućeg prečnika;

7) zaštitnu cev ispod trupa železničke pruge postaviti utiskivanjem, pomoću hidraulične prese ili burgije, na dubini od minimum 1,8 m od gornje ivice praga do gornje ivice zaštitne cevi, odnosno na minimum 1,2 m od najniže kote terena van trupa pruge do gornje ivice zaštitne cevi;

8) zaštitnu cev u ukrštaju sa železničkom prugom postaviti u kontinuitetu ispod postojećeg koloseka;

9) ukoliko se planira paralelno podzemno vođenje trase dalekovoda sa železničkom prugom Markovac–Svilajnac–Despotovac–Resavica, planirati postavljanje kabla na udaljenosti većoj od 8 m mereno upravno na osu koloseka predmetne pruge, odnosno van pružnog pojasa predmetne pruge;

10) kabl postaviti na dubini od minimalno 0,8 m mereno od najniže kote terena;

11) objekte koji su sastavni deo prenosnog sistema (transformatorske stanice) moguće je planirati na rastojanju većem od 25 m od spoljne ivice pružnog pojasa predmetnih železničkih pruga;

12) za vreme postavljanja i nakon puštanja u eksploataciju visokonaponskog dalekovoda ne planirati formiranje deponija otpada i slično, kao i izlivanje otpadnih voda u infrastrukturnom pojasu pruga. Ne planirati postavljanje znakova, izvora jake svetlosti ili bilo kojih uređaja i sprava koje bojom, oblikom ili svetlošću smanjuju vidljivost železničkih signala ili koje mogu dovesti u zabunu radnike u vezi značenja signalnih znakova;

13) odvodnjavanje površinskih voda sa predmetnog prostora mora biti kontrolisano i rešeno tako da se vodi na suprotnu stranu od trupa predmetnih železničkih pruga;

14) na osnovu propisa o planiranju i izgradnji, „Infrastruktura železnice Srbije” AD kao imalac javnih ovlašćenja, ima obavezu utvrđivanja uslova za izgradnju objekata, odnosno izdavanje lokacijskih uslova, građevinske i upotrebne dozvole, uslova za priključenje na infrastrukturnu mrežu, kao i za upis prava svojine na izgrađenom objektu. U skladu sa tim, svi elementi za izgradnju transformatorske stanice, ukrštaj dalekovoda sa predmetnim prugama ili izgradnju pristupne saobraćajnice će biti definisani u okviru posebnih tehničkih uslova „Infrastruktura železnice Srbije” AD kroz objedinjenu proceduru.

2.2.2. Pravila usaglašavanja sa vodovodnim i kanalizacionim instalacijama

Izgradnja visokonaponskog voda, koji se postavlja nadzemno ne ugrožava javnu vodovodnu i kanalizacionu mrežu. Prilikom izgradnje temelja stubova dalekovoda neophodno je obezbediti da se ne vrši ugrožavanje javne mreže, uz eventualno izmeštanje delova mreže o trošku investitora izgradnje dalekovoda, ukoliko se, prilikom izrade tehničke dokumentacije, utvrdi da je to neophodno.

2.2.3. Pravila usaglašavanja sa drugom elektroenergetskom infrastrukturom

Prilikom planiranja predmetnog dalekovoda, obezbeđena je usaglašenost, u skladu sa važećim propisima, druge postojeće elektroenergetske infrastrukture.

U toku procesa projektovanja nadzemnog voda 110 kV, u odnosu na postojeće elektroenergetske vodove, potrebno je ispuniti sve tehničke uslove, saglasno važećim propisima iz predmetne oblasti.

U slučaju potrebe za izmeštanjem postojećih vodova, mora da se obezbede alternativne trase i infrastrukturni koridori uz prethodnu saglasnost upravljača elektroenergetskog voda koji se izmešta. Troškove izmeštanja i izgradnje snosi investitor objekta zbog čije izgradnje se vrši izmeštanje.

Za sva ukrštanja sa 35 kV, 10 kV i 0,4 kV vodovima potrebno je izraditi Elaborat ukrštanja planiranog dalekovoda sa ovim vodovima.

Prilikom projektovanja i izgradnje poštovati sve uslove date u važećoj zakonskoj regulativi iz predmetne oblasti.

Ukrštanje visokonaponskog voda sa drugim visokonaponskim vodom i njihovo međusobno približavanje:

1) sigurnosna visina voda iznosi 2,5 m, a sigurnosna udaljenost 1,0 m. Ovi uslovi moraju biti ispunjeni i kad na gornjem vodu ima dodatnog opterećenja, a na donjem vodu nema;

2) vod višeg napona postavlja se, po pravilu, iznad voda nižeg napona;

3) gornji vod mora se izgraditi sa električno pojačanom izolacijom;

4) najmanja međusobna udaljenost provodnika paralelnih vodova mora biti jednaka udaljenosti iz čl. 30. i 32. Pravilnika o tehničkim normativima za izgradnju nadzemnih elektroenergetskih vodova nazivnog napona od 1 kV do 400 kV („Službeni list SFRJ”, broj 65/88 i „Službeni list SRJ”, broj 18/92). Pri najvećem otklonu provodnika jednog voda zbog dejstva vetra, mora se proveriti da međusobna udaljenost provodnika paralelnih vodova nije manja od sigurnosnih razmaka za viši napon, s tim da ne sme biti manja od 70 cm kad provodnici drugog voda nisu otklonjeni.

Ukrštanje visokonaponskog voda sa niskonaponskim vodom i njihovo međusobno približavanje:

1) prelazak niskonaponskog voda preko visokonaponskog voda nije dozvoljen;

2) sigurnosna visina voda iznosi 2,5 m, a sigurnosna udaljenost 2,0 m;

3) gornji vod mora se izgraditi sa električno pojačanom izolacijom;

4) iznad niskonaponskih provodnika moraju se postaviti dva obostrano uzemljena sigurnosna užeta čija računska sila kidanja (mehanička čvrstoća) iznosi najmanje 1000 daN;

5) zaštitna užad iznad niskonaponskih vodova ne moraju se postavljati ako su za visokonaponski vod ispunjeni sledeći uslovi:

(1) da je izolacija u rasponu ukrštanja električno i mehanički pojačana;

(2) da normalno dozvoljeno naprezanje ne prelazi 1/3 (prekidne čvrstoće provodnika i zaštitne užadi);

(3) da je raspon ukrštanja ograničen nosećim stubovima, a sigurnosna visina iznosi najmanje 2 m i kad u prelaznom rasponu postoji dodatno opterećenje, a u susednim rasponima nema dodatnog opterećenja na provodnicima i zaštitnoj užadi;

6) najmanja međusobna udaljenost provodnika paralelnih vodova mora biti jednaka udaljenosti iz čl. 30. i 32. Pravilnika o tehničkim normativima za izgradnju nadzemnih elektroenergetskih vodova nazivnog napona od 1 kV do 400 kV;

7) pri najvećem otklonu provodnika jednog voda zbog dejstva vetra mora se proveriti da međusobna udaljenost provodnika paralelnih vodova nije manja od sigurnosnog razmaka za viši napon, s tim da ne sme biti manja od 70 cm kad provodnici drugog voda nisu otklonjeni;

8) niskonaponski vod mora se opremiti odvodnicima prenapona na početku i na kraju deonice voda koja je na zajedničkim stubovima sa visokonaponskim vodom, kao i na svakom eventualnom ogranku.

2.2.4. Pravila usaglašavanja sa elektronskom komunikacionom infrastrukturom

Pravila usaglašavanja sa elektronskom komunikacionom infrastrukturom su:

1) kako se na više deonica planiranog dalekovoda nalaze EK kablovi koji će biti pod dodatnim uticajem dalekovoda, neophodno je da ovlašćena projektantska organizacija, prema odgovarajućim standardima izvrši proračun uticaja EE vodova na EK vodove za kablove koji su u zoni uticaja;

2) u skladu sa odgovarajućim standardima, EK podzemni kablovi treba da budu udaljeni od stubova elektroenergetskih vodova najmanje 10 m za nazivne napone od 110 kV;

3) u skladu sa odgovarajućim standardima, proračun induktivnog uticaja vrši se za rastojanja približavanja do 2000 m. U gusto naseljenim područjima proračun se vrši do 250 m;

4) ako proračun pokaže da su vrednosti opasnog ili ometajućeg napona veće od standardima dozvoljenih, projektant je u obavezi da predloži tehničko rešenje zaštite EK kablova;

5) investitor je u obavezi da dostavi izrađeni elaborat proračuna i zaštite EK kablova i postrojenja „Telekom Srbijaˮ, Službi za planiranje i izgradnju mreže Beograd i Službi za planiranje i izgradnju mreže Niš, radi kontrole i izdavanja saglasnosti na isti;

6) nakon izdavanja saglasnosti „Telekom Srbija” na elaborat o proračunu uticaja i zaštite EK kablova (zavisno od rezultata) izdaće se konačni uslovi i saglasnost na trasu dalekovoda;

7) u slučaju nepoštovanja uslova „Telekom Srbija” investitor snosi sve posledice i troškove sanacije i gubitke u saobraćaju za vreme prekida, koji budu nastali na EK postrojenjima, kablovima, osoblju i korisnicima telekomunikacionih usluga na područjima izloženim dodatnim uticajima EE vodova;

8) izvođač radova je u obavezi da prilikom izvođenja radova u skladu sa propisima definisanim merama zaštite preduzme sve potrebne mere radi obezbeđenja EK kablova;

9) prilikom projektovanja i izgradnje telekomunikacionih instalacija poštovati svu važeću zakonsku regulativu iz ove oblasti.

Zaštita kablova koji se ne izmeštaju:

1) planiranim radovima ne sme doći do ugrožavanja mehaničke stabilnosti i tehničkih karakteristika postojećih EK objekata i kablova, ni do ugrožavanja normalnog funkcionisanja EK saobraćaja, i mora uvek biti obezbeđen adekvatan pristup postojećim kablovima, radi njihovog redovnog održavanja i eventualnih intervencija;

2) pre početka izvođenja radova, potrebno je, u saradnji sa nadležnom službom „Telekom Srbijaˮ izvršiti identifikaciju i obeležavanje trase postojećih podzemnih EK kablova, u zoni planiranih radova (pomoću instrumenta tragača kablova i po potrebi probnim iskopima na trasi), kako bi se utvrdio njihov tačan položaj, dubina i eventualna odstupanja od trasa definisanih izdatim uslovima. Takođe je o početku izvođenja radova potrebno obavestiti „SERBIA BROADBAND” – SRPSKE KABLOVSKE MREŽE DOO Beograd;

3) projektant, odnosno izvođač radova je u obavezi da poštuje važeće tehničke propise u vezi sa dozvoljenim rastojanjima planiranog objekta od postojećih EK objekata i kablova;

4) zaštitu i obezbeđenje postojećih EK objekata i kablova treba izvršiti pre početka bilo kakvih građevinskih radova i preduzeti sve potrebne i odgovarajuće mere predostrožnosti kako ne bi, na bilo koji način, došlo do ugrožavanja mehaničke stabilnosti, tehničke ispravnosti i optičkih karakteristika postojećih EK objekata i kablova;

5) građevinske radove u neposrednoj blizini postojećih EK objekata i kablova vršiti isključivo ručnim putem bez upotrebe mehanizacije i uz preduzimanje svih potrebnih mera zaštite (obezbeđenje od sleganja, probni iskopi i sl.);

6) u slučaju eventualnog oštećenja postojećih EK objekata i kablova ili prekida EK saobraćaja usled izvođenja radova, izvođač radova je dužan da „Telekom Srbijaˮ, odnosno „SERBIA BROADBAND” – SRPSKE KABLOVSKE MREŽE DOO Beograd nadoknadi celokupnu štetu po svim osnovama (troškove sanacije i naknadu gubitka usled prekida EK saobraćaja);

7) ukoliko u toku važenja ovih uslova nastanu promene koje se odnose na situaciju trase – lokaciju predmetnog objekta, investitor/izvođač radova je u obavezi da promene prijavi i zatraži izmenu uslova;

8) ukoliko predmetna izgradnja uslovljava zamenu postojećih kablova, kablovima sa povećanim redukcionim faktorom ili izmeštanje postojećih EK objekata/kablova neophodno je uraditi tehničko rešenje/ projekat izmeštanja, zaštite i obezbeđenja postojećih EK kablova, u saradnji sa nadležnom službom „Telekom Srbijaˮ. Takvo tehničko rešenje, mora biti sastavni deo projekta za građevinsku dozvolu za navedeni objekat. Ukoliko se za predmetne radove ne radi projekat za građevinsku dozvolu, to ne oslobađa investitora obaveze da izradi tehničko rešenje/ projekat izmeštanja, zaštite i obezbeđenja postojećih EK kablova i da na njega traži saglasnost „Telekom Srbija”.

9) radovi na zaštiti i obezbeđenju, odnosno radovi na zameni postojećih kablova, kablovima sa povećanim redukcionim faktorom ili izmeštanju postojećih EK objekata i kablova, izvode se o trošku investitora. Obaveza investitora je i da reguliše imovinsko – pravne odnose i pribavi potrebne saglasnosti za buduće trase EK kablova, pre početka radova na njihovom izmeštanju;

10) ukoliko se za predmetne radove ne radi projekat za građevinsku dozvolu, a izgradnja uslovljava izmeštanje postojećih EK objekata u obimu koji izlazi iz obuhvata postojećih građevinskih i upotrebnih dozvola za EK objekte, investitor je obavezan da uradi projekat izmeštanja EK objekata sa svim potrebnim saglasnostima i uslovima za dobijanje upotrebne dozvole;

11) izmeštanje treba izvršiti na bezbednu trasu, pre početka radova na izgradnji za koju se traže uslovi.

2.2.5. Pravila usaglašavanja sa gasovodnom infrastrukturom

Pravila usaglašavanja sa gasovodnom infrastrukturom:

1) potrebno je poštovati sva propisana rastojanja od gasnih instalacija i u svemu se pridržavati Pravilnika o uslovima za nesmetan i bezbedan transport prirodnog gasa gasovodima pritiska većeg od 16 bar („Clužbeni glasnik RS”, broj 49/25) i Tehničkih uslova za izgradnju gasovoda i objekata u zaštitnom pojasu gasovodnih objekata.

Pojas neposredne zaštite gasovoda, odnosno eksploatacioni pojas je obostrano od ose gasovoda u širini od 25 m.

Eksploatacioni pojas transportnog gasovoda koji je u nadležnosti „Transportgas Srbija” DOO je ukupne širine 12 m, a širina zaštitnog pojasa u kome nije dozvoljena izgradnja objekata za stanovanje i boravak ljudi iznosi ukupno 60 m.

U eksploatacionom pojasu gasovoda mogu se graditi samo objekti koji su u funkciji gasovoda. Izgradnja ostalih objekata je zabranjena. U ovom pojasu je zabranjeno izvoditi radove i druge aktivnosti (postavljanje transformatorskih stanica, pumpnih stanica, podzemnih i nadzemnih rezervoara, stalnih kamp mesta, vozila za kampovanje, kontejnera i sl.) izuzev poljoprivrednih radova dubine do 0,5 m bez pismenog odobrenja operatora transportnog sistema.

Stubovi dalekovoda ne mogu se postavljati u eksploatacionom pojasu gasovoda.

U eksploatacionom pojasu gasovoda zabranjeno je saditi drveće i drugo rastinje čiji koreni dosežu dubinu veću od 1 m, odnosno, za koje je potrebno da se zemljište obrađuje dublje od 0,5 m.

Na ukrštanju gasovoda sa putevima, prugama, vodotokovima, kanalima, nadzemnim dalekovodima, naftovodima, produktovodima i drugim gasovodima, ugao ose gasovoda prema tim objektima mora da iznosi između 60° i 90°.

Na ukrštanju gasovoda sa državnim putevima I i II reda i autoputevima, kao i vodotokovima sa vodnim ogledalom širim od 5 m, dalekovodima nazivnog napona preko 35 kV, ugao ose gasovoda prema tim objektima po pravilu mora da iznosi 90°.

Ugao ukrštanja gasovoda sa infrastrukturnim objektima iz prethodnog stava, na mestima gde je to tehnički opravdano, dozvoljeno je smanjiti na minimalno 60°.

Za izvođenje ukrštanja gasovoda sa infrastrukturnim objektima iz prethodna dva stava, sa uglom manjim od 60°, potrebno je pribaviti odgovarajuću saglasnost.

Minimalno rastojanje pri ukrštanju podzemnih linijskih infrastrukturnih objekata sa gasovodom je 0,5 m, a kod paralelnog vođenja iznosi 1,0 m.

Rastojanje šahtova od gasovoda mora biti minimum 1,0 m;

2) pojas uže zaštite obostrano od granice eksploatacionog pojasa je širine 75,0 m, tj. granica pojasa uže zaštite je na 100,0 m od ose gasovoda.

U pojasu uže zaštite zabranjena je izgradnja objekata za boravak ljudi.

Izgradnja nove infrastrukture je moguća, uz obavezujući uslov obezbeđenja saradnje sa upravljačem gasovoda;

3) pojas šire zaštite magistralnog gasovoda granica Bugarske – granica Mađarske obostrano od granice pojasa uže zaštite je širine 100,0 m, tj. granica pojasa šire zaštite je na 200,0 m od ose gasovoda.

U pojasu šire zaštite dozvoljena je izgradnja putne i druge infrastrukture. U ovoj zoni se i dalje ne planira nova izgradnja nadzemnih objekata, kako ne bi došlo do promene klase lokacije gasovoda;

4) pojas kontrolisane izgradnje magistralnog gasovoda granica Bugarske – granica Mađarske obostrano od granice pojasa šire zaštite je širine 100,0 m, tj. granica pojasa šire zaštite je na 300,0 m od ose gasovoda.

U pojasu kontrolisane izgradnje zabranjuje se izgradnja objekata i površina javne namene, a spratnost ostalih objekata se ograničava na maksimum prizemlje sa 4 sprata. Izgradnja nadzemnih objekata infrastrukturnih i komunalnih sistema je moguća, uz obaveznu procenu moguće ugroženosti i saglasnost vlasnika gasovoda;

5) na ukrštanju gasovoda sa dalekovodima nazivnog napona preko 35 kV, ugao ukrštanja po pravilu mora da iznosi 90°. Na mestima gde je to tehnički opravdano, dozvoljeno ga je smanjiti na minimalno 60°.

Ugao ukrštanja planiranog dalekovoda sa magistralnim gasovodom granica Bugarske – granica Mađarske je 72°. Prema uslovima br. 194 od 26. juna 2024. godine, „Gastrans” DOO Novi Sad je saglasan da se ukrštanje izvede pod ovim uglom;

6) za lokaciju ukrštanja sa magistralnim gasovodom granica Bugarske – granica Mađarske, u sklopu tehničke dokumentacije neophodno je izraditi Elaborat uticaja dalekovoda na gasovod;

7) minimalna horizontalna rastojanja nadzemne elektro mreže i stubova dalekovoda, računajući od temelja stuba, od podzemnog gasovoda pritiska većeg od 16 bar su:

Tabela 33.

Napomena:

Stub dalekovoda se ne može postaviti u eksploatacionom pojasu, bez obzira na vrednost iz tabele.

Uslovi za izradu tehničke dokumentacije:

1) u okviru izrade tehničke dokumentacije za izgradnju predmetnog dalekovoda, investitor je u obavezi da izradi Elaborat uticaja dalekovoda na magistralni gasovod granica Bugarske – granica Mađarske, na transportni gasovod koji je u nadležnosti „Transportgas Srbija” DOO i na distributivnu gasovodnu mrežu i na transportni gasovod koji je u nadležnosti „Transportgas Srbija” DOO i da ga dostavi upravljaču gasovodne infrastrukture na saglasnost;

2) Elaboratom uticaja dalekovoda na magistralni gasovod granica Bugarske – granica Mađarske definisati i eventualni uticaj novoprojektovanog dalekovoda na postojeći sistem katodne zaštite gasovoda, kao i konkretne mere potrebne za otklanjanje uticaja;

3) ukoliko se Elaboratom predvidi potreba za dodatnim merama zaštite gasovoda, troškove izrade dokumentacije i izvođenja ovih radova snosiće investitor dalekovoda.

Uslovi tokom izvođenja radova kod ukrštanja magistralnog gasovoda granica Bugarske – granica Mađarske sa planiranim dalekovodom:

1) eventualno potrebne dodatne mere zaštite gasovoda predviđene Elaboratom uticaja dalekovoda na gasovod izvršiće izvođač radova o trošku investitora dalekovoda uz prisustvo predstavnika upravljača gasovodne infrastrukture;

2) ukoliko ce javi potreba za izvođenjem zemljanih radova u zoni gasovoda, u pojasu širine po 7 m sa desne strane (gde su postavljeni optički kablovi) i 5 m sa leve strane, računajući od ose gasovoda, predvideti izvođenje svih zemljanih radova ručnim iskopom;

3) u zoni 5 m levo i desno od ose gasovoda ne dozvoljava se nadvišenje (nasipanje postojećeg terena), skidanje humusa, odnosno promena apsolutne kote terena koja je postojala pre izvođenja radova;

4) građevinska mehanizacija mora prelaziti trasu gasovoda na obezbeđenim prelazima urađenim tako da se ne izaziva pojačano mehaničko naprezanje gasovoda;

5) upotreba vibracionih alata u blizini gasovoda je dozvoljena ukoliko ne utiče na mehanička svojstva i stabilnost gasovoda;

6) ukoliko se javi potreba za izvođenjem radova u zonama opasnosti (okolina nadzemnih objekata gasovoda) ili kod oslobođene gasovodne cevi, potrebno je primeniti sve mere za sprečavanje izazivanja eksplozije ili požara: zabranjeno je raditi sa otvorenim plamenom, raditi sa alatom ili uređajima koji mogu pri upotrebi izazvati varnicu, korišćenje vozila koji pri radu mogu izazvati varnicu, korišćenje električnih uređaja koji nisu u skladu sa normativima propisanim u odgovarajućim standardima za protiveksplozivnu zaštitu, odlaganje zapaljivih materija i držanje materija koje su podložne samozapaljenju;

7) ukoliko eventualno dođe do otkopavanja gasovodne cevi i oštećenja izolacije gasovoda o ovome se hitno mora obavestiti upravljač gasovodne infrastrukture radi preduzimanja potrebnih mera koje će se odrediti nakon uvida u stanje na terenu. Eventualne popravke izolacije izvršiće se o trošku investitora.

Uslovi tokom izvođenja radova kod ukrštanja transportnog gasovoda koji je u nadležnosti „Transportgas Srbija” DOO sa planiranim dalekovodom:

1) u pojasu širine po 5 m sa svake strane, računajući od ose transportnog gasovoda, na mestima ukrštanja i paralelnog vođenja, predvideti izvođenje svih zemljanih radova ručnim iskopom. Na rastojanju 1 m do 3 m bliže ivice rova od spoljne ivice gasovoda moguće je predvideti mašinski iskop u slučaju kad se probnim iskopima nedvosmisleno utvrdi tačan položaj gasovoda i kad mašinski iskop odobri „Transportgas Srbija” DOO;

2) ukoliko na mestima ukrštanja i/ili paralelnog vođenja dođe do otkopavanja gasovodne cevi, oštećena izolaciona traka se mora zameniti novom;

3) ukoliko na mestima ukrštanja i/ili paralelnog vođenja dođe do otkopavanja gasovodne cevi i oštećenja gasovoda o ovome se hitno mora obavestiti upravljač gasovodne infrastrukture radi preduzimanja potrebnih mera koje će se odrediti nakon uvida u stanje na terenu;

4) u slučaju oštećenja gasovoda, koje nastane usled izvođenja radova u zoni gasovoda, usled nepridržavanja utvrđenih uslova, kao i usled nepredviđenih radova koji se mogu javiti prilikom izvođenja objekta, investitor je obavezan da snosi sve troškove sanacije na gasovodnim instalacijama i nadoknadi štetu nastalu usled eventualnog prekida distribucije gasa;

5) prilikom izvođenja radova, građevinska mehanizacija mora prelaziti trasu gasovoda na obezbeđenim prelazima, urađenim tako da se ne izaziva pojačano mehaničko naprezanje gasovoda;

6) deo gasovoda koji ostaje ispod saobraćajnice mora biti zaštićen. Zaštitu treba izvesti postavljanjem montažnih armirano-betonskih ploča dimenzija 2,5 m x 1,25 m. Armirano-betonska ploča treba da ima minimalnu debljinu 20 cm i da bude armirana armaturom kvaliteta V500V. Ploče treba postaviti na rastojanju većem od 1,0 m od gornje ivice cevi gasovoda. Ukoliko je nemoguće ispuniti ovaj uslov, neophodno je gasovod zaštititi posebnom armirano-betonskom konstrukcijom koja će „opkoračiti” cev bez kontakta sa njom i preneti opterećenje na tlo levo i desno od cevi, i to u ravni ispod donje ivice cevi, a nikako na vrh cevi;

7) upotreba vibracionih alata u blizini gasovoda je dozvoljena ukoliko ne utiče na mehanička svojstva i stabilnost gasovoda;

8) u zoni 5 m levo i desno od ose gasovoda ne dozvoljava se nadvišenje (nasipanje postojećeg terena), skidanje humusa, odnosno promena apsolutne kote terena koja je postojala pre izvođenja radova;

9) prilikom izvođenja radova u zonama opasnosti i kod oslobođene gasovodne cevi potrebno je primeniti sve mere za sprečavanje izazivanja eksplozije ili požara: zabranjeno je raditi sa otvorenim plamenom, raditi sa alatom ili uređajima koji mogu pri upotrebi izazvati varnicu, korišćenje vozila koji pri radu mogu izazvati varnicu, korišćenje električnih uređaja koji nisu u skladu sa normativima propisanim u odgovarajućim standardima SRPS za protiveksplozivnu zaštitu, odlaganje zapaljivih materija i držanje materija koje su podložne samozapaljenju;

10) investitor je obavezan, u skladu sa zakonom koji uređuje cevovodni transport gasovitih i tečnih ugljovodonika i distribuciji gasovitih ugljovodonika, da deset dana pre početka radova u zaštitnom pojasu gasovoda, obavesti upravljača gasovodne infrastrukture u pisanoj formi.

Uslovi tokom izvođenja radova kod ukrštanja distributivnih gasovoda pritiska do 16 bar sa planiranim dalekovodom:

1) potrebno je poštovati sva propisana rastojanja od gasnih instalacija i u svemu se pridržavati Pravilnika o uslovima za nesmetanu i bezbednu distribuciju prirodnog gasa gasovodima pritiska do 16 bar („Clužbeni glasnik RS”, broj 86/15) i Tehničkih uslova za izgradnju gasovoda i objekata u zaštitnom pojasu gasovodnih objekata;

2) izgradnja novih objekata ne sme ugroziti stabilnost, bezbednost i pouzdan rad gasovoda;

3) minimalna horizontalna rastojanja nadzemne elektro mreže i stubova dalekovoda, računajući od temelja stuba, od podzemnog gasovoda pritiska do 16 bar su:

Tabela 34.

4) u pojasu širine po 3 m sa svake strane, računajući od ose transportnog gasovoda, na mestima ukrštanja i paralelnog vođenja, predvideti izvođenje svih zemljanih radova ručnim iskopom. Na rastojanju 1 m do 3 m bliže ivice rova od spoljne ivice gasovoda moguće je predvideti mašinski iskop u slučaju kad se probnim iskopima nedvosmisleno utvrdi tačan položaj gasovoda i kad mašinski iskop odobri JP „Srbijagas”;

5) ukoliko na mestima ukrštanja i/ili paralelnog vođenja dođe do otkopavanja gasovodne cevi mora se hitno obavestiti JP „Srbijagas” radi preduzimanja potrebnih mera;

6) važe i ostali uslovi tokom izvođenja radova koji su navedeni kod ukrštanja transportnog gasovoda koji je u nadležnosti „Transportgas Srbija” DOO sa planiranim dalekovodom.

2.2.6. Pravila usaglašavanja sa planiranim produktovodom

Prilikom izrade tehničke dokumentacije i izgradnje objekata u zoni produktovoda propisani su sledeći uslovi:

1) prema važećim zakonskim propisima definisani su „radni pojas naftovoda i produktovoda” (propisani minimalni prostor duž trase naftovoda ili produktovoda potreban za njihovu nesmetanu izgradnju ili održavanje) i „zaštitni pojas naftovoda i produktovoda” (propisani prostor širine od po 200 m sa svake strane cevovoda, računajući od ose cevovoda u kome drugi objekti utiču na njihovu sigurnost);

2) zabranjena je izgradnja objekata koji nisu u funkciji obavljanja energetskih delatnosti, kao i izvođenje drugih radova ispod, iznad ili pored energetskih objekata, suprotno zakonu, kao i tehničkim i drugim propisima. Osim toga, moraju se ispoštovati odredbe zakonskih propisa, standarda i tehničkih normativa, koji definišu oblast transporta nafte naftovodima odnosno derivata nafte produktovodima;

3) u pojasu minimalne širine od 41 m na jednu i 41 m na drugu stranu, računajući od ose naftovoda, odnosno produktovoda, zabranjeno je graditi betonske temelje dalekovoda, s obzirom na to da visina budućeg dalekovoda iznosi 38 m (visina dalekovoda +3 m) Takođe, u pojasu širine od 30 m levo i 30 m desno od ose produktovoda, zabranjeno je graditi objekte namenjene za stanovanje ili boravak ljudi radi obavljanja određene delatnosti;

4) pri ukrštanju produktovoda sa budućim elektroenergetskim nadzemnim instalacijama, ugao njihovog ukrštanja treba da bude što bliži 90°, a ne može biti manji od 60°;

5) minimalna rastojanja spoljne ivice podzemnih produktovoda od drugih objekata ili objekata paralelnih sa produktovodom su:

Tabela 35.

6) minimalna rastojanja podzemnih naftovoda i produktovoda od nadzemne elektro mreže i stubova dalekovoda su:

Tabela 36.

7) zemljani radovi u radnom pojasu 5 m levo i 5 m desno od ose produktovoda, moraju se izvoditi ručnim alatom uz obavezno prisustvo nadzornog organa i nadzornika trase radi izbegavanja oštećenja cevovoda, odnosno optičkog kabla. Pri tome u pojasu 0,2 m ispod i iznad cevi izvršiti zatrpavanje peskovitim materijalom. Na udaljenosti 0,3 m od gornje ivice produktovoda postaviti žutu upozornu traku;

8) investitor je dužan da pre izvođenja radova, dostavi „Transnafta” AD Pančevo na konačnu saglasnost izvod iz tehničke dokumentacije koji se odnosi na predmetni produktovod;

9) izvod iz tehničke dokumentacije treba da sadrži projektne uslove izdate od strane „Transnafta” AD Pančevo, kao i:

1) tehnički opis objekta koja se gradi, sa svim relevantnim podacima, kao i opis tehnologije izvođenja radova;

2) situacioni plan (geodetska podloga sa vidljivim katastarskim podacima) na kojoj su:

(1) ucrtani svi objekti u zoni produktovoda i objekta koji se grade, sa legendom,

(2) ucrtana trasa produktovoda sa podacima o cevovodima (naziv, prečnik),

(3) upisano rastojanje produktovoda od objekata koji se grade i navedenim karakterističnim stacionažama;

10) nakon dobijanja konačne saglasnosti, a minimum sedam dana pre početka izvođenja radova u zaštitnom pojasu produktovoda, Investitor je dužan da pismeno obavesti „Transnafta” AD Pančevo koje će odrediti odgovorna lica za vršenje stručnog nadzora sa aspekta bezbednosti i zaštite cevnih instalacija u toku izvođenja radova. Obaveza Investitora je da ishoduje građevinsku dozvolu i izvrši prijavu radova i nakon dobijanja iste dostavi uz pismeno obaveštenje o početku radova;

11) sve štete koje eventualno mogu nastati u toku izvođenja radova i kao posledica loše izvedenih radova, nepridržavanja projekta ili uslova, Investitor je dužan da nadoknadi preduzeću „Transnafta” AD Pančevo;

12) svim promenama koje mogu nastati na ovom delu produktovoda za potrebe „Transnafta” AD Pančevo, Investitor je dužan da se prilagodi sa svojim objektom u određenom roku i o svom trošku;

13) ne smeju se izvoditi radovi kao i druge aktivnosti u zaštitnom pojasu produktovoda, pre nego što se o tome dobiju uslovi i pismeno odobrenje „Transnafta” AD Pančevo. Preduzeće koje je dobilo odobrenje mora prilikom izvođenja radova, odnosno drugih aktivnosti u zaštitnom pojasu produktovoda, sprovoditi mere tehničke zaštite prema uputstvu i uslovima koje je dobilo;

14) investitor je obavezan da izradi crtež izvedenog objekta sa svim podacima neophodnim za unos u katastar nepokretnosti a jedan primerak da dostavi „Transnafta” AD Pančevo.

2.3. Pravila usaglašavanja sa poljoprivrednim, šumskim i vodnim zemljištem

Izgradnja dalekovoda na poljoprivrednom zemljištu uslovljena je očuvanjem namene i funkcionalnosti obuhvaćenih parcela, uz obavezu saniranja ili isplate naknade za pričinjenu štetu na zemljištu i kulturama.

Na šumskom zemljištu, širina proseke kroz šumu, odgovara minimalnoj sigurnosnoj udaljenosti najbližeg provodnika (u neotklonjenom stanju) od 3,0 m od bilo kog dela najbližih stabala. Minimalna sigurnosna udaljenost se mora očuvati i u slučaju pada stabla.

Ukrštanje dalekovoda sa vodotokovima i vodnim zemljištem je uslovljeno obezbeđenjem vodnog režima, zaštite voda i vodnog zemljišta od zagađenja. Za potrebe nesmetanog funkcionisanja, održavanja i nadzora nad vodnim objektima, potrebno je obezbediti sigurnosnu udaljenost stuba dalekovoda (od korita za veliku vodu za vodotoke na kojima ne postoje izgrađeni objekti za zaštitu od poplava, kao i od unutrašnje nožice nasipa, ka branjenom području, za vodotoke na kojima postoje izgrađeni nasipi) i sigurnosnu visinu (rastojanje provodnika od krune nasipa kod regulisanih vodotoka, odnosno od obale korita za veliku vodu kod neregulisanih vodotoka), u skladu sa propisima iz predmetne oblasti i prema vodnim uslovima nadležnog organa za poslove vodoprivrede, izdatim u fazi izrade tehničke dokumentacije.

Zemljište duž vodotoka može se koristiti na način kojim se ne ugrožava sprovođenje odbrane od poplava, i zaštita od velikih voda, tako da se obuhvate propisane zabrane i ograničenja, prava i obaveze za korisnike vodnog zemljišta i vodnih objekata propisane važećim zakonom.

Kod ukrštanja dalekovoda 110 kV sa vodotocima moraju se poštovati sledeći principi i kriterijumi:

1) ugao ukrštanja nadzemnog voda – dalekovoda sa vodotokom ne sme biti manji od 30°;

2) sigurnosna visina iznad obale (prirodna obala, kruna nasipa) vodotoka iznosi minimum 10 m;

3) minimalna udaljenost stubnog mesta dalekovoda od obale vodotoka, ili unutrašnje nožice nasipa je 10 m;

4) minimalna udaljenost dalekovoda od obale vodotoka pri paralelnom vođenju sa vodotokom je 10 m;

5) pri vođenju vodova paralelno sa plovnim rekama i kanalima na potezima dužim od 5 km, udaljenost od obale, odnosno od nasipa ne sme biti manja od 50 m.

Tehničkom dokumentacijom predvideti da prilikom izvođenja radova na izgradnji dalekovoda ne dođe do smanjivanja proticajnog profila vodotoka na mestima ukrštanja dalekovoda i vodotoka. Prilikom izvođenja zemljanih radova (iskop i nasipanja u obalama za potrebe izgradnje), odrediti mesto odlaganja materijala, koje ne sme biti na obalama i u koritu vodotoka.

Planiranim radovima na izgradnji dalekovoda na lokacijama ukrštanja sa vodotokom ne smeju se ugroziti potrebe za vodom uzvodnih i nizvodnih korisnika uz vodotok, ne smeju se izazvati erozivni procesi i destabilizacija terena uzvodno i nizvodno od lokacije ukrštanja.

Tehničkom dokumentacijom predvideti osiguranje planiranih dalekovoda od štetnih dejstava koje mogu nastati od pojave velikih voda.

2.4. Pravila i posebni uslovi i zahtevi za prilagođavanje potrebama odbrane zemlje, zaštita od elementarnih nepogoda i akcidenata

U području Prostornog plana, a izvan koridora planiranog dalekovoda, nalaze se zone posebne namene.

Elementi koji imaju karakter poverljivih podataka, obrađeni su u posebnom prilogu (aneksu), koji je sastavni deo ovog Prostornog plana, koji nije dostupan javnosti, kao ovaj Prostorni plan.

U koridoru dalekovoda ne nalaze se lokacije za koje se sumnja da su zagađene neeksplodiranim avio bombama, ali se preporučuje, pre početka radova da se izvrši provera postojanje neeksplodiranih projektila i drugih opasnih predmeta i materija, koju obavlja Centar za razminiranje kao nadležni organ, koji izrađuje projekte za razminiranje i izdaje uverenje da je određena površina očišćena i bezbedna za dalju upotrebu.

U području detaljne razrade Prostornog plana postoji verovatnoća pojave udesnih situacija i akcidenata. U svim fazama implementacije Prostornog plana obavezne su mere prevencije, sprečavanja, otklanjanja uzroka, kontrole i zaštite od udesa i udesnih situacija, u cilju zaštite života i zdravlja ljudi i životne sredine.

Potencijalne udesne situacije sa verovatnoćom javljanja su:

1) zemljotres;

2) klizanje zemljišta;

3) rušenje stubova elektroenergetske mreže;

4) kidanje provodnika pod naponom;

5) olujni vetar, led i sneg;

6) poplava;

7) požar;

8) prosipanje naftnih derivata, ulja i maziva, u toku uređivanja prostora i izgradnje.

Opšta zaštita od udesa i udesnih situacija na području Prostornog plana sprovodiće se u skladu sa važećom zakonskom regulativom iz predmetne oblasti (važeći zakonski propisi o vanrednim situacijama i tehnički propisi merodavni za elektroenergetsku infrastrukturu i objekte).

Preventivne mere zaštite od akcidenata obuhvataju: izvođenje dalekovoda po planiranoj trasi, uspostavljanje i održavanje zaštitnog pojasa, izbor kvalitetnog tehničkog rešenja instalacije dalekovoda, obezbeđenje pojačane električne i mehaničke zaštite provodnika u slučaju približavanja i ukrštanja dalekovoda sa drugim instalacijama i objektima, korišćenje opreme za efikasno uzemljenje i brzo automatsko isključenje.

Zemljotres – Plansko područje pripada zoni 8°MCS skale (odnosno skale EMS-98). Zaštita od zemljotresa se sprovodi kroz primenu važećih seizmičkih propisa za izgradnju novih objekata i kroz trasiranje koridora infrastrukture na odgovarajućem rastojanju od objekata. Radi zaštite od zemljotresa, planirani objekti moraju da budu realizovani i kategorisani prema propisima i tehničkim normativima za izgradnju objekata u seizmičkim područjima.

Klizanje zemljišta – zaštita od potencijalnih klizišta odnosi se na izbegavanje nestandardnih intervencija u prirodnoj konfiguraciji zemljišta, posebno na većim nagibima, održavanje vegetacije na nagnutim terenima i sprečavanje gradnje, kao i na primenjivanje kriterijuma zaštite od zemljotresa.

Rušenje stubova elektroenergetske mreže pod naponom – predstavlja najteži akcident koga može izazvati klizanje zemljišta, olujni vetar, sneg ili led i sl. Neophodno je tehničkom dokumentacijom predvideti mehaničku sigurnost elemenata dalekovoda u navedenim situacijama, obeležavanje dalekovoda, izbor pogodnih lokacija za stubove u odnosu na klizanje terena.

Poplava – mogućnost pojave poplava postoji u svim aluvionima na području Prostornog plana, kao i u zonama bujičnih karaktera vodotoka. Zaštitne mere su izgradnja linijskog infrastrukturnog objekta u skladu sa važećim propisima o vodama i primena dozvoljenih biotehničkih radova na sanaciji erodiranih površina kao i regulacija vodotoka, ukoliko se to pokaže neophodnim.

Požar – preventivna mera zaštite od požara je primena protivpožarnih mera u fazi izbora konkretnih sadržaja, namene površina i saobraćajnih rešenja u skladu sa odredbama Zakona o zaštiti od požara.

Preventivne mere zaštite dalekovoda od požara obuhvataju:

1) izvođenje dalekovoda po planiranoj trasi;

2) uspostavljanje i održavanje zaštitne zone;

3) izbor kvalitetnog tehničkog rešenja instalacije dalekovoda;

4) obezbeđenje pojačane električne i mehaničke zaštite provodnika u slučaju približavanja i ukrštanja dalekovoda sa drugim instalacijama i objektima;

5) korišćenje opreme za efikasno uzemljenje i brzo automatsko isključenje.

Primenom ovih mera, ostvareni su osnovni uslovi za zaštitu od požara. U cilju ispunjenja građevinsko – tehničkih, tehnoloških i drugih uslova, planirani objekat treba da se realizuju prema važećoj zakonskoj regulativi iz predmetne oblasti.

Prosipanje, procurivanje naftnih derivata, ulja i maziva – u toku uređivanja prostora za stubna mesta, izgradnje objekata, pratećih sadržaja i infrastrukture, obavezno je odmah sprovesti mere odgovora na udes, u skladu sa zahtevom udesne situacije:

1) područje Prostornog plana predstavlja integralni deo Plana zaštite od udesa grada Jagodine i opština Ćuprija i Despotovac;

2) u slučaju havarijskog izlivanja, prosipanja opasnih i štetnih materija, obavezna je hitna sanacija ugrožene lokacije-odgovor na udes, u skladu sa planom zaštite od udesa.

2.5. Ostali posebni uslovi i zahtevi

Meteorološke i hidrološke stanice se nalaze izvan trase planiranog dalekovoda, a trasa planiranog dalekovoda seče zaštitne zone oko lansirnih (protivgradnih) stanica 126 – Popovnjak, 152 – Bigrenica i 159 – Mijatovac.

Zaštitna zona oko objekata koji se koriste za zaštitu od elementarnih nepogoda – lansirne (protivgradne) stanice, u okviru koje nije dozvoljena izgradnja objekata iznosi 500 m od lokacije lansirne (protivgradne) stanice. Gradnja na manjim rastojanjima, u blizini ovih objekata, moguća je samo po obezbeđivanju saglasnosti i mišljenja Republičkog hidrometeorološkog zavoda (i uz izmeštanje lokacije lansirne / protivgradne stanice).

V. IMPLEMENTACIJA

1. Institucionalni okvir implementacije i učesnici u implementaciji

Upravljanje prostornim razvojem podrazumeva koordinirane aktivnosti različitih nivoa organa državne uprave u procesu korišćenja, uređenja, razvoja i zaštite planskog područja. Državni organi, u skladu sa svojim nivoom, ovlašćenjima, obavezama i odgovornostima, moraju biti koordinatori planiranih aktivnosti i aktera u procesu implementacije, a aktivnosti svih nivoa upravljanja moraju biti međusobno usklađene.

Sredstva za finansiranje aktivnosti na implementaciji Prostornog plana, obezbediće se iz sredstava „Elektromreža Srbije” AD

Učesnici u implementaciji Prostornog plana su: Ministarstvo građevinarstva, saobraćaja i infrastrukture, Ministarstvo rudarstva i energetike, „Elektromreža Srbije” AD i jedinice lokalne samouprave: grad Jagodina i opštine Ćuprija i Despotovac.

2. Smernice za sprovođenje plana

Prostorni plan predstavlja planski osnov za direktno izdavanje lokacijskih uslova za izgradnju visokonaponskog voda 100 kV TS „Jagodina 4” – TS „Stenjevac”, kao i osnov za rešavanje imovinsko – pravnih odnosa, u skladu sa posebnim zakonom.

Lokacije transformatorskih stanica koje se nalaze u obuhvatu detaljne razrade (TS „Jagodina 4” i TS „Stenjevac”) biće predmet razrade u posebnom planskom ili urbanističko-tehničkom dokumentu.

Do izgradnje dalekovoda 110 kV, u zaštitnoj zoni i izvođačkom pojasu, a nakon izgradnje u zaštitnom pojasu dalekovoda, uspostavlja se obaveza pribavljanja uslova preduzeća nadležnog za upravljanje predmetnim infrastrukturnim objektom, kod izrade druge planske, urbanističko-tehničke i tehničke dokumentacije.

U obuhvatu Prostornog plana, primenjuju se planski dokumenti (prostorni planovi područja posebne namene, prostorni planovi jedinica lokalne samouprave i urbanistički planovi) u delovima koji nisu u suprotnosti sa režimom korišćenja zemljišta definisanim u glavi IV, odeljak 1. ovog prostornog plana.

3. Prioritetna planska rešenja
i projekti

Izgradnja dalekovoda 110 kV sprovodi se u jednoj etapi. Saglasno važećim propisima o planiranju i izgradnji, prioritetna planska rešenja i projekti obuhvataju: 1) izradu tehničke dokumentacije za potrebe pribavljanja građevinske dozvole; 2) izradu odgovarajućih elaborata i dokumentacije za rešavanje imovinsko-pravnih odnosa; 3) izradu posebnih projekata za potrebe tehničkog i funkcionalnog usaglašavanja sa drugim objektima i instalacijama i 4) izradu odgovarajuće dokumentacije za potrebe pribavljanja upotrebne dozvole.

4. Mere i instrumenti za implementaciju

Mere i instrumenti implementacije Prostornog plana, kao i definisanje posebnih normativno-pravnih, finansijskih ili organizacionih mera i instrumenata implementacije, obezbeđuju se i sprovode u skladu sa Zakonom o planiranju i izgradnji, Zakonom o energetici i Zakonom o eksproprijaciji.